^ ^ J>p. ',%- ' Λ%χ:• φζ; :, BOTANIK DER SPAETEREN GRIECHEN VOM DRITTEN BIS DREIZEHNTEN JAHRHÜNTERTE. VON m• BEENHAED LANGKAVEL. BERLIN 1866. VERLAG VON F. BERGGOLD. BOTANIK DER SPAETEßEN GRIECHEN. BOTANIK DER SPAETEREN GRIECHEN VOM DRITTEN BIS DREIZEHNTEN JAHRHUNTERTE. VON D»• BEEMAED LANGKAVEL. LIBRARY NEW YORK ^"^ ' Cum excusatione veteres audiendi sunt. BOT AN IC AL Seneca nat. quaest. VI, 5, 3. ÖARDEN. BERLIN 1866. VERLAG VON F. BERGGOLD. LIBRARY iSEW YORK Vorrede. • botamcal ÜARDßN, JJa den Griechen und Römern selbst zu der Zeit des am höchsten wogenden Gedankenstromes in den Naturwissenschaften die Disci- plin strenger Methoden, die die Neuzeit gerade charakterisirt, fehlte, und ihre Forscher deshalb ideelle Unterscheidungen und verbale Analogien mit den Verschiedenheiten und Aehnlichkeiten in der Natur verwechselten, die charakteristischen Merkmale der Pflanzen von zufälligen Abänderungen nur selten unterschieden, so mussten sie natürlich um so grössern Werth auf die Ueberlieferung der speciellen Namen und Synonymen legen. Aehnlich wie noch jetzt wechselten diese aber im Volksmunde hier und dort und im Lauf der Zeiten und gaben deshalb den um die Natur selbst unbeküm- merten Grammatikern so sehr willkommenen Stoff zu ihren ver- meintlich gelehrten Untersuchungen. Für die Botanik als Wissen- schaft werden in den späteren Zeiten vom 3. bis 13. Jahrhunderte selbst nach dem Einflüsse der Araber auf die griechischen und lateinischen Aerzte die Resultate immer dürftiger, das Wuchern der Synonyme immer üppiger. Da die wenigsten Schriftsteller dieses fast tausend Jahre umfassenden Zeitraumes bis jetzt in sol- chen Ausgaben vorhanden sind, denen ein genaues Verzeichniss ihres Sprachschatzes beigegeben ist — etwas so überaus nothwen- diges — so hatte ich mir deshalb von ihnen Speciallexica der naturhistorischen Wörter angelegt, die jedoch besonders bei man- chen weitschichtigen wie z. ß. Oribasius monatelange Arbeit be- anspruchten. Aus den so entstandenen zahlreichen Verzeichnissen stellte ich dann für jedes Wort die verschiedenen Stellen zusam- men, sichtete sie, je nachdem sie selbstständig oder nur entlehnt VI waren, prüfte die etwa gegebenen oft sehr vagen Pflanzendiagno- sen an den lebenden Pflanzen des hiesigen botanischen Gartens, wozu mir der Director desselben, unser hochverehrter Prof. A.Braun, besondere Erlaubniss gegeben hatte, verglich sodann die medici- nische Anwendung und Wirkung der so bezeichneten Pflanze mit den früheren Ueberlieferungen und den Resultaten neuer pharma- cologischen Werke, und gelangte so endlich zu einer gewissen Ord- nung in diesem wüsten Felde der bunten Synonymen. Einer VeröflPentlichung aller dieser Synonyme aber, die wäh- rend jener langen Zeit in das Griechische und Lateinische aufge- nommen Λvorden, sich dort bildeten und endlich oft sehr fehlerhaft uns überkommen sind, stellten sich mehrere Bedenken entgegen, von denen ich hier nur hervorheben will, dass durch die so noth- wendige Hinzufügung aller Citate zu einem Worte die Uebersicht- lichkeit des Ganzen völlig beeinträchtigt worden wäre. Deshalb entschloss ich mich zu einer Trennung der lateinischen Synonymen von den griechischen und nahm auf den folgenden Bogen von den letzteren meist nur diejenigen auf, welche in dem Thesam-us von Stephanus und inDuFresne Glossarium mediae et infimae grae- citatis mit solchen Citaten versehen sind, durch die der Prüfende leicht einen Beweis für die Richtigkeit oder Unrichtigkeit meiner Erklärung erhalten kann. Alphabetisch oder etymologisch sind die Synonyme unter den einzelnen Species nicht geordnet; der Kundige weiss ja, was zu einander gehört. Wenn ich aber manch- mal ein Wort mit schwankender Endung oder verschiedenem Ac- cente doppelt aufi'ührte (man vergi, die Bemerkung von Du Fresne in seinen Emendanda hierüber), so ist das zugleich ein Wink, dass es so auch in Du Fresne an verschiedenen Stellen, im Glossar, dem Appendix und den Addenda, mit Citaten versehen ist. Dass es auf diesem noch wenig betretenen Wege des Ungewissen, Schwan- kenden sehr viel gibt, bin ich mir nur zu gut bewusst. Selbst wenn zahlreiche Stellen für ein bestimmtes Wort vorhanden waren, waren sie doch oft so unzureichend, dass man bald auf die, bald auf jene Pflanze rathen könnte. Ausser diesen schwankenden gibt es aber noch eine bedeutende Anzahl solcher griechischen Namen, die ich mir wegen zu weniger Belegstellen noch nicht zu deu- νπ ten vermag; dieselben führte ich im Wörterverzeichniss , wie die wenigen, welche sich auf terminologisches oder auf die Plantae cellulares beziehen, einfach an und würde sehr dankbar sein, über sie gründliche Belehrung zu empfangen. In den Klammern vor den Synonymen citirte ich besonders die Werke, wo die Stellen der Klassiker über die betreffende Pflanze behandelt sind. Dass ich aber Billerbecks unzuverlässige Compilation und andre ähn- liche nicht anführte, wird mir wohl niemand verargen. Seine Flòra classica Lpz. 1824 war eigentlich nur für die römischen Dichter theilweise brauchbar. In den Bemerkungen hinter den Synonymen gab ich weitere historische Ausführungen meist aus den im literar- historischen Theil der Einleitung besprochenen Schriftstellern. Da« ich meine Synonymensammlung nach dem Barthling-Decandol- le'schen Systeme in der ersten Ausgabe von Leunis Synopsis ge- ordne tund bezeichnet habe, habe ich hier vor den Familien- und Art-Namen dieselben Zahlen beibehalten. Nur wenn der Buch- stabe a hinzugefügt ist, bezeichnet er, dass jene Familie oder Art dort fehlt. Die ersten 132 Familien, hier im Buche bis S. 43, erschienen, aber vielfach gekürzt, im diesjährigen Programm des Friedrichs-Werderschen Gymnasii. Wegen der Kriegsunruhen konn- ten nicht alle Aenderungen so wie ich es wünschte auf den ersten 4 Bogen rechtzeitig beim Druck in Leipzig vorgenommen Λverden, und mögen aus diesem Grunde die Verbesserungen und Zusätze von Seite 129 — 133 geneigte Entschuldigung finden. Im Verzeich- niss der lateinischen Namen und im Wörterverzeichniss ist deshalb für die auf obigen Seiten aufgeführten Wörter noch besonders hinter den Familien- und Art -Zahlen ein S. mit der Seitenzahl hinzugefügt worden. Berlin den 10. Sptbr. 1866. B. Langkavel. Einleitung. JlLit C Glumella und Dioscorides, die für Jahrhunderte in jenen beiden Zweigen der angewandten Botanik, der landwirth- schaftlichen und pharmacologischen, unantastbar blieben, mit Galenus, in dem die nachhippocratische Medicin ihren Höhe- punkt erreichte, mit dem geographisch wichtigen Arrian, der für die botanisch -merkantilische Waarenkunde so' bedeutende Kenntnisse über die Gewürzpflanzen uns überlieferte, und mit Ρ li ni US Encyclopaedie schliessen meistentheils die Werke, welche die Flora classica zu ihrem Vorwurf haben, deuten aber den gros- sen naturwissenschafthchen Keichthum in des Athenäen s Schriften höchstens nur vorübergehend an; und doch erfordert er ganz be- sonders eine [genaue und gründliche Bearbeitung nicht allein in botanischer sondern auch in zoologischer Beziehung. Mit den immer dürftiger, kläghcher werdenden Zeitabschnit- ten, in denen ein grosser Theil der Georgiker fast nur Unver- stand und Aberglauben zeigt, nach Photius treffender Bemerkung die Schriftsteller über Landwirthschaft fast stets dasselbe wieder- holen, wo der „ divinissimus " Galenus Urquell und Orakel war, und, wenn die Länge der Eecepte nicht mehr helfen wollte, Amulette und andere^ Künste an deren Stelle treten mussten, mit diesen Jahrhunderten beginnt die nachfolgende Botanik der spä- teren Griechen. Die lateinischen Schriftsteller treten zu Anfang dieses Zeit- raumes mehr und mehr zurück. Vor Theodorus Priscianus und ähnlichen zeichnet sich der Gallier Marcellus Empiricus dadurch aus, dass er der Flora seines Vaterlandes gebührende IX Aufmerksamkeit schenkte. Das that nach Verlauf von elf Jahr- hunderten dort erst wieder Ruellius. Die griechischen Autoren gewinnen auch dem Gehalte nach das Ueb ergewicht ; zu den vor- züglichsten Studiensitzen Athen Antiochia Nikomedia trat an der Schwelle zweier Welttheile Konstantinopel hinzu. Aber wie schon Plinius Sammlungen, wie des Bischofs von Sevilla Isidorus zwanzig Bücher Etymologien in ihrer compendienartigen Gestalt die sinkende Productivität ihrer Zeit verkünden, so erscheinen in der damaligen stagnir enden medicinischen Literatur nach dem Vorbilde der grossartigen Redaction des vielseitigen Oribasius die βφλία loLzgiKOL έκκαίδεκα des Aetius, die βιβλία ιατρικά δυοκαι- δεκα des Alexander Trallianus und die in mancher Beziehung wenigstens selbstständigen ε'πιτομής βιβλία ε'πτα' des Paulus von A e gin a. Mit der Ausbreitung des Griechischen nach Westen bis Frankreich und Britanien nach Süden bis Abyssinien nach Osten bis Armenien verbreitete sich auch der Ungeschmack der mittelgriechischen Diction, die sprachliches aller Zeiten und Länder an , einander fügte, und die einst auf einer Philologen- Versammlung "so gepriesenen „schönsten Herbstblumen griechischer Klassicität" sind wohl eben so unbestimmbar wie die Phantasiestücke in alten gedruckten Kräuterbüchern. Michael Psellus, dessen Deuteleien in der διδασκαλία παντοδαπη, die mit der Glaubenslehre beginnt und mit der Kochkunst endet, sein Zeitalter als besondere Weis- heit pries, interessirt die Botanik nur entfernt durch die Compi- lation περί διαίτης. Bedeutender ist die dem Kaiser Michael Du- kas von Simeon Seth gewidmete Schrift σύνταγμα περί τροφών δυνάμεων, weil sie neben dem Botanischen auch für den damals so ausgebreiteten Handel mit dem Oriente schätzbare Notizen lie- fert. Mit Stephanus Magnetes, Nicolaus Myrepsus und «Joannes Actuarius erlischen endlich die letzten Spuren dieses Zweiges der Wissenschaft unter den Schrecken der türkischen Macht und den politischen Revolutionen am byzantinischen Hofe. Schon lange vorher war durch die Siege der Araber der bedeu- tende Länderkreis, in dem einst die griechische Sprache herrschte, be- schränkt und zerrissen Avorden, und auch die lateinische Sprache hatte sich wieder mehr ausgebreitet im christlichen Spanien Frankreich England Deutschland. Man schrieb lateinisch, aber so wie im Osten das griechische, vermischt mit den Wörtern der Mutter- sprache, dass sich die Nationalität sogleich verräth. Karl der Grosse und die Salernitanische Schule der Medicin werfen nicht nur weit ihre Strahlen in das Dunkel, sie erwärmen und zünden auch. In den vier Büchern der Physica der Aebtissin Hildegardis, diesem ehrwürdigen Denkmale, finden ausser Bo- tanikern auch Zoologen und Mediciner die ersten rohen Anfänge vaterländischer Natur f or schung und eine aus der Volksüberlieferung geschöpfte, nicht aus Dioscorides abgeleitete Arzneikunde. Was Aristoteles einst für die wissenschaftliche Botanik geleistet, das- selbe leistete für das Abendland jetzt Albert der Grosse, der erste Aristoteliker der Zeit wie der geistigen Befähigung nach. Aus dem langen und für die Geschichte der Botanik fast noch ganz in Nebel gehüllten Zeiträume von ihm und Vincentius Bellovacensis an bis zum erneuten Studium der classischen Literatur im Abendlande sind besonders wichtig die medicinisch- botanischeu Wörterbücher von SimonGenuensis und Matthaeus Silvaticus. Während des ganzen kurz vorgeführten Zeitabschnittes war die Arzneimittellehre als Trägerin der Botanik eine ungeordnete grosse Masse von Namen geblieben, die jeder, so gut oder so schlecht er es vermochte, sich zu deuten bestrebte. Die aller- gröbsten Verwechselungen zeigen sich in der mehr und mehr an- schwellenden Menge von Synonymen. Schon aus den eigentlich klassi- schen Zeiten sind uns noch viele botanische Synonymen erhalten , mehr als man gewöhnlich glaubt. Da es aber selbst für die klassische Zeit noch bis jetzt an einer vollständig vergleichenden Onomato- logie und Synonymie der Botanik (auch der Zoologie und Mine- ralogie) gebricht, so möge es mir gestattet sein, hier noch einmal anzuführen, was ich vor fast sechs Jahren in der Zeitschrift für das Gymnasialwesen Band XV. S. 277 in der ausführlichen Be- sprechung der Botanik der alten Griechen und Römer von dem bekannten Harald Othmar Lenz sagte: „die Anzahl der griechi- schen botanischen Namen allein ist nicht gering. Wir wollen hier die Zahl nach den einzelnen Buchstaben geben, um zu zeigen, XI wie mannigfache Verbesserungen die Lèxica dadurch noch erfahren können. Der Buchstabe A enthält ungefähr 268 botanische Namen, Β 77 Ν 27 Γ 31 S 19 Δ 58 Ο 160 E 119 Π 180 Ζ 12 Ρ 56 Η 26 2 193 θ 46 Τ 41 1 53 Υ 19 Κ 453 Φ 81 Λ 133 Χ 57 Μ 173 Ω 6 also im ganzen ungefähr 2295 griechische botanische Namen, wie wir sie nur aus unseren CoUectaneen entnahmen, deren Unvoll- ständigkeit wir uns nur zu sehr bewusst sind". Die meisten von diesen Namen blieben auch in den späteren Jahrhunderten wenn auch oft mit wechselnder Bedeutung; neue traten durch die Aus- breitung des Griechischen über die verschiedenartigsten Länderge- biete hinzu. Schon TheodosiusZygomalas ad Martinum Crusium bemerkt ganz treffend: oC πλησιάζοντες Λατίνους τι,νάς φωνάς άνα- μιγνΰουσιν, Άγαρηνοϊς ομοίως, ο[ Βουλγάρους ωσαύτως, και έτι εχουσι και ιδιώματα τίνα- ε'ν τγ) προφορά. Ferner kamen beträcht- liche Wortmassen dadurch zum Vorschein, dass wie öfter auf Befehl des Kaisers die Vulgärwörter des Landvolkes und des Marktes in die Bücher aufgenommen Avurden. So sagt Michael Psellus in der Zueignung der kleinen Schrift περί διαίτης an den Kaiser Constantin X. naish der Baseler Ausgabe von 1529, er wolle auf Befehl des Kaisers die auf den Märkten gebräuchlichen Na- men nicht verschweigen, dagegen vermeiden die barbarisch ent- stellten, damit jeder Gebildete ihn verstehen könne. Das ist das- selbe, was vor ihm schon Theophanes Nonnus (Paris. Codex. 3502 = Anonymus ex. Cod. Reg. 3496) zu Anfang des ersten Buches seiner Diaeta schrieb: έπιτιμη'σει δε ήμιν ουδέ εΙς των και μικρά λογίζεσ^αι δυνάμενων, εν δέ τω παρόντι πονηματι ονόμασί τε και ρημασι των εξ αγοράς και τριόδου διειλημμένων κεχρημενοις ορών. ου γαρ αγνοία λέξεων των καλλίστων και συνηθέστατων τοίς "Ελλησι βαρβάροι,ς ονόμασι και διεφ^αρμένοις ε'στίν οπη κεχρήμ.ε^α• άτοπον γαρ κομςδή με'τρι,α παώευ^ε'ντας άλλ' υπέρ του μηδέν δι,α- πεσεϊν καΐ άγνοη^ήναι τω μη παντοδαπής παιδείας της Ελληνικής μετασχόντι, συνη"^εστάτη λε'ξει και κα'ίτο μιλημένη τοΰτο διέγνωμεν παραδοΰναι την εΐ'δησιν και κατάλειψιν του προσκειμένου σκοπού, oder im zweiten Buche: τής ιδιωτικής φημι και άγρικοτέρας εκδό- σεως, δια το μηδένα γνωστόν ύπολειφ'^ήναι τω ιδιώτη και πάντη αγευστα παιδείας Ελληνικής δια βραχυτάτων και περί τούτων διαλαβεϊν .... Auch für die lateinische Lexicographie liegt in den zahlrei- chen Glossarien der verschiedenen Bibliotheken, besonders der zu Paris und Leyden noch Material in reicher Fülle; aber es ist noch lange nicht geordnet und gesichtet, obwohl schon Ruhnkenius praef. Appulej. p. IV dazu aufforderte: Glossaria Latina e tene- brie in lucem vocet, linguamque Latinam, de cujus inopia vetus querela est, aliquot mille vocabulis ac formis nondum cognitis lo- cupletet. Für den serrao plebejus, usualis, für die lingua rustica u. a. und für die natur historischen Namen ist noch vieles aus den Glossarien zu gewinnen. Aber das Lesen derselben gehört nicht zu der angenehmsten und erquicklichsten Leetüre; denn die Schrift ist häufig sehr flüchtig und voller Abkürzungen, und die Verstümmelung und Verdrehung alter Namen geht theils aus Nachlässigkeit der Abschreiber theils aus völliger Unkenntniss oft bis ins unbegreifliche, erschwert im höchsten Grade die Er- klärung. Wie wenige beherzigten doch die alte Vorschrift des Basilius (epist. CLXXVIII): συ μέν, ω παϊ, τά χαράγμ-ατα τέλεια ποίει και τους τύπους ακολούθως κατάστιζε* εν γαρ μικρά πλάνη πολύς ήμάρτηται λόγος, τή δε έπιμελεία του γράφοντος κατορ'^οΰται το λεγόμ,ενον. Wie man im Deutschen durch manchen Volksnamen, (ich erinnere nur an die dankenswerthen Beiträge zur Volksbotanik, die Schiller im Thier- u. Kräuterbuche des Mecklenburgischen Volkes, Dur he im im schweizerischen Pflanzen -Idioticon, Wort- mann in der St. Gallischen Volksbotanik gab), als unerwar- teten Fund in irgend einem alten Glossarium, den Faden wie- derfindet um aus dem Labyrinthe der Synonymen herauszukommen, so sind im jetzigen Griechenland die neugriechischen und pelasgi- schen Vulgarnamen oft die bewährtesten Führer. Jn ihnen haben sich, wie die Forschungen von J. G. v. Hahn, C. Reinhold und Th. V. Heldreich bewiesen, eine grosse Anzahl alter Pflanzen- namen erhalten. Etwas ganz anderes aber sind die aus dem alt- griechischen jetzt wieder eingeführten Benennungen, wovon unter andern Fraas in der Vorrede pag. XI u. fg. verschiedene Beispiele giebt. Hierbei muss man äusserst vorsichtig sein, wenn man nicht auf ganz falsche Fährte kommen will. A-ls zweiten Theil der Einleitung glaube ich noch einige nä- here Notizen geben zu müssen über einzelne seltene Ausgabefi, die mir von dem verehrten Vorstande der besonders an älteren natur- wissenschaftlichen und medicinischen Werken so reichentHambur- ger Stadtbibliothek mit grösster Liberalität zum Theil auf längere Zeit geliehen wurden. Ohne speci eile Citate bei jedem betreffenden Namen benutzte ich folgende Werke: Eine treffliche Pergamenthandschrift des Constantinus Afri- canus, die von Blatt LXXIV an manches botanische enthält. Aus einer Pergamenthandschrift, Medica Varia No. 43. 4", pag. 114 — 115 einen Index alphabeticus arborum, u. p. 116 — 134 remedia medica. Einen Codex chartaceus. 4^, der zwischen acta in Senat. Argentor. enthält: a) Vocabularium lat-germanicum scriptum, b) Glossarium aliud, c) nomina herbarum. Ein mit Papier durchschossenes und mit handschriftlichen Bemerkungen versehenes Exemplar von Joach. Camerarii hortus medicus 1588. Nicolai Maroneae Comment. in tractat. Diosc. et Plinii de Amomo. Basii 1608. 8^ ^ • Joh. Mich. Langii dissert. bot.-theolog. tres de herba Borith. Altorf. 1705. 4«. Jo. Jac. Kirsten in Virgilii Vers, alba ligustra cadunt etc. Altorf. 1764. XIV Georg. Franci de Frankenau flora francica h. e. lex. plant, adnectuntur programmata philol. — botanica, edit. Lpz. 1698. 12**. Houck dissert. de Hyperico (aliis fuga daemonum) Jenae 1716. Gmelin Khabarbarum officinarum 1752. Wigand de Scordio 1716. Arnold de Verbena 1721. Malajesa. Auszug aus Ibn Baithàr; eine sehr schöne Hand- schrift, von der Sontheimer in einem Briefe (dat. Stuttg. 27. 3. 1839 und ihr beigefügt) sagt: „die Handschrift gehört unter die am correctesten geschriebenen, die ich je zu Gesicht bekonamen habe, und nur vermittelst dieser kann die Handschrift des Ibn Baithàr gehörig benutzt werden". Aus verschiedenen Gründen je- doch glaube ich nicht, dass Sontheimer den ziemlich starken Fo- lioband vollständig in seinem bekannten Werke ausgenutzt hat. Mit steter Angabe des Citates benutzte ich aus der Ham- burger Stadtbibliothek: Theodorus Priscianus, und zwar so, dass ich die im Ex- perimentarius Medicinae ap. Joan. Schottum MDXLIV enthaltenen 4 Bücher des Octavius Horatianus mit besonderer Paginirung als die 4 ersten, dagegen das in der Physica Hildegardis etc. ap. J. Schottum MDXXXm pag. 234—247 abgedruckte Buch: Diaeta Theodori Medici als 5tes zählte und mit diesen Seitenzahlen be- zeichnete. Da Meyer, Gesch. der Botanik II 286 und andre sich nicht erklären konnten, wie der Graf Herm. v. Neuenar zuerst auf die Namen Octavius Horatianus gekommen sei, möchte ich hier meine Vermuthung darüber geben. In der merkwürdigen Brüsseler Handschrift aus dem 12ten Jahrhundert: incipit liber Aurelii de acutis passionibus, von der Daremberg in Janus, Zeitschr. f. Gesch. u. Lit. d. Medicin. Bd. 2 pag. 472 ein Fac- simile gab, steht auf einer Seite von einer neuern Hand hinzuge- gefügt: liber sancti Panthaleonis in Colonia und auf der Rückseite von eben derselben: incipiunt capitula libri primi logici Octavii Oraciani ad Euporistum. Da in der Handschrift selbst zahlreiche Abkürzungen und Corruptionèn vorkommen, z. B. catha Jatrion statt κατ' ίατρεϊον, dergeron kaeidaton statt περί αέρων και υδάτων, Ron ginecon statt ρών γυναικείων, Drototis statt neurotrotis, so las XV vielleicht auch die neuere Hand aus der Abkürzung: von Coelius Aurelianus jenes Octavius Oracianus heraus, und von hier aus verbreitete sich der Name dann weiter. — Zu den von Meyer S. 291 Anm. 2 angeführten Citaten des Simon Genuensis aus Theo- dorus Priscianus sind noch hinzuzufügen: Kanchi, Mologonos und Hediscoron. Matthaeus Silvaticus in der Ausgabe von 1541 citirte den Theodorus Priscianus 23 mal in den Artikeln: Acreta, Dia- dimateos, Eligmata, Epulentum, Exantimata, Fecula, Gingnidium, Hedicorion, Hysatis,; Hysoperide, Holoxidera, Indi mirabolani, Inontes, Ipopias, |Kariana, Menemedi, Methonamia, Mologlonos? Oros, Paranichia, Paracentesis, Psilla, Serniosis, Strofos; aus- serdem aber noch, ohne dass vorher Simon Genuensis ihn citirt hätte, in folgenden: Liquiritia, Kalririos, Kapara, Glicidis, Depsis, Chimosin, Ypogias, Xantium, Othonia. Auch Hermolaus Barbarus im CoroUarium zu der bei Dioscorides angegebenen Ausgabe citirte ihn pag. 38, 1; 11, 4; 14, 3; 16, 3; 17, 2; 20 1. 2; 38: Theodorus, cognomento Priscianus. Simon Genuensis citirte ich nach der selbst Meyer (vgl. Gesch. d. Bot. IV. 161) unbekannnt gebliebenen Editio princeps, über die ich in der Botanischen Zeitung v. Mohl u. v. Schlech- tendal 1865 p. 195 einige Notizen gab." Zu diesen will ich nur noch hinzufügen, dass ausser Matthaeus Silvaticus s. v. riben auch Dufresne im Glossar s. v. \iaiv έλασάφερ ihn Genuensis nennt. Ungeachtet des französischen Canonicates (Canonicus Parisiensis, wie sein Freund Campanus hiess Canonicus Rothomagensis) war der gewöhnlich Simon Januarius genannte Verfasser der Clavis sanationis aus Genua. Schon Tiraboschi in der Storia della lette- ratura ItaHana edit. Rom. IV 151 und 201 bemerkt, dass er sich die andern dem Simon beigelegten Namen nicht erklären könne; denn nach den meisten Neueren soll er eigentlich heissen Simon de Cordo (vgl. Henschel im Janus, Central-Mag^zin für Gesch. u. Lit. d. Medicin 1853 p. 380 fg. über berühmte Wundärzte u. Aerzte des 13ten u. 15ten Jahrhunderts), oder Simon Geniates a Cordo nach Merklin in seinem Lindenius renovatus 1686, dem Grasse folgte. Während meiner Arbeiten über Matthaeus Silva- ius in der Hamburger Stadtbibliothek war ich so glücklich, den alten Wolfgang Justus anzutreffen, durch den ich der Quelle die- ser Namen fast um 100 Jahre näher gekommen bin. Dieses sel- tene Buch, das Meyer (IV 170) gleichfalls nie zu sehen bekam, führt folgenden Titel: Chronologia si ve Temporum Supputatio, omnium illus- trium Medicorum, tàm veterum, quam recentiorum, in omni linguarum cognitione, à primis artis Medicae inven- toribus et scriptoribus,. usque ad nostram aetatem et secu- lum. Authore Guolphgango Justo FrancOphordiano. Francophorti ad Viadrum in officina Joannis Eichorn. Anno MDL VI. (8 min.) Die Epistola dedicatoria: Clarissimo Viro, eruditione et vir- tute praestanti D. Paulo Ebero, bonarum artium Professori, *n celebri Academia Vitebergensi, umfasst 4 ungezählte Blätter, der Text 174 Seiten, jede nur zur Hälfte bedruckt, weil wie in Ge- schichtstabellen auf der andern zwei Rubriken für die Zahlen: anno mundi und anno ante Christum oder Christi sind. Der In- dex alphabeticus hat 12 ungezähltn Blätter. Auf Seite 110 heisst es dort: Simon Januensis vel Genuensis, alias Geniates à Cordo dicitur, Medicus excellentissimus , vixit Romae in aula Pontificis Nicolai 4. qui electus anno 1288. Hie una cum Abrahamo Judaeo transtulit Joannis filii Serapionis opus de simpli. medica. Da ich von Matthaeus Silvatius auch eine von Meyer (IV 173 fg.) nicht genauer beschriebene Ausgabe benutzte, muss ich hier ihren vollständigen Titel geben; Pandectae Medicinae Opus Pandectarium Medicinae clarissimi viri Matthaei Silvatici, tam Aromatariis, quam Medicis omnibus ne- cessarium, nuperrimè castigati us redditum, et non inve- nustis characteribus in gratiam studiosorum excusum, ac plurimis celeberrimorum Autorum, in primisque Simonis Genuensis, Adnotationibus decenter illustratum, necnon variis capitibus simplicium medicinarum, quae in perquàm multis codicibus non comperiuntur , adauctum: cum Tra- xvii ctatu quoque declarante quantum ex solutivis laboriosis in- grecliatur pro singula drachma pilularum et electuariorum solutivorum. Tabula simplicium proxime sequentem pa- ginam volenti sese offert. Subjecta quoque est in fine operis Tabula omnium capitum per elementorum Alpha- beti seriem digesta. Adjecta item fuere Adnotamenta pleraque studiosis Lectoribus haud dubie profutura per eximium Medicae facultatis professorem Dominum Mar- tinum de Sospitello, qui non panca quae depravata fuerant integritati suae non indiligenter restituit. Lugduni, apud Theobaldum Paganum MDXLI. Die Schlusschrift ist so, wie Meyer angiebt, nur steht dor* nicht Theobaldum payen, sondern wie auf dem Titelblatte schon: Theobaldum Paganum, und: Anno Domini MDXLI. die. VI. mensis Aprilis. Nach der Tabula Simplicium, die 7 Seiten füllt, beginnt das Werk, wie Meyer S. 172 unten angiebt, nur steht noch hinter Lira folgendes: Additur Symon Januensis ubique per Alphabe- tum: vigilanti studio Correctum: et multis in locis additis adnota- tionibus capitulorum et auctorum nusquam impressis per artium et Medicinae doctorem Dominicum Martinum de Sospitello: felici- ter incipit. Anno MCCCCCXXIV. Zu den zwei Stellen, Cap. 116 Bruculus und 197 Culcasia, die Meyer S. 168 angeführt hat, kann ich noch folgende, in denen er gleichfalls von sich oder seiner Heimath spricht, hinzufügen: Cap. XXXIV. Altea, im Abschnitt: Posse. Nos ipsa experti sumus quod trita cum laxungia veteri et im- posita podagram tertia die sanat. Pag. 55. cimolea. terra argentana, quam ego vidi Sardinie. Pag. 168. lapis diaconitis: Ego autem in partibus Alamanie in sueuia vidi lapidem super quem convenerant plus q. duo ser- pentes .... et hunc lapidem ab uxore ejusdem nobilis mihi pre- sentatum fuit cum capite ejusdem serpentis. Aeusibendegi .... in lingua nostra vocatur sminilo. xvm Avis arba ... in lingua nostra vocatur arpaque. Avis regia . . . nos vocamus regillum. Botim .... arbor que grece vocatur scincus . . . quam nos re- gnicole vocamus lentiscum. Bichar (vgl. Diosc. ed. Spreng II 560 fg.) . . . que vocatur lingua nostra pucida vel cotula fetida .... herba que vocatur in lingua nostra oculus bovis (als Druckfehler steht bonis) : vel cotula (Vgl. Euellius p. 755. Anguillara 239). Dracon . . . qui in lingua nostra vocatur Goracena. cetrastolium ... in idiomate nostro vocatur herbe hernia. Ectaces. Pli. herba est que in Sicilia tantum nascitur. lib. XXI, 16 in medio, quam ignoro. (Sillig XXI §. 97 hat cactus). Auf Seite 170 bemerkt Meyer im 4ten Bande bei der Annahme einiger, dass die Pandekten erst 1336 erschienen seien, er könne den Faden nicht weiter als bis auf Wolfoanii Justus verfolgen. Bei ihm ist aber nicht diese eine Jahreszahl angegeben. Er sagt S. 115 unter derselben Rubrik mit Petrus de Apono vel Aponensis (vgl. Meyer S. 169 und Henschel im Janus IV, 2, 382 Petrus de Abano): Guilhelmus Varignana und Joannes Pla- tearius, .anno mundi 5283. anno Christi 1321: Matthaeus Sylvati- cus, patria Mantuanus, nobilis Medicus. claruit tempore Roberti Siciliae Regis, ad quem opus suum Pandectarum medicinae scripsit, anno 1320. ut testatur Trittemius. Gassarus dicit anno 1336. sub Ludovico Bavaro. neuter tamen horum errat. Der hier erwähnte Gassarus ist der gelehrte Augsburger Arzt Achilles Pir- minius Gassarus, dessen Lebensbeschreibung in Adami ρ. 233 steht, ein Zeitgenosse unseres Wolfgang Justus. Ausser meiner Baseler Ausgabe des Riiellius von 1575 erhielt ich aus Hamburg die Pariser von 1536, die in typographisclier Beziehung ein wahres Meisterstück ihrer Art ist und wegen des herrlichen grossen Holzschnittes vor dem Titelblatt verdient hätte von L. C. Treviranus, Anwendung des Holzschnittes zur bildl. Darstellung etc. Lpz. 1855, erwähnt zu werden. Diese Pariser Ausgabe hat folgenden Titel: De Natura stirpium libri tres, Joanne Ruellio authore. Cum privilegio Regis. Parisiis. Ex officina Simonis Colinaei. 1536. XIX Die zwei und eine halbe Seite umfassende Vorrede: Christia- nissimo Galliarum Regi Francisco, hujus nominis primo, wurde geschrieben Parisiis, quarto Idus Junii, Anno millesimo quingen- tesmio trigesnnosexto. Wenn in den spärlichen Nachrichten (z. B. Jovii elegia viro- rum hteris illustrium Basii. 1577 ρ. 173) über ihn gesagt wird, dass er seine Vaterstadt gar nicht verlassen, später zurückgezogen in Paris gelebt habe, so weiss" ich nicht damit folgende AVorte seiner Vorrede zu verbinden: Quare me tantorum impulit virorum dissidium, per vastas ire regionum multarum solitudines, invia montium juga peragrare, lacus inaccessos lustrare, abditas terrae fibras scrutari, hiantes vallium sequi specus, vel cum corpusculi hujus peri culo praecipltia nonnumquam tentare, ut inspectu etiam, nedum cognitione, res ipsas comprehenderem, de quibus eram scrip- turus. Kann man das alles von der Umgegend von Soissons be- haupten, oder ist es nur lateinische Phraseologie? kann so über- haupt ein liomo sedentarius sprechen, wie Haller den Ruellius nennt? Es wurde stets lobend hervorgehoben, dass Sprengel in sei- nem Commentar zum Dioscorides den AluigiAnguillara, dessen SempHci er von Ciro PolHni (Sprengel, Gesch. d. Bot. I 293) einst geschenkt erhielt, so fleissig benutzt habe. Das war nicht allein von bestem Erfolge für seine Untersuchungen, sondern auch die Hauptresultate von Anguillara's. Forschungen Avurden dadurch erst zugänglicher. Da ausser Sprengel von deutschen Gelehrten wohl nur noch Ernst Meyer (vgl. IV 378—384) das von seinem Freunde Prof. de Visiani zum Geschenk erhaltene Buch benutzte, so glaube ich, dass ich durch einige längere Mittheilungen aus diesem seltnen Buche^ das in der Hamburger Bibliothek zu finden ich so glücklich war, mir keinen Vorwurf zuziehen werde. Bele- senheit, und zwar gründliche Belesenheit in den Alten war zu Anguillara's Zeit nichts so ungewöhnliches; wenn aber andere mit der Menge der Citate prunkten, so finden Λvir bei ihm, der die Alten von Aristoteles bis zu den Geoponikern, die Araber und modernen Lateiner gründlich kannte, nie ein überflüssiges Citat. Seine Kritik der Handschriften, auf die er bei zweifelhaften Stel- len in den gedruckten Texten zurückging, ist scharfsichtig und XX <^ zeugt von tiefem Urtheil, das aber zugleich auch den tüchtigen Pflanzenkenner uns vor Augen führt. Er entdeckte manche neue Pflanze, gab von allen die Fundorte genau an und geht in seinen feinen Untersuchungen gern auf die zahlreichen zweifelhaften Pflan- zen der Alten ein. Der Titel des Buches ist so Λvie ihn Meyer IV 380 angibt, nur muss die Tavola dei Semplici e de nomi loro nicht 16 ungezählte Seiten, sondern, wie ich schon in der Bot. Zeitung V. Schlechtendal etc. 1865 p. 195 bemerkte, 32 Seiten gefüllt haben. Das Exemplar, das Meyer besass, schliesst wie das mir vorhegende mit Hormino und hat darunter das Anfangswort des folgenden Blattes: Jar; von da an hat jemand in genau so viel Zeilen, als die gedruckte Tavola hat, die Fortsetzung auf 8 leeren mit eingebundenen Blättern aus einem andern Exemplare abgeschrieben. Es ist doch ein sonderbares Spiel des Zufalls, dass bei der grossen Seltenheit dieses Buches das Meyersche Exemplar und das .Hamburger gerade auf gleiche Art unvoll- ständig schliessen. Warum aber Meyer, der sonst in bibliogra- phischen Angaben so exact ist, nicht angab, dass die Tavola un- vollständig sei, kann ich mir nicht deuten. Ich glaube nicht, dass Segui er das Exemplar mit den Abbildungen auf zwei Tafeln gese- hen hat, sonst könnte er dessen Format, das deutliche Bogenbezeich- nung besitzt, nicht Duodez nennen. In dieser Ungenauigkeit folgte ihm Graesse im Tresor de livres rares et precieux. Dresd. 1859 Β I 131, Β, und Pritzel im Thesaurus gibt gar der Quartausgabe die Abbildungen. Wenn Graesse sodann in Betreff" der viel be- sprochenen lateinischen Ausgabe sagt: il en existe une traduction latine infiniment rare: Aloysii Anguillara de Simplicibus lib. I c. notis Gasp. Bauhini Bas. Henr. Petri 1593. 8*^, so folgt er, wie auch Meyer, Pritzel, Haller, Merkhn, Seguier, Tournefort der An- gabe von Jo. Geo. Schenckii biblia iatrica sive bibliotheca medica etc. Francofurti 1609: hunc cl. D. Bauhinus Basii. Anathomicus et Botanicus, latinum fecit, notis et scholiis adornavit. Nur Du Petit Thouars steht ihnen entgegen mit seiner Behauptung, das Buch wäre lateinisch nie gedruckt worden. Ich selber möchte ihm beistimmen; denn wäre das Buch wirklich gedruckt worden, nicht Manuscript geblieben, so wäre desselben doch w^ohl Erwäh- XXI nung geschehen in den „Nomina Aiithoriim, quorum opera usi sumus" vor Bauhins Theatrum botanicum. Dort aber lese ich in meinem Exemplare von 1671 nur: Aloysius Anguillara horti Patavini tertius in ordine praefectus, de plantis suam sententiam diversis communicavit : opusculum in partes 14. divisum, opera Johannis Marinelli italico prodiit (additisfduabus figuris Chamae- leontis et Sedi arborescentis) Venetiis 1561. in 8^. Er erwähnt also weder der lateinischen noch der Quart- noch der Duodez- Ausgabe. Zu diesem bibliographischen Theil der Vorrede will ich hier noch hinzufügen, dass ich Oribasius meistens nach der neuen fran- zösischen Ausgabe von Bussemaker und Daremberg, bis jetzt 4 Bände, nur selten nach der Sammlung von Stephanus citirte. Wurde bei einem Citat nicht die Zahl des Bandes angegeben, nur die Seite und Reihe, z. B. άλοη 596, 20, so bezieht sich dies auf die dem vierten Bande von pag. 542 an in kleinem Druck hinzuge- fügten εκ της βίβλου Όρεφασίου της προς Ίουλιανον τον βασιλέα ε'κλογαί βοηθημάτων von einem bis jetzt unbekannten Byzantiner. Als Pseudo-Oribasius citirte ich der Kürze halber die in der Physica Hildegardis etc. und im Experimentarius Medicinae vor- kommende Schrift: Oribasii de simplicibus libri quinque. Aus Oribasius selbst ist aber nur das 4. aus 238 Capiteln bestehende Buch genommen und zwar aus dem 2. Buche der Euporista. Das 5. Buch mit 201 Capiteln ist ein unvollständiger häufig interpolir- ter häufig unrichtig übersetzter Dioscorides; das 1. Buch ein Ex- cerpt aus dem vermeintlichen Apulejus Platonicus de virtutibus herbarum. Woher das 2. und 3. Buch stammt? Meyer II 270 meinte: „vielleicht ist es der Ueberrest eines längst verlorenen Werkes, das denn doch einige Aufmerksamkeit verdient". Es wäre nicht unmöglich, dass beide aus einem griechischen Werke irgend- wie abstammen, denn die meisten Capitel beginnen mit einem ei- gentlich griechischen Worte, das durch den gewöhnlichen Zusatz hoc est oder id est ins Lateinische oder Deutsche übersetzt wird, wobei manches sonderbare und sehr beachtenswerthe vorkommt, wie: Palmarum Thebaicarum vel Nicoiaorum poma; Hyoscyamus, hoc est, Nigar, alii Symphoniacam vel Calicularem vocant; Die- XXII tamnus s. i. Pileus Martis; Polygonorum genera sunt quatuor: Sansur, qiiod et Sanguinaria clicitur, Centinodia, Orion, Helieli- cum; Artemetia, hoc est, Gibber u. a. m. Die verschiedenen Autoren in der Sammlung von Ideler: Physici et medici minores citirte ich meist ohne ihren Namen, nur nach Band Seite Reihe jener Sammlung. lieber das hand- schriftliche Material, das er nicht näher angab, vergleiche man Daremberg Notices et Extraits des Manuscrits medieaux etc. Paris 1853 p. 22, 31, 60, 61, 146, 153. Von Joannes Actuarius benutzte ich für: περί ενεργειών και πα^ων του ψυχικού πνεύμ.ατος και της κατ' αυτό ?)!,αιτης die Ausgabe von Ι. F. Fischer Lips. 1774, für seine andern Werke die Ausgabe von Stephanus. Die ersten 8 Bücher des Aetius Amidenus citirte ich nach der grieeh. Ausgabe Venet. 1534; die andern nach der lateinischen ücbcrsetzung von Cornarius in Stephanus Sammlung oder nach der wegen ihres Commentares für Botaniker brauchbarsten ex officina Godefridi et Marcelli Beringorum Lugd. 1549. Die 241 Verse des Benedictus Crispus citirte ich nach der nicht ganz correct gedruckten Ausgabe von Ullrich. Kizingae 1835 mit Berücksichtigung von Renzi in der collectio Salernitana I ρ. 54 fg. Die Zahlen bei Esculapii de Morborum etc. beziehen sich auf die Paginatur in Physica Hildegardis etc., bei den Geoponica auf edit. Niclas IV tom. Lpz. 1781, bei lib. Kiranidum auf edit. (Lips.) 1638 (Andr. Rivini), bei Marcellus Empirien s auf die Sammlung in Stephanus, bei Nicolaus Damascenus auf die Ausgabe von E. Meyer Lps. 1841, bei den libr. Dynamidio- rum auf A. Ma'i tomus VII classicorum auctorum e Vaticanis codd. editor um Romae 1835. Bei Paulus Aegineta bediente ich mich der grieeh. Aus- gabe Venet. 1528 in aedib. Aldi et Andr. Asulani, der von Joannes Guinterus Andernacus Venet. ap. Hier. Scotum 1567 und der in Sammlung von Stephanus mit den Dolabellae in Paulum Aeg. von J. Cornarius. ΧΧΠΙ Von Salmasii exercit. Pliuianae benutzte ich die Ausgabe von 1689. Bisher habe ich noch keinen Grund auffinden können, Λvarum Du Fresne von den Synonymen bei Dioscorides nur einen Theil aufgenommen hat. Er benutzte nach seinem Index Autorum die Ausgabe von Jan. Ant. Saracenus und nach Praefatio XV die zweite Aldina von 1518, welche der gelehrte Arzt Hi. Eoscius aus' Padua besorgte, und die durch das dem N. Leonicenus zuge- hörige besonders gerühmte Manuscript von der altern Ausgabe von 1499 fol. bedeutend abweicht. Statt der 48 Blätter mit Text und Scholien des Nicander hat diese 2. Ausgabe von fol. 231 — 235 das hier zuerst gedruckte und ' auch von Du Fresne fleissig benutzte Bruchstück ανωνύμου ποίημα περί βοτάνων, das nach der nur an wenioen Stellen emendirten Bearbeituno• von J. Kentorf in Hamburg (in Fabr. bibl. gr. ed. vet. Π 629) aufs sorgfältigste Sillig bei Choiüant's Macer Floridus Lpz. 1832 S. 195 — 216 be- arbeitete; es steht auch in Didot Poetae Bucolici I 169 fg. Aus wel- chen Zeiten überhaupt die Synonyma in den Werken des Disco- rides stammen, von welchen άντι,φράζοντες oder γράψαντες τάς ονομασίας των φαρμάκων (Galen, ed. Kühn XI 793 XIX 105) entnommen, und durdi wen sie seinen Büchern eingefügt wurden, ist bei der noch so mangelhaften Zusammenstellung des gesamm- ten kritischen Apparates zu Dioscorides nur selten zu erfahren. II reste ensuite, heisst es in Oeuvres d' Oribase par Bussemaker et Daremberg T. I pag. XXII, à établir une synonymie aussi rigoureuse et aussi complète que possible par les denominations des substances decrites par Dioscoride. Son ouvrage sur la ma- tière doit ètre considéré comme la source première de tout ce qui se trouve dans ses successeurs sur Ics médicaments simples; c'est donc pour ce traité quii faut réserver les commentaires les plus étendus, les notes les plus nombreuses, et ne donner, pour les <^-aités analogues des autres auteurs, que la conférence des lieux paralleles. Bisweilen fügte Du Fresne noch, und diese "Bezeichnung habe ich dann in meinem Index wiedergegeben, die Namen der Völker bei den Synonymen hinzu, bei welchen Dioscorides sollte die Namen der verschiedenen Pflanzen o-esammelt haben. In seiner Gesch. d. XXIV Bot. II 105 gibt Meyer ein vollständiges Verzeiclmiss derselben und pag. 116 ein anderes der citirten Schriftsteller, von denen aber im Glossar nur die aufgeführt werden, die uns als botanische Ne- belflecke erscheinen: Zoroaster, Pythagoras, der Magier Osthanes (vgl. Plin. XXX, cap. I sect 2), und die Propheten (d. h. eine Klasse aegyptischer Priester, wie sie u. a. bezeichnen Clemens Alex, stromat. VI, 4 §. 37, Porphyr, de abst. 321, Aristid. orat. III 553, Macrob. Saturn. ΥΠ, 13). Bei den andern hier nicht speciell erwähnten Schriftstellern gab ich mit Ausnahme der allen bekannten die Citate so, dass Zweifel beim Nachschlagen nicht entstehn werden. Da eine Ausgabe des Simon Seth mit vollständigem hand_ schriftlichen und exegetischen Apparate von mir in wenig Monaten erscheinen wird, so habe ich mir erlaubt bei einigen Pflanzenfami- lien auf sie zu verweisen, um hier, wo es sich besonders um Aufstellung bestimmten Materiales handelte, nicht zu weitläuftig werden zu müssen. 1. Mìmoseae R. Br. 2. Acacia arabica W. (Salmas. exercit. Plin. 375; Lenz Bot. d. Gr. u. Eöm. 218. 221. Meyer Gesch. d. Bot. II, 18. 167. 298. u. bot. Erläut. zu Strabo 79, 98 fg. Fraas 65. Diosc. I, 127.) κομί, κομίδι., Comidi, κομηδην, κομίδιον, κομίδιον άραβικόν, κομίδη άραπικόν, κομμήδι, κομμόδι, "κομμύδι,, κόμμι, (Oribas. Β. IV. 614, 23. 544, 25. 595, 16. 555, 20. 27. 595, 24. 551, 9. κόμμι άραβικόν 596, 26. vgl. Lobeck Phryn. 288. 289. Paralip. 4. 200), γουμοΰκα, Karabe, γοΰμα, γοΰμμα, (bei Theod. Prise, ed. 1544 p. 86, D. und gummi album alexandrinum 100 C), δενδρόκολλα, ύδροκόμμιον? έλχάρδ, χάνταρ. In den Voyages d'Jbn Batouta I. 223 u. 238 genannt 0mm Gailan. 2. Caesalpineae R. Br. 4. Tamarindus. (Meyer III. 68.) βελφηνικηα (cf. 6, 3), τεμαρέντι (cf. 230. 22.) 5. Cassia lanceolata Lam. ζινόφυλλον? (Sprengel bist, rei herb. I. 218.) zenae folium? Cassia fistula L. γλυκοκάλαμος, λωτός, μυρόλωτος. Fuchsie est medulla fistulae Cassiae (Salmas 124 u. de hyl. hom.) 3. a. Meringa aptera Gaertn. (Berg Pharmacognosie 459. Rosenthal Synopsis 1048. Leunis Synops. 285. Sprengel bist, rei herb. I, 378. Fraas 66. Diosc. I, 26. 27.) 1 μπε αλμπε, μπέ βούμπιε, άρμοδάκτυλα, έρμοδάκτυλος, Έρμου δάκτυλος (cf. 9, 5.) Simon Genuensis : Beben vai Behemìir est radix quae de Armenia defertur et est de eo album et rub. Kuellius 392 s. v. Helenium: omnes officinae utrumque (se. candidos et purpureos) demonstrant behem appellantes. Salmas. 930, b, E. Charitoni πεχε'μ quod aliis beben. 4. Papilionaceae L. 1. Anagyris foetida L. (Diosc. I, 494. Π, 565. Fraas 64.) άνάγυρος, άναγυρις, ύπερστρόγγυλος (cf. 48, 1). 2. a. Spartium junceum L. (Fraas 50. Meyer bot. Erläut. 8. anders Leunis 453.) σπάρτον, σπαρτή (in Schol. Oppian. wo edit. Didot. 338, b, 44 statt κειγου steht: κυρτού?) 3. Genista acanthoclada DC. (Fraas 39. Meyer ΙΠ. 300.) διάξυλον, ασπάλαθος (Diefenbach Orig. Eiir. 235.), άσπάλαν^ος, άσπάλατρος, ντερσισάν. 8. Trigonella foenum graecum L. (Fraas 63. Diosc. I, 243. Schiller zum Thier- u. Kräuter- buch I, 20. Meyer ΠΙ, 66.) τήλΐζ, τίΐΐζ, τύλη, βααν^έμιστον, μοσχοσίταριν, βουκε'ριν, αίγόκερον, κάρφοζ, ξεροχόρταρον, ξερόχορτον, σαρμός, χοΰλπεν, χετίκερον, γώίκερον, σανός, σανόν, χ>^οη» νοκερία, νακερία, καλικερε'α. καλλί,κρε'α, καλίκερις, καλλ(.γαρία, καλικερης, ράκαν^ον, βοαν'^εμητον , cornu, βοάν^εμον (Nicand. fragm. 74, 38 Sehn. 9. Melilotus. ? (Fraas 60. Diosc. I, 388. Oribas. IV, 593, 28. 559, 5. 10. 556, 6. 567, 26. 562, 8. 576, 6. Aesculap. ed. 1533. p. 30. D.) καρτζαμίδα, καρδαμ.ίτζη, μελίλοτα, μ,ελίλωτον , μεληλοτον^ έΧχίλ, έλιλέα μΰλ(,κ, έλχούλ, ελχρυβ, ελχια, άκλιμελίκ (in nabath. Landwirthschaft. Jbn Alawwàm 140. Iklil almalik), άκληλουάρδι, ούαρδελουούβ, νυχάκην. Bei Marceli. Empir, ed. Steph. steht e. 22. ρ. 342. E. Meli^ lotus, quod a nobis Sertula campana dicitur. 12. e. Psoralea bituminosa L. (Fraas 62. Diosc. I, 458. Π, 543. Heldreich Nutzpfl. Oriech. 80. Meyer I, 309. Anm.) λισσομάμουδον , άσφαλτίτης, τρίφυλλον, (τρισφυλλον Nicand. Ther. 520.) λυσαμαμούδιν, άσφάλτιον, λυσσαμάμουδον, καν^αρίς, άπούριος, τρίουλον, άσφάλτη, κίφιρβ, cifeberat, cifelot, ciforium, μπαρτοΰλα, γαράκαντα κοΰκ, βησαοιδτή, ψευδοπα^ές, μινυαν^ές. 13. Glycyrrhiza glandulifera Kit. (Fraas 57. Diosc. I, 346. Isidor ed. Otto ΧΥΠ, 9, 34. glycyriza. Oribas. IV. 554, 3. 562, 16. 565, 9. 558, 32. 552, 3. ^77, 17. 553, 28.) ποντί,κη, πενταόμοιος, αδιψος, ομοιονόμοιος, σκύ^ιος, σύλιτρα, πιπαντίστη, ρούσους, λεοντίκα, κουλητρια, γλυκύρρι,ζα. 19. Astragalus Poterium Pali. (Fraas 60. Diosc. I, 358.) ποτηρι,ον, άκίδωτον. 20. Coronilla securidaca L. (Fraas 57. Meyer ΙΠ, 494. Diosc. I, 477. Geopon Π, 43.) πελε'κι, ήδΰσαρον. 22. Ornithopus compressus L. (Diosc. I, 614." Π, 631.) δαμναμέτη, άρχαράς, άρχεράς (cf. δαμναμένη 174, 15 a.). 25. Onobrychis. Tourn. ονοβρόχει,λος, βριχΆατά, άνιορσιζε, ε'σχασμένη, Opaca. 26. Cicer arietinum L. (Fraas 55. über Cicer erraticum Meyer III, 499.) τριχοβο'τανον (cf. 251, 9.), άμπουσαλάτην, ομφαρ (cf. 174, 35 a.), κριός, ρε'βι^^ος, poßi^t, ρέβυν'^ος, ρεβυν^ιον, ορόζιν^ος (gleich έρε'- βιν^ος Diosc. Ι, 245 oder gleich οροβος, ορόβινος ib. 251. ?) Ueber Lipsiani in Pseudo-Gai. de simpl. ad Patern. 86, 3. vgl. Meyer ΙΠ, 494. Cicer italicum im Capitular Karls des Grossen = Cic. ariet. Was ist σίστρον Arist. 846, 34. Plut. de fluv.? 27. Vicia faba L. κοκία, κούκι, κουκίον, κυκιολαία, βαβοΰλια, κυβωριον, πισσάριον, άλευροφάβαν, χλωροκούκι, σαουνίζ, σενουνίζ, φάβα, κυαμος, κιβώριον (Nicand. fragm. ρ. 11δ Sehn.) Ueber die faba im Capitular Karls des Grossen vgl. Kemer Flora d. Bauerngärten in der zool. bot. Zeitschr. Wien B. 5, 816; die in der Anm. aufgeworfene Frage wegen majores beantwortet Meyer ΙΠ, 411 durch „Gartenbohnen". Was in den von Mai* edirten libris Dynamidiorum „Horminum i. e. faba" pag. 405 be- deutet, ist noch unerklärt. Vicia cracca L.j χόρτος, βι,κία, βικι,ον, άρακοζ, λατοΰρια, βίκος. Vicia Ervilia L. (Meyer ΠΙ, 83. de Lagarde ges. Abh. 59.) poßiv, καρσέναι, ' καρσύνε, οροβοάλευρον, ροβάλευρον, άγρι,αγγουρέας, ορβο'ς. 28. Ervum Lens L. πι,κνάδες• 29. Pisum sativum L. (Fraas 52. Diosc. I, 245.) [ΐπίζΐ) πίσον, αύκον, γλυκοκοΰκκιον, λα^ηρια. Ueber Pisi Maurisci im Capitular vgl. Meyer ΠΙ, 407. [ 30. Lathyrus Cicera L. (Fraas 52.) αρακάς, ωχρός (ύχρος Theophr. h. pi. 4. 2. Oribas. I, 572. ώχρα Π. 579, 4.), ώχρας. 32. Phaseolus vulgaris L. φασίν, λουβίον, οροφάσουλον, δολοχός, λόβος. Visela bei Hildegard ρ. 11. φάσηλος Oribas. Ι. 297, 13. Fasiolus Theod. Prise. 235. 33. Lupinus hirsutus L. (Fraas 51. Diosc. I, 252.) μοσάρινον, βρεχου, θερμός, γλυπιον, λουμποΰνι, i; λουπινάριον, λουπίνος, λουπηνάρια, λουττηνάροια. 6. Amygdaleae Bartl. 1. Amygdalus communis L. (Fraas 66. Heldreich 67. Meyer ΙΠ, 85. Ermerins Aretaei opp. p. XXIX, 18.) γρανόκοκκα. Aurei. Opilius bei Macrob. II. 14. 15. „griech. Nüsse". Isidor. ed. Otto lib. 17, 7, 23 Uva longa. Oribas. IV, 558, 36. 586, 29. 549, 24. 554, 33. 564, 24. 559, 19. 542, 9. 553, 6. 552, 3. Capitular. Amandalarii. Ideler phys. et medici minores I. 416, 16. 424, 14. 409, 24. 425, 20. 181, 1. 208, 181. 366, 24. Daremberg notices et extraits Par. 1853 ρ. 21. Aesculap. 68, C. Theod. Prise. 243, B. 2. Persica vulgaris Mill. (Heldreich 67. Fraas 67. Jan. Cornar, ad Paul. Aeg. I, 81.) ραδακιναία, ροδακι,νέα, ροδακινιά, περσέα, Aracano,! ^οδάκινον, ούτούτζ, τουριτζ, μηλέα περσική. 3. Prunus armeniaca L. (Fraas 69. Heldreich 88.) ζαρταλοΰ, ζαρζαλοΰ, άρμ,ένια, άρμενιακά, (Actuar. bei Ideler Ι. 365, 9. Armoniaca bei Pseudo-Oribas. 160, C.) βράβυα (cf. Prunus institia), δαμασκηνά (Daremberg 140, 2.), βερικοκκία (cf. Mahn etym. Unters, auf d. Gebiet d. rom. Spr. p. 49 u. 113.) πραικοκια, πρεκΰκκιον, προκόκκια, βερέκοκκον, βερίκωκον, βερύκοκκον, βερίκουκα, βερίκοκα, κοκκόμηλα (Ideler Ι. 69, 6. κοκκίμηλα Π. 268, 23.), μήλον κόκκυγος, μηλέα άρμηνικη. Harmoniaca bei dem lat. Uebers. des M. Psellus p. 18 u. 22. Muniacus bei Petr. de Crescentiis cap. 15; ital. Meliaco. Prunus domestica L. (Fraas 69. Heldreich 68. Polack Beitr. zu d. agrar. Verhält. Persiens in Mitth. d. k. k. geogr. Ges. Wien B. 6. p. 137. Meyer ΙΠ. 61. 76. 407.) άμάδρυα, μάδρυα, άντζιάς, άλουτίζ, άλού, βελφηνικήα, οσιφινικήα, δσιφινίκια, προΰνα δαμασκηνά, βράμηλα, ταμαρόντι, ταμαρεύτη, προυνέα, προυναια, μυξάρια, μπροΰνα, προΰμνον, ουζος, μοΟσκλα. Prunus institia L. (Meyer ΠΙ. 529. Fraas 69. Heldreich 68.) κορόμηλον, κοκκόμηλα άγρια. βράβυλα άγρια bei Ermerins Aretaei opp. pag. 205 mit Citaten. Prunus cerasus L. (Fraas 68. Heldreich 69. Meyer ΠΙ. 66. 80. 403.) ξυλοκερατία, ξυλοκέρατον, μαράσκιον, κεράσια. 7. Spiraceae Kth. 1. Spiraea filipendula L. (Meyer ΠΙ. 533.) κερασκομιον, οίνάν^η (Fraas 109, dagegen Diosc. Π, 548 Pedi- cularis tuberosa), φιλιπέδουλα. Anguillara ρ. 222: Filupendula. Ancora questa è nota, la qual voce è usata da Trotola, e parimente in Galeno, se que' libri sono, pur di lui: hoggi in Soria si chiamo Antula. 8. Sanguisorbeae Lindi. 3. Poterium spinosum L. (Fraas 78. Heldreich 67. Diosc. I, 514. Salmas. 909, b, G.) στυβάλιον, στοιβη, στοιβίς, στοιβ{ον, στίπα. 9. Bosaceae Spenn. 2. Rubus idaeus L. (Fraas 76. Diosc. I, 533. Heldreich 66,) μωρκια, μινω, minon, σιάκιον (? Simon Genuens. Siakion gr. rubus silv. et batos; Matth. Silv. siakon gr. cubus batos.) Rubus tomentosus W. varietat. a) genuinus Grieseb. b) amoenus Port. (Fraas 77. Diosc. I, 533.) μαντεία, αΐ'μοος, άμετρος, άσΰντροφος, αίμα ι'βεως, βάτινον, χαμόδενδρον, σελινορίτιον. Ueber κολύμβατος vgl. Meyer Ι. 309 Anm. 3. Fragaria vesca L. (Fraas 77. Heldreich 66. Meyer II. 410.) φράουλε, φράγουλ'ε. Fraga im Text des Apulej. fehlt aber in dessen Breviarium. 5. Potentina reptans L. (Fraas 78. Diosc. I, 536. II, 592. AnguiUara 226. Ueber das Wort Potentina vgl. Zeitschr. f. d. ges. Naturw. v. Giebel B. 23, 420 Anm. Anonym, de herbis ed. Didot 170, 40 fg.) καλλιπεταλον , ξυλολωτον, ξυλοπεταλον, ονυξ Ι'βεως, πεμπέδουλα (Diefenbach Orig. £ur. 395), πτερον Ι'βεως — χηρουα, χεροΰα, ορφιτεβεωκη, πενταδάκτυλον, πεντακαινον, πεντάτομ,ον, quinque- folium (Meyer Π. 410), ψευδοσέλινον, πενταπετές, προπε'δουλα (Diefenbach 396), χυδρωνα, χΰρωνα, φαντζακοΰστ, Έρμου δάκ- τυλος (cf. 3, a), Έρμου βοτάνη, έντζητ, λεπλές, Έρμου βασίλιον, ίντε'μ?, χεροΰζα?, ίμπεχεμπεου μπεί? 7. Agrimonia Eupatoria L. (Fraas 78. 208. Diefenbach Orig. Europ. 365). γαφετ, γιαφετ, πεντάφυλλον, εύπατόριον, πατωριον, φονέας, ξυνίδα, πενταπετηλον (Schol. Nie. Th. 938). Pseudo- Galen de simpl. ad Paternian. 80 D. „Argemone . . . hujus radicem Graeci Eupatorium dicunt." Agrimonia bei Macer Floridus p. 55 und bei dem, der ihn in die dänische Literatur einführte, bei Henrik Harpestreng, im Yrtebook lib. I. No. 12. Bei Hermes Trismegist. kommt noch ein sonst unbekanntes Syn- onym „Dactylum" vor. 8. Eosa L. (Fraas 74. Lenz 691 fg. Westermann Unterhalt, aus d. alt. Welt p. 37 fg. Langguth antiquitates plantarum feralium Lpz. 1738 p. 62. Meursius Arb. Sacr. p. 100. Meyer III. 88.) έλουρί, τριαντάφυλλον, τριακοντάφυλλον, τρί,αντάφι,λο, τραντάφυλλον πρε'μνον, ε'λουάρ, κολιμηστη (το αίγυ'πτιον ρόδον Prosper Alpinus rer. Aegypt. ρ. 19.), άγσάν. Bei Albertus magnus ist Bedegar unsere Kosa rubiginosa, und Tribulus unsere R. canina; in den libris Dynamid. ed. Mai p. 418 ist Rosa germanica völlig unerklärbar; für Rosa asinaria ibid. 443 hat Apulejus wenigstens Rosa fatuina. 10. Pomaceae Lindi. 1. Crataegus oxyacantha L. (Fraas 70.) βερβερηζ, βέρβερί,ς, οξυάκαν^ος (Myreps. ed. Steph. 791. A: Ber- beris, h. e. oxyacantha.) Bei Hildegard 53. ist Tribulus = Crataeg. ox., denn die Gloss. Hamburg, hat Tribulus, Hiifa, HieiFaldra, Hiephalter; das ist nach Benecke mitteldeutsch. Wörterb. die Hage- butte. In dem liber climatum von El Isztachri, deutsch v. Mordt- mann ist p. 131 Tabrechun wohl gleich Crataegus sanguinea, vgl. Tabulghu bei Eitter, Erdkunde VH, 736. 3. Mespilus germanica L. (Fraas 71. Kerner 820. Heldreich 65.) σοΰρβα, σοΰλβα (Sorbae in Pseudo-Oribas. 100. C), με'σπηλον, μέσπι,λον, με'σφιλον, μοΰσπουλον (neugr. auch Frucht von Erio- botrya Japonica Lindi.), ρικε'α, έπιμεΧίδα, (ύπομηλις Pallad. 12, 4. άμαμηλίς, άμ. Athenaeus), άρονία, άρωνία, ζαρούριον, ζαρόρ, βόπολον, βοπωλη, τριοκοκα, τρι,όκοκκα, τρίκεα, βέσπουλα, νεσττο- λιαις, νε'σπουρα, νεσπουριά (im XVI. Jahr, deutsch Nespelbaum), zarur, zarurum, trigonum, trionum, tricoctum. 5. Pyrus Malus L. (Fraas 83. Kerner 819. Lenz 685.) λαγηνάτα, πορινόν, οπωρινόν, παρλύεώον, άγριομάλη, άγρι,ομελέα (hod. άγρι,α μηλεά (Fraas 74). Pyrus communis L. (Fraas 73. Diosc. I, 151.) δαμασκηναπώόμηλα, άμρούτ, άμρου, απιον (Daremberg 140), απίδια, άπηδι,α (Ideler Ι. 414, 15. 2; 416, 13; 423, 13), άγουσάτα. Pyrus salicifolia L. (Fraas 20. 72. 73. Diosc. I, 151.) άμποΰδιν, αχλάδα, άχράς (Salmas. 675, a, E. F.) 6. Cydonia vulgaris Pers. (Fraas 74. Ruell. lib. 1. 72 hat alle Species aufgeführt. Heldreich 64. Kerner 821.) στρου^όμηλον, στρου^ία (Columella 5, 10, 19 Cyd. struthium), κυδωνιά, κυδονη, κυδωνοκουκουτζα, σιδόνιον μήλον, κοδόμαλον, κοδύμαλον, οχά (cf. dagegen Oca, Ocalib bei Matth. Silv. Ueber occhi bei Plin. cf. Sprengel bist, rei herb. Ι. 205 = Heclysarum Alhagi), άμπη, μφελέται, λαγακαπη, — άμπηχιντί, σαφαρντζηάλ (Safargal nabath. Alawwàm 108. 133. 328), άγγοπτάν? Bei Albertus Magnus: Coctanus u. Citonius. 8. Sorbus domestica L. (Fraas 71. Heldreich 65. Kerner 819.) αοΰβρον, ουον, σουρβία, μιμαίκυλον, οροσταφίς. In der nabathaeisch. Landwirthschaft : Gobeirà. Sorbus Aria Cr. var. graeca Loddig. (Fraas 71. Heldreich 65.) άκιλάκα (auf Kreta, jetzt άσιλακας), άρία bei Theophr. und αριά hodie wird wohl besser auf Quercus Hex L. bezogen (vgl. Heldreich 17). Schon Ruell. p. 168, 43 war für eine Cupulifera. 11. Cassuvieae R. Br. 1. Anacardium. (Meyer III. 483. Salraas. 742, a; hyl. iatr. 215, b; Sprengel bist, rei herb. I. 375, 293.) άνακάρδιον, ίσοκάρδιον, κάρδι,ον το μεγιστον, βελεδωρ, παλαδουρ. Simon Genuensis: Anacardus puto gr. est fructus arboris qui et pediculus elephantis a quibusdam vocatur, ara. dicitur beladhar. Matth. Silv. Beladur vel Belador, id est Anacardus. Ruell 1, 37 pag. 148: Anacardium recentiori Graeciae, nam vetus non memi- nit hujus; arbor est Indis familiaris; provenit [quoque in Siciliae montibus etc. Anguillara pag. 232: gli Anacardi sono molto ben descritti da Serapione et anco noti à gli speciali; et perciò non ne reciterò più lunga historia. Vgl. ζαδόαρ 218, 3. 4. Pistacia vera L. (Heldreich 59. Fraas 83. Diosc. I, 156.) πιατάκια, φιττάκια (Fostaq, nabath Landwirthsch. jetzt in Me- sopotam. Fistik), ψιττάκιον, βιστοίκια, καυκαλίς. Pistacia terebinthus L. (Meyer III, 63. Heldreich 59. Fraas 83. Diosc. I, 94. Isidor 17, 7, 52. Seren. Sam. 589: Tereb. Oricia.) τερεβεντινη, τρεμαντίνη, τερέβυ^ο'ς, τρέμι^ος, κυβάσ(.α. 10 Pistacia lentiscus L. (Heldreich 60.) έλετχέρ, έλετχαρ? (cf. Fraas 84. 294; Diosc. I, 30. 544.) 6. Rhus coriaria L. (Fraas 84. Diosc. I. 138. II. 408. Heldreich 62. Meyer HI. 378. 75. Elenchus simplicium in Ermerins Aretaei opp.) σούμακα, σουμ,άκι, άπαγοΟδα, άμαγοΰδα, βυρσοδεψικόν, ρό, ρουδίν, pou^Lv, ροΰ^ιν, ρου βυρσαϊκοΰ (hodie βυρσηά), ρου σκυτεως, ^οΰς 2υριακός. Die bei Hildegard ρ. 18. vorkommende Boncitherus arbor, in qua Boncitherim crescunt, ist nicht nach Reuss Rhus, sondern corrumpirt aus poma citrina, also = Citrus medica. Rhus marinus sive Orientalis p. 367 D. bei Marceli. Emp. ist Rhus syriacus und dasselbe ist bei Theod. Prise, radix Syriaca und Kos syriacum. 13. Amyridcae K. Br. 1. Amyris. Meyer bot. Erläut. zu Strabo p. 131 fg. Fraas 87. Berg Pharmacogn. des Pflanz. 557 fg. Lassen ind. Alt. I, 290. In Du Gange lesen wir: „τριποκαρίδης, τρογλοδητις, in gloss. iatr. MSS. cod. 190. Grae- cis τρωγλοδυ'της est passer, sed an hie herba aliqua intelligatur nescire me fateor." τρωγλοδύτης, τρωγλοδυτικη nach Salmas. 895 a, Diosc. I, 79. II, 373 für Amyris; das erste Wort gehört vielleicht zu καρίδι, καρύδι, κάρυα, also zu 198, 3.) πελασαν το χμ,έ, πελασαν άγάτζη, καρποβάλσαμον, ξυλοβάλσαμ,ον, άγάτζη, κάσαπον, κασσάμην, κάσσαμον, κοκκοβάλσαμον, βάλσαμ.ον, βάρσαμον, κράσαμον, νέμεκ, ζωγόριτος, ζωγό ρητός, σεισέμβερ, σεησύμβαρ, σεησάπερ, σεησάμπαρ, μούκουλ, βόχος, μάδαλκον, κουλάζρακ. Ruell. nat. stirp. 145, 27 xylobalsamum. Simon Genuens. xilobalsamum. 3. Bos\vellia. (Berg u. Schmidt, offic. Gewächse B. I, XIV, c. fg.) 11 μ,ίχνης, μάτη, μάνι,ς, μάννα (245, 1), λιβανος, λφάνη, λιβτνη, κοκιτροΰν, γιγγυδιον, γιγκύδιον? νιτζόκοκκον. le. Aurantiaceae Corr. (Fraas 85 fg. Heldreich 53 fg. Jacobus de Vitriaco hist. Hierosolym. in (Bongarsii) Gesta dei per Francos I, 2, cap. 85.) 1. Citrus medica L. (Isidor 17, 7, 8 medica arbor. Hanc Graeci κεδρόμηλον La- tini Citriam vocant. cf. Apicius 1, 4, 3. 1, 21. 4, 3, 5.) κίτρον (pelasg. kitre), μ,ηδικάριον? Schon zu Galens" Zeit (tom. VI, 617 ed. Kühn) war der von Diosc. gebrauchte Ausdruck μήλον μηδί,κο'ν nicht mehr verständ- lich, man sagte Citria. Das Synonym bei Simeon Seth κίτρα, μήλα ινδικά ist noch unerklärt, und werde ich bei der binnen kurzem von mir erscheinenden Ausgabe dieses Schriftstellers darauf zurückkommen. Citrus decumana et Aurantium L. (Meyer 3, 87. 68. Anguillara p. 72 fg.) κεδρόμηλον, νεραντζόζουμον, ναράντζι, νεραντζέα (pelasg. nerön^e), νεράντζι,ον, narancio, παστολέμονον (d. h. sehr kleine runde, hodie auf Syros), λεμο'νη, λαψ.όν(,ον (pelasg. lèi'mone), λυκονε'ραντζον (wohl = γλυκολέμονα von C. Limetta Risso.). 15. Zygophylleae R. Bn 1. Tribulus terrestris L. (Fraas 83. 125. Diosc. II, 579. Ruell. 778. AnguiUara 252. Lenz 672.) κανάρια ή τρίβολος (cf. 70. 2.), oder bezieht sich dies Wort auf Fagonia eretica oder Trapa natans oder Sennebiera coro- nopus? 16. Rutaceae Barth 1. Ruta graveolens L. (Ueber den Namen vgl. Mahn etym. Forsch, p. 51. Fraas 82. Heldreich 63. Günther Zierpfl. d. Alten 24. Seidel über Heil- 12 mittel d. ersten Heilversuche im Jahresbericht der Schles. Ges. 1853 p. 124. Kerner 793. Diosc. I, 391.) έττνουβου, ροΰδα, ροόδιν, ρου'^ίν, ρυτη, χουρμά, πήγανον, πίανον, άπηγανον, (hodie auch δ άπήγανος), ρουτα. Die von Dierbach bei Apicius 4, 2, 24 übergangene Corona bubula, die Hummelberg als Cunila bubula = Origanum erklärte, gehört dennoch hierher. Schon Matth. Silvat. sagt: Corona bubula i. e. Pigamum, und Simon Genuensis: „Piganö gre. ruta nos piga- mum dicimus." Theod. Prise. 101, B. 237, B. Bei dem sog. Plin. Valerian. steht Π. cap. 17 fol. 41, B: Petani (Genetiv) statt Pegani. Aehnlich steht bei Marc. Empir, cap. 22 p. 340 G. Puta sylvestris statt Ruta sylv. lieber πήγανον de Lagarde ges. Abth. 175. Ruta montana Clus. (Elenchus simpl. in Ermerins Aretaei quae supersunt No. 169.) άγριοπίανος, άγριοπήγανον, άγρόχορτος, τεφεσία, τεφές, τόχμ.ε σαζάτ (dagegen Sadsab bei Jbn Baithàr Π. 6 = voriger). Theod. Prise. 99, Α. ruta sylvestris. Pseudo-Oribas. de simpl. 143, A. nennt sie ruta montana. 2. Peganum harmala L. (Fraas 83. Meyer Π. 192. HI. 372. Diosc. I, 391. de La- garde ibid. 22. 173. 174.) μώλι (Diefenbach Orig. Europ. 387), μωλυ, μώλυα, μόλεον, αρμαλα, περσαία βοτάνη, άμειλλαλά, βίσσασα, βίσασα, βησασα, άράβλα, χορτοκορόνη, βηρασα, χαρμέλ, Molix. Matth. Silv. hat Bisace, und schon Simon Gen. sagt: Bisare q. alii armolä vocät: alii ruta agreste. Item Alex. ca. de sqnätia idem est harmel aln bisasa dicit et è idé noni cu uesasa apud dia. sed corruptü. 17. Diosmeae Adr. Juss. 1. Dictamnus. (Diosc. I, 378. Anguillara 200. Pseudo-Oribas. de simpl. 229, B. Diptamus.) κρομιδόφυλλον, άρτεμεδηιον, έλβούνι,ον, βελουάκος, μίσκ, έπταραμισηρ, μυσκεαραμυστορ, βελοτόκος, βε'τιον, δίκταμον. 13 Isidor 17, 9, 29. Dict. quidam Latinorum Poleium Martis vocant. Die weitläuftige Beschreibung von Dictamnum 83, A. bei Pseudo- Galen de simpl. ad Paternian. lässt auf Origanum Dictamn. L. schliessen. Seren. Samon. 624. 657. 25. Aquifoliaceae DC. 1. Hex aquifolium L. (Fraas 94. Diosc. I, 137. Heldreich 56. Unger Reise in Griech. 137. Diefenbach Orig. Eur. 309.) πρίνος, πρινοίριον, πρ^,νία, περνιά, ακυλον. Bei Albertus magnus Avird sie genannt Daxus (die Ausgaben lesen: 'doxus), was nicht Taxus baccata L. ist, wenngleich er hierauf überträgt, was die Alten von Taxus erzählten. 26. Eliamneae K. Br. 1. Rhamnus. (Heldreich 57. Unger Reise in Griech. 137. Meyer Π. 338. Diosc. I, 114. Lenz 640. Langguth antiquitat. plant, feral. 10. 15.) / ράμνος, γυγαία? άνστηζ, αύσητζα (Ausga in d. nabathaeisch. Landwirth.), άτδίμ, άταδημ. Isidor 17, 7, 59: Rhamnus, vulgo Sentix ursina. Wenn bei Benedictus Crispus v. 150 Pallas nicht Synonym von Palladium, also Leontopodion Diosc. ist, so ist es vielleicht Rhamnus ole oi des. Anonym, de herb. ed. Did. 9. 10. 13. Rhamnus infectorius L. (Fraas 93. Diosc. I, 125.) μ.πε(λα. ζαχαράζ, χελευ, χαυλέν, πυξάκαν^ον, πυζάκαν^ον, φαϊλαζαχαράτ (λαντζοχε'ρι hodie, die griech. Kreuz- beeren, Handelsartikel). 2. Zizyphus vulgaris Lam. (Heldreich 57. Fraas 94. Meyer IH. 68 über jujuber bei Albertus Magnus. Rosenthal Synops. 799.) ζίζιφον, τζιντζίφο. τζιντζέφρον, ζίζινφα, ζίτζινφα, τζηντζηφα, ζιζυφαία (vgl. Meyer IH. 375), σεμπεστέναις, χρυσοελαία, τζιντζιφοζουλαπον, παλαιοβδούλου βοτάνη. So hat 14 cler Cod. Nicolai; dafür ist aber, wie schon bei Myreps. p. 522 D. adnot. ed. Steph. παλιούρου βοτάνης zu lesen und gehört somit zum folgenden.) σηρικά bei Cornar, ad Paul. Aeg. I. c. 81. Paliurus australis Gärtn. (Rosenthal 798. Fraas 93. Meyer bot Erläut. zu Strabo pag. 176. Schol. u. Eutecnii Met. Nicand. Th. 868.) παλίουρον, παλιρέα (Myreps. ed. Steph. 437 D. und 400 D.), παλιουρόκοκκον. Druckfehler ist: παλαίου ρου Paul. Aeg. V. 2. Zizyphus Lotus Willd. (Meyer bot. Eri. ρ. 175. Desfontaines recherches sur un arbrisseau connu des anciens sous le nom de Lotos de Lybie in den Mém. de l'acad. des sc. Par. 1788 ρ. 443 fg. — die Quelle aller neuen Abhandl.) γαράκαντα κουκ, χασέκ, χελεΟ, χαυλέν, λυκιον (Diction. Medie. Hisp. : Lycium, goma ο resudacion, de un arbol que se cria en Licia, Llamado Pixicanta, que quiere dezir, espina de box.) 29. Euphorbiaceae Juss. 1. Euphorbia Characias L. (Fraas 87. Verhandl. d. bot. Vereins d. Mark Brandb. H. 5, 209. Lenz 653. Meyer Ι. 2<Ò2 fg. Heldreich 57.) γαλατζις, ^σίατζί^οί, γαλακτίς, γαλατζίδαι (Forskàl flor. Aeg. pag. XX. hat γαλλατζίδα = Scabiosa maritima), τι,τημαλλος, τι^ύμαλΧος, τι,^ύμαλλον, τουτουμάλος, τι'ίΓΰμ.αλον, χαρακία, χαράκιον, γόνος "Αρεως, μεζε'ρι,ο? Άσκληπίου διάδημα. Euphorbia spinosa L. ιππιον, ιπποφαές, αυτογενές, πελέκι, γαλόχορτον. Bei Marceli. Empir, ist Hippophaes cap. 30. p. 382 F nicht, wie Fée (Comm. zu Plin. 22, 12, 14) will, Hippophae rham- noi des, sondern diese Euphorbia. Euphorbia retusa L. (Meyer II. 134. ΙΠ. 375, 86.) πέπλος, πέπλιον, οξυ'φορον, οξύπουρον, οξύπορον, οξύπουριν. Euphorbia chamaesyce L. χαμαισύκη, μήκων άορω'δης. 15 Chamaesyce bei Steph. Magnet, p. 57 B. Euphorbia officinarum L. εύφόρβιον, εφόλβιον, φόλβιον, φόρβιον, φέρμπιον, φιλόλβιον. Euphorbia Lathyris L. (Meyer Π. 406. Kerner 817.) λά^ηρι,ν, λα^ηρια, λά^υρ(,ς, χολόκοκκα, χολοκουκία, χολοκοκαία. Hierher gehört auch vielleicht χοΧοβότανον bei Steph. Magn. 21 A. und Citocatia bei Isidor, Apulej. Plat. und Hildegard. 5. Exeoecaria agallocha L. (Diosc. I, 37. RueU. 147. Lassen ind. Alterth. 1. 285. HI. 56. de Lagarde ges. Abh. 11. Bot. Zeit. v. Schlecht. 1866. S. 127.) άγάλλοχον, ξυλαλόη Ινδική, ξυλαλά. Für achelusia ist nach Dirksen (üb. ein in Justin. Pandekten enthaltenes Verz. etc. Schrift d. Beri. Acad. 1843) in Marcianus de delatoribus §. 7 zu lesen agallochum. Simeon Seth ist unter den Griechen der erste, der die genaueren arab. Nachrichten (Aud alhindi) ausführlich mittheilt, s. v. ξυλακόη. Bei Myrep. ed. Steph. 353 steht nur xyloaloe unter anderen antidotis. Garcia ab Horte edit. 1567. T. I, cap. 16 vermuthete schon, dass tarum bei Plin. ΧΠ, §. 98, wozu Sillig keine Varianten giebt, hierher zu ziehen sei. Seine Ansicht bestätigt Sanskrit taruni (Ainslie Mater, med. Indica I, 10) und Humboldt crit. Unters. I, 282 Anm. 7. Mercurialis annua L. (Fraas 91. Meyer IH, 376.) μερκουρίλλα, μερκορε'λα, λινοζοίστης, ληνοζότζης (Linocostis bei Steph. Magnet. 13 Β. ist nur Druckfehler), σgιτgιk\ίζf άργυρος, άφλοφι, άφλοφό, άσουμές, σκαρολάχανον. Vgl. Emerins Anecd. med. gr. 303 u. Hipp, alior. med. gr reliq. p. CXVIH. 8. Kicinus communis L. (Fraas 92. Meyer bot. Erläut. zu Strabo 163. Heldreich 58.) κρότων, μπανδάτζη, μπαρδάνη, κίκις, αίμα πυρετού, κικίτο, ylKi, σικις, σΰσταμνα, τρ''ξ(,ς, (κρείττονες, s. ν. τζη- μουριά ist Fehler statt κρότες = κρότονες, κρότων), ληβερίς, χίφονα (ελαιον πενταδάκτυλου,• nach Sim. Genuensis ist Pentadactilus = Cataputia major und dies nach Ruell. p. 685, 16 10 = Ricinus), χέρβα (Chirwa in der nabath. Landwirthschaft 71. 140, nach Ainsworth jetzt Khurva). 14. Emblica officinalis Gaertn. (Fraas 66. Diosc. I, 645. II. 637. Salmas. 932 a. Rosen- thal Synops 840. Ermerins Aretaei opp. pag. XIX. Janus Zeit- schr. f. Gesch. d. Medicin I, 368.) μοσχέλαιον, μουσέλαιον, μουσήλιον, μυροβάλανος, μαυροβάλανον, δορκαδιάς, έλπβέν, πέπουλε, κέβουλε, κέβαλον, κεπουλον, άφλετζίν, μ,ελληλά, χαμ,βλετ, χαμπελ, χαμπούλ, ρίαλ άμενιγός, χαλιλεν, χαλι,λά), έλιλέγ, βελιλέγ, εμπλιτζον, εμβλικιν, εμτϋληκι, εμπλιτζι,^Ι έμπελιλίζ, χρυσόβαλα. Belletica, Beletzica, Emblicus. Isidor 17, 9, 84 Myrobalanum. Plin. Valerian. III. 29 fol. 71 D. hat Diosc. I. c. 148 u. Plin. XII. sect. 47 missverstanden. Const. Afric. p. 345. Steph. Magnet, p. 11 A: Myrobalani citrini sive Chrysobalani flavi dicti. Myreps. 554, a über Cepula. 36. Acerineae DC. 1. Acer creticum (od. obtusatum Kit.) (Fraas 98. Heldreich 56. Meyer IV. 72.) σφεντάμη, σπέδουμνον, σφενδάκη, σφένδαμνο«;, άσφένδαμνος. Der σφένδαμ,νος bei Strabo XII. 3, 12 im Gebiet von Sinope ist Acer pseudo-platanus, vgl. Koch Beitr. z. Flora d. Orients in Schlecht Linnaea XXI, 314. u. XV, 714; aber bei Dicaearch (nach Meyer Marx bei Gail) obtusatum oder campestre. Bei Petr. de Crescentiis ist Oplus = A. campestre. 41. Sarmentaceae Vent. 1. Vitis vinifera L. (Diosc. I, 691. Fraas 95. Heldreich 41. Meyer I, 346. ΙΠ, 83. Π. 361. 249 und bot. Erläut. 14. 76. Lenz 578 fg.) μοσχατέλι, δί,ονυσία, φαυστι,ανός, κουδοΰλ, άγκουρίδα, άγγουρίδα, άγουρίς, άγκοΰρ, οφακα, φακητηδα, άσταπις, άμάτ, άμττελίκη, ούον, χαροΰρας, άρσενότη, άσταφίζ. οσταφίς, κικλίδιον, άργιάδι,α, 17 άγρέκαβος, ρωξ, §άξ,, ^άγα, γελίκη, βλάστεον, βλασταριον, στουράκι,ον, ναφφάτ, ψαλίδες, λίγγιον, ήμερίς (Eutecn. Nie. Th. 873). Ueber βρυττία bei Hesyeh. vgl. Diefenbaeh Orig. Europ. 272. 3. Cissus vitiginea L. (Fraas 98. Diosc. I. eap. 14. Leunis Synops. 401. Rosen- thal Synops. 563. Meyer III. 166.) κουμε'ης, αμωμον, αμαμα, χουμε'λ?., κουμε'μαι, Ciforium (κιβω- ριον Oribas. Π. 745, 17). 43. Lineae DC. 1. Linum usitatissimum L. (Fraas 81. Diosc. I. 244. Helclreich 63. Janus Zeitschr. IV. 2, 271. Meyer ΙΠ. 49. 82.) λίνον, λι,νάρη, λινάρι, λινάριον, ζεραφοίς, ύσόπορος, λινόσπερμον (bei Stepli. Magnet. 13. Β. auch ein Wort, nicht zwei), λινοκα- λάμη, άμοργίς (Diosc. IV. 612, 12 άμοργη), ξυλοκανάβη. Seren. Sam. 437. 733. Ermerins Anecd. med. gr. 265 setzt statt λι,γόκομα „lexicis ignotum", λινόσπερμον. 44. Geraniaceae DC. 1. Geranium tuberosum L. (Diosc. I. 466. Fraas 82. AnguiUara 227. Ruell. 742. Aet. ed. Steph. 759 D.) γεράνιον, Ιε'σκε, χελωνι,τίζ, [εροβρύγκας, γρουίνα. 48. Malvaceae Barth 1. Malva silvestris L• (Diosc. I. 492. Fraas 99. Heldreich 52.) έγκλυστρίζ (cf. 78, 1), ύπερστρόγγυλος, χωκόρτη, μολόχη (Eustath. Od. α, 1406), μολόχα, μαλάχη (cf. Schneider zu Nicand. Th. 89), μελοχη, μολαχη, αν^εμα, Ζωροάστρου διάδημα. Malva rotundifolia L. άγριομάλαχον, Cubeze, τεμποράξ, αίγος σπλήν, ουρά μυός, 2 18 χουμπάτου μπαρι, χορμπεραιτ, γΧυκάνησσος (cf. 129, 14 u, 31), λουπαζη. 2. Althaea officinalis L. (Anguillara 223. Aesculap. 30 D. Pseudo-Oribas. 128 D. Theod. Priscian. 66 C. 50 C. Oribas. IV. 593, 24. 582, 20- 626, 18. 559, 9. 625, 29. 562, 2. 37. ΙΠ. 555, 6. Aurelius de acutis passionibus IV.) άλ^αία, άσπρομολόχη, άλκέα, βύσκος, έβίσκη (ίβίσκος), λεκέμβρα, χατμη, άλ'^ίοκον, ονό^ουρι, ονομαλάχη, ονομόλοχος (Vgl. Apulej. e. 39). Althaea cannabina L. (Fraas 100. Diosc. I. 494. 11.565.) κεναουπερί, κεναβάτζα, βάκανον, ύδράστινα. 3. Lavatera arborea L. δενδρομελόχας. (hodie δενδρομολόχα, so heisst aber auch Althaea rosea.) 5. Gossypium. (Lassen ind. Alterth. I. 249. IL 585. 599. Ritter geogr. Verbreit. d. Baumwolle. Abh. d. Acad. 1852. Brugsch in allg. Monatschr. 1854, 631 fg.) πριαμισκος, μ,πόμβυξ, μπαμπάκι, βάμβαξ, βαμβάκι,ον, βομβάκιον, βαμπάκιον, βόμβαξ, βαμπάτζι, βάβηκος, παμβακίς. 53. Tiliaceae Kth. 1. Tilia argentea Desf. (Fraas. 99. 154. Heldreich 53. Diosc. I. 118. Spreng, h. rei herb. L 94.) φυλλερε'α, φίλυρα, ε'λαίπρινος, philira. Paul Aeginet. ed. Steph. 645 C. 58. Myrtaceae R. Br. 1. Myrtus communis L. (Fraas 79. Diosc. I. 623. Heldreich 63. Meyer III. 50. 61. Apicius hat durchgehende Myrtha.) 19 άνάγγελος, κεριχια, μέρτη, μερτία (in Kreta μερ^ηά), μερ- δ!.α, ροϊσχάδιον, ρυγδι,α, γράνατον, ζαρωρ, σίδια, άνάρ, φλοΰστρον, κΰστινοι, κΰνη, μιάζ. 69. Lythrarieae Juss. 1. Lawsonia alba Lam. (Fraas 80. Heldreich 63. Meyer III. 362. 69. Anguillara 59.) χαλχάνα, άλχάνα, άλχανία, χηνέα, χηναία. 20 70. Halorageae R. Br. 1. Myriophyllum spicatum L.? (Fraas 8L Diosc. L 602. II. 623.) μυλλόφυλλον, χι,λι,όφυλλον, άχιλλεΰς, αστήρ χιλλός, βελι,ουκάνδας (Diefenbach Orig. Eur. 253), Bellicorandium. Anguillara 284: Ho veduto due testi antichissimi di Dioscoride: in uno si legge nel cap. del Mirioffillo φύλλα πολλά λεία άμαράκω όμοια: nell altro in vece di άμαράκω si legge μαρά^ρω όμοια. e perciò non so risolvermi. E ben vero, che molte piante hanno dell' apparente, ma non concludono: e però lasciamolo per bora. In den libr. Dynamid. p. 443 ed. Mai ist „Myriophyllum quod et Balastion seu Centifolium" wahrscheinlich unsere Achillea Millefolium. 2. Trapa natans L. — ? (Diosc. I. 517. Anguillara 252.) τρίβολος (Diefenbach Orig. Eur. 329), κανάρια, βουκέφαλος,, έχινόπους, άτρίβολο, χασάχ, χασε'κ, ταυροκερως, άχινόποδα (έχ.). Marceli. Empir, e. 26 ρ. 360 D: Tribolus herba. Oribas. ed. Steph. 446 D. 73. Crassulaceae DC. 1. Sedum amplexicaule DC. (Fraas 135. Günther Zierpfl. d. Alt. 21. Diosc. I. 585.) κόβυσσος (cf. κρόβυσος 129, 5), πετροφυές, ^εοβρότιον, έτιει- κελτά, βρότιον, χιμερινη, άείζωον (Marceli. Empir, e. 30. ρ. 386 F, Lobeck Path. I. 590), εγεντιζα, χρυσίσπερμον (cf. 125, 3.). 2. Sempervivum arboreum L. (Diosc. I. 584.) ώνιον, αμβροσία, άμβρωσία, άείχρυσον, άείζωον το μέγα, παμφανηζ, παρονυχια, πρωτογονον, βόρος, μερσεω. 4. Cotyledon Umbilicus L. (Fraas 135. Diosc. I. 586.) ομφαλός γης, κήπος 'Αφροδίτης, κοτυληδων, στιχίς, σαχάς, στίψο. η 76. Sileneae Bartl. 3. Saponaria officinalis L. (Fraas 107. Diosc. I. 302. Beckmann, Beitr. z. Gesch. d. Erfind. B. IV. p. 20 fg. Meyer III. 214 fg.) κά^αρσις, καλαστροΰ'^^ι.ν, καλαστρού^ιον, οίνω, σύρις, κάρδον, χαλλίρρυτον, στρου^ίον, μεργινη. Obwohl Lanaria öfter = Sapon. off., so ist es doch bei Hildegard 33 = Verb as cum Thapsus, weil die altern Glossen es durchgängig mit Vullina übersetzen, und die Syn. Helmstad• noch hinzufügen: Koniggheskerse. 5. Lychnis. (Diosc. I. 450. Fraas 105. 230 Zeile 8. Anguillara 220.) στέρις, μαυροκόκιον, μαυροκούκιν , λυχνίς, λιχνίδιον, χουρ- "λαντιά, μάλοιον, βαλλάνιον, βαλλάριον, καφαγουίνα, άτόκιον, <;εμ,ουρα, σεμεόν, λαμπάς, σκήπτρον, [ερακοτυόδιον, τραγόνατον, γερανοπόδι,ον , άκυλωνιον, αθάνατος, σαραζηχχουνερουν. 78. Portulaceae Bartl. 1. Portulaca oleracea L. (Fraas 109. Diosc. I. 265. Heldreich 51. 80. Meyer IH. 64; über Halum Diefenbach Orig. Eur. 365.) τζετζενικια, τζι.τζ(.νι.κ(α, άνδράχνη, εγκλυστρις (hodie γλυστρίδα), τραυλή, άγραύλη, άντράκλα, χειροβότανον fcf. Meyer III. 377), χοφοβότανον, Impocacla, ινροσασία, λάξ, έγκλειστρις, μοίμοιμ, μουμουτίμ, ίλεκρέβα, άνω^, άτιρτοπυρις. Bei Marceli. Empir, cap. 20. ρ. 330 Β: Portulaca, h. e. Allium Gallicum ist nach Meyer IH. 312 zu lesen: Halum. In Plin. Valer. II. 28. scheint Portagla = Portulaca zu sein, σανδα- ράχης, άνα in Paul. Aeg. V, 12 muss heissen: άνδράχνης αν^ος. 79. Paronychieae St. Hil. 1. Herniaria glabra L. (Diosc. I. 599. U. 621. Rosenthal Synops. 696.) ßopiov. 22 Anguillara 282: Epipactide. J Turchi la chiamano herba dalle Vipere e i Greci Asphelida alcuni la chiamano Cento- grana e Millegrana. 82. Amarantaceae R,. Br. 1. Amarantus blitum L. (Fraas 232. Diosc. I. 260. Heldreich 24. Kaumann Sym- bolik d. german. Baukunst ρ. 25. Günther Zierpfl. d. Alten p. 22^ Kerner 812. Meyer ΙΠ. 533. Anguillara 113.) βλίτον, βλητόν (Diefenbach Orig. Europ. 258), ραδάκνη> ραδάχνη, ρι,πλά, έγκλυστρις (cf. 78, 1), έρούμ., χλωτοριπά, τζετρεκια, τζετξενικαια, τζεγρεκία, βλιττομάμας (cf. γαλομάνχ Heldreich 28. 79.). 83. Chenopodiaceae DC. 4. Beta vulgaris L. (cf. 180, 1.) (Fraas 233. Diosc. I. 265. Heldreich 22. Kerner 809. Lenz 445.) βέτα, . παζά, παζιά, σεΰτλον, σέσκλο, σεΰτλιον, σεΰκλον, σευκλόγουλα, τεΰτλον, σαλάχ (Silq in nabath. Landw.) Beta vulgaris L. eulta! κοκκινογουλια, κόκκινα σεΰτλα, παζά. 8. Atriplex hortensis L. (Fraas 233. Heldreich 23.) άτριπλεκε'μ, πάκαν, πάκαλ, άράφαξις, άτράφαξις, ώχεί, σαβεά, χρυσολάχανον (hodie auf Creta). Anguillara 110: ΓΑ triplice cosi il silvatico, come il domestico è anc' esso nota, chiamasi al presente in Grecia indifferente Atrepsi e Chrisolacano. Atriplex Halimus L. (Fraas 233. Diosc. I. 115. Π. 398. Lenz 445.) Έρμου βάσις, ερυμον, άσεαλουρί, άσαριφη, άσαραφι, ασφη, άσοντιρί, άζοντιρί, Όσίρώις διάδημα, άσαλοηρί, άλβουκιομ, άμπελουκιάμ, ραβδίον, ιερός καυλός, ήλυστε'φανος, άλιματία. 23 85. Hypericineae DC. 1. Hypericum crispum L. (Fraas 110. Diosc. I. 497. Ruell 3, 74.) προδρόμου βότανον, περίκη, ύπέρικον, σκληρών, ντατη, ντατηρωμ-έ — o^óvtov, ©"^ova (cf. 110, 3.). Hypericum perfoliatum L. (Rosenthal Synops. 749.) άνδροσαίμ,ων. Hypericum Coris. (Diosc. Π, 568.) κόρον, χορά, corin. Simon Genuensis: Coras est spés ypicö aput serapionem. 86. Frankeniaceae St. Hil. 1. Frankenia pulverulenta L. (Fraas 113. 138. Diosc. I. 518. 672. Π. 579. 641.) φροκαλίδα, κοΰτνε, άετόνιχ^ον, άετόνυχον, λιγοφαγούς, λητάσπαρτις, λητωσπαρι,τίο, σαρξυφραγον, σαρξίφραγος (Lobeck Proleg. 144), σαξίφραγος, σαρξίτραυον, σαρζόφαγον, σανσιφάγιες, σάνσι φαγιε'ς, άλλ(.σραγγία, cf. Cornar, ad Paul. Aeg. ΠΙ, 45. Anguillara 302 : Alcuni chiamano lo Empetro ancora in Grecia Prosfai con voce corrotta da Prasoide, scrivendo Aetio I. che ΓΕ. si chiamava etiandio Prasoide. Auch bei Paul. Aeginet. ed. Steph. 620 E steht: Empetrum sive prasoeides; und in jener Stelle des Aet. p. 25 E: Empetrum sive Epipetrum sive Prasoε(.des, 87. Tamariscineae Desv. 1. Tamarix africana Desf. (Koch's Beri. Wochenschr. 1862 No. 25. S. 199, u. Zeitschr. f. d. gesammt. Naturw. v. Giebel 1862, 2, 273. Fraas 109. Held-, reich 53. Meyer bot. Erläut. 79.) μυρίγκοτς, μύριγγας, μυριχη, φάνα, τάρφε, μερσινιά, μερσινεη. In Pseudo- Galen lib. de simpl. ad Pat. 87. G. Myrice mit der verstümmelten Beschreibung von Diosc. 24 92. Yiolarieae DC. 1. Viola odorata L. (Fraas XII. 114. Diese. I. 607. Heldreich 49.) κυβεΧλι,ον, κυβέλιον, μενεψά, μανεψά, μ.αμ,ουσάγκιον, αύγουστεα, βιολε'τα, βιόλα, βιολατζε'α, χαμεβιολε'τα, χαμοβιολέτα, ίε^λαιον, χαμ,αύον, Ι'ον πορφυρουν, δασυπόδι,ον, Ι'ον αγριον. Die Viola bei Apicius 1, 4, 2 kann eben so gut auch Mat- thiola incana oder Cheiranthus Cheiri sein. 93. Cistineae DC. 1. Cistus creticus L. (Fraas 113. Heldreich 49. Seidel üb. d. Heilmittel der erst. Heil versuche im Jahresbericht d. Schles. Gesellsch. f. vaterl. Cultur 1854. S. 122. Lassen I, 282.) λάδανο, τρωγοπωγων (cf. Diosc. I. 120 Zeile 7. 8.). ^Heisst bei Albertus Magnus tractat. I; casus. Bei Plin. Valer. 1, 1, fol. 13 ist Laudanum nicht das Opiat, sondern Ladanum. 98. Grossularleae DC. 1. Ribes. (Volz Beitr. zur Culturgesch. 171.) ρίββε? Matth. Silv: riben nascitur in monte Libani et est herba fri- gidissima, de qua legend us est Simon Genuensis. Diese Worte stehen dort aber, wahrscheinlich durch Druckfehler nicht abge- setzt, s. V. Reuz und vor Ribes ap. dia. — Dict. med. hisp.: frutillo rojo, corno el de la uba espina: ο el arbor de sabor ace- toso. Ruell. 1, 106. Anguillara dagegen sagt p. 230. II Ribes non conosco, e quelle piante, che per Ribes si dimonstrano, non fli confanno al detto di Serapione, se per auuentura non volessimo dire, che il testo sia scorretto, del che non dico altro. 25 100. CucurMtaceae Juss. 1. Cucurbita pepo L. (Heldreich 50. Fraas 104. Meyer ΙΠ. 361. Kerner 794.) κολοκύ^η, κολοκυθά. 2. Cucumis sativus L. (Kerner 793.) άγγοΰρί,ον, άγκούριον, σικυά (Lobeck Proleg. 77), aiÒ, τετράγγουρον, μιπάλ, λιτρώός. Cucumis melo L. (Meyer III. 364. Ι. 374. Kerner 794.) μηλοπέττων, μπαζουμπαζί, τόχμε χαρπουζά, χειμονικόν, χειμονιακόν , κι,τράγγουρο (?) Cucumis citrullus L. (Meyer ΠΙ, 299.) σαράκινον. Cucumis colocynthis L. ^ύμβρη, χαρχάλην, γα^οΰνος, ζαρκετίδες, γογχυλίδες, αύτογενε'ζ, τουτράστρα, σαμχαντάλ (h'anthal in der nabath. Landw.). 3. Bryonia dioica L. (Diosc. I. 676. Π. 641. Meyer ΙΠ. 496.) γοροτζι,ά, γρότζια. Bryonia eretica L. (Fraas 103. Diosc. I. 673. Schol. Nicand. Th. 902.) μα'ίμάξ, οφεως σταφυλή, χελώων, άρχίζωστις, άρχε'ζωστρις, χόνδρος, άλποχη — πριάδηΧα, βουκράνιον, λαοΰ^εν, κλήμα, — άχέτλωσις (έχε'τρωσις Diosc), βριωνία, βρυωνία, βρυονία, λφύτζη, ληβητζη, οφιοστάφυλοζ, μηλω^ρον, κέδρωστις. 5. Ecballium officinale Ν. ab Es. (Fraas 102. Heldreich 50.) γρΰνον, κούκουμις, κουκκούμιν, κουσίμ^ζαρ, φέρομβρον, σύγκρισις, βαλλίς (βαλίς Diosc), βουβάλιον, σκόπι,ον, άγριάγκου- ρον, άγριαγκουρε'α, σι,κύδιν, αίμα ίκτίνος, έλατήριον. 26 Marceli. Empir, e. 36. p. 405 D: Cucumis agrestis, quam Graeci σίκυον αγριον appellant. Oribas. IV. 595, 17. 26. 593, 22. 584, 24. 578, 4. 594, 12. 544, 12. 575, 24. 625, 16. 108. Capparideae Vent. 1. Capparis spinosa L. var. ovata W. (Fraas 116. Diosc. I. 318. Heldreich 48. Anguillara 120.) άλλοσκοροδον, έρβαία'^ος, οφιοστάφυλον, ολιγόχλωρον, κυνόσβα- τος, κυνόχορος, καρδία λύκου, κάττπαρις (Kabar in der nabath. Landw. jetzt nach Ainsworth in Mesopotamien Kibber), Rubus canis, καππαρόριζον. Marceli. Empir. 23. ρ. 349 F: Capparis est herba vel legu- minis genus (nam Lupino similes siliquas oiFert), nascitur in locis saxosis. Isidor 17, 10, 20. 109. Cruciferae Juss. 3. Nasturtium officinale R. Br. (Diosc. I. 271. Fraas 118. Heldreich 45. 81. Meyer ΠΙ. 73. 375. Kerner 802.) σεσέμ,πρί,ον, σισυμ,βρύη, σεσημ,βριον, ' νέμεκ, καιναιμμ-έκ. Marceli. Empir, ρ. 287 D: Cardamum, i. e. Nasturcium. ρ. 345 Β: Card. nigr. i. e. Nast. Isidor 17, 10, 17. 10. Sisymbrium polyceratium L. (Fraas 119. Eosenthal Synops. 637. Meyer II. 337. 295.) δόδοροζ, δέδωρον, έρύσιμον, άλφι,τον "^Ηρακλέως, χαμαίπλιον. Ueber das nur bei Theod. Prise. IV. p. 101. vorkommende Cleoma sagt Anguillara p. 176: Ottavio Orati ano nel 4 lib. al cap. 1 parla di un' herba chiamata Cleome, che non è altro, che lo Erisimo volgare, che nasce per tutto, come la sua descrittione il manifesta. Ist das aber so gewiss? 12. Brassica oleracea L. (Fraas 121. Diosc. I. 262 fg. Heldreich 46. 80. Ueber ράφα- νος cf. Monatsbericht d. Beri. Acad. 1865, 429. Meyer II. 244. in. 82. 84. 403. 408. 536. Kerner 812. 813.) 27 άρμη, λαχαναρμια, κραμβόφυλλον, κραμπόφυλλον, κράμβη, κραμβητ, κραμ,πη, κραμπίον, πράσι,κα, βάκανον (cf. κάναβον Cannabis), Bachanon, κουνουπίδι, σπονδοκράμβη. Brassica rapa L. (Fraas 122. Diosc. I. 254. Meyer ΙΠ. 535.) γογγόλη, γολγόσι.ον, ράπα, ρεπάνι. Brassica campestris L. (Meyer IV. 159.) βονι,άς. 13. Sinapis alba L. (Fraas 122. Seidel 1. 1. dagegen == Sinapis nigra p. 124. Heldreich 47.) σινηπι., σί,νι,άβρι. 14. Eruca sativa DC. (Fraas 123. Diosc. I. 282. Π. 469. Heldreich 47. Meyer Π. 362. in. 62. 538. Kerner 802.) έ^ρεκικη, άσουρίκ, άσουρίμ., αρουκα, ρωκα, ρουκα, ρόκα,. -^sg^ig (G'irgir bei Ibn Baithàr 244), ευζομον, τζαντζηρι,ν, τόχμε κικιρίς, άρμάλι, άρμάλ. Eruca bei Seren. Sam. 149 und nach einer Lesart bei Kan- zovius wohl auch 404; über das vielleicht keltische Synonym bei Marc. Emp. p. 393 G: Euzomi succus, quae appellatur herba Mentiosa, habe ich in Diefenbach Orig. Eur. nichts gefunden. 16. Farsetia clypeata Br. (Fraas 118. Diosc. I. 444. II. 536. Eosenthai Synops. 633. Anguillara 217 non vi so nome volgare.) μ,ονόκαυλον, άκκύσητον, άπλόφυλλον, άσπίδιον, άδε'σετον. 17. a. Aubrietia deltoidea DC. (Fraas 118. Diosc. I. 633.) κορωνί,ον, σησαμοεώές μικρόν. 29. Capsella bursa pastoris L. (Fraas 119. Diosc. I. 295. II. 474.) μυόπτερον, ^λασσίδιον, δασμοφων, βίτρον, ""Ηρακλέους αλφιτον, Scandulacium , καψεΟ^λαμ, πε'δεμ γαλινάκεουμ, μυιτη. In den Glossarien heisst sie Bluothvurtz (anders Grimm im Wörterb.) und Sanguinaria, auch in den Syn. Helmstad. Es kann 28 auch die Haematostolos herba bei Steph. Magnet. 13 B, lat. herba sanguinaria, gleich Capsella sein, wenn nicht Gerani um sangui- neum oder Tormentilla erecta, oder hängt es vielleicht mit Haematites (Apulej. de herb. virt. 49) zusammen? vgl. Diefenbach Orig. Europ. 364. 32. Isatis tinctoria L. (Fraas 121. Diosc. I, 335. Π, 489. Lenz 618. Beckmann Beitr. z. Gesch. d. Erfind. IV, 525 fg. Anguillara 182 glasto primo.) άροΰσιον, αύγούιον, παστελλιον, χαληλέτζ, χαλιλέτζ, Ι'σατις. lieber Utrum bei Marc. Empir. 346 Α. vgl. Meyer Π, 315 u. Diefenbach 361, und über die schwierige Stelle bei Steph. Magnet, p. 15 B. Meyer ΠΙ, 371. 376. Bei Simon Genuensis steht, ent- nommen aus dem lib. antiquus de simpl. medicina d. h. aus Apulej. de medicam. „sed ab Italis aluta vocatur: nascitur ubique in cam- pis et ortis et locis cultis." Der Standort fehlt bei Apulej. und aus aluta gab Ackermann p. 334 richtig gluta. 34. Raphanus radicula L. (Fraas 123. Diosc. I, 256. PHn. ed. Sili. Β. 8, 496. Held- reich 46 Anm. u. 48.) πολύεώος ήριγγιου, ραφανόν, ρέφανος, ράπανον, ραπάνι, ρεπάνι, ρεπάνιον, *^ορφάτ, ^ορφατσάδι, τάρτυ, τουρή , τουρίτζ, τρούζ, φαντζη, σπονδοκράμβη. 35. Crambe maritima L. ^αλασσόκραμβον? Vgl. Sprengel h. rei h. I, 216. 37. a. Erucaria aleppica G. (Fraas 124. Diosc. I, 294. Heldreich 48. Kerner 802. Meyer II, 42. 43. 307 Berula. Anonym, bei Ideler Π, 268, 17. Oribas. I, 447, 1. II, 472, 4. IV, 629, 4. 611, 9. 551, 23. 573, 6 und besonders 590, 25: την ίβηριδα ύπο δε τίνων καρδαμίνην §ίζαν.) άγριοκάρδαμον, τιβηρίας, βεριάδα, '-βηρ''ζ> περδί'κιον, καρδαμινακά, σαυρίδης, σαυριζέν (?), χουρφ, χουρφανα, churkar, Cardamina, Cardamantice, σε'με^, κυνοκάρδαμον, βυτριάδα, περδίκια. 29 110. Papaveraceae DC. 1. Papaver — ? (Fraas 126. Diosc. I, 552 fg. Heldreich 45. Meyer ΙΠ, 87, Kerner 809. Lassen indische Alt. IV, 188. Zeitschr. f. d. ge- sammt. Naturw. v. Giebel B. 25, 557. Kaumann SymboHk etc. 22.) ποτηροκλάστρι,α, πυπεροκλαυστρια, σουσουν?,, κουδία, κωδειον, κουδέα, παπάβαρις, παπάβερ, παπαρούνα, ιμάκων, ληκων, βασι,λικον περσεφόνιον, κουτζουνάδα, κουτζωνάδα, οξύτονος, ναντι. Pseudo-Plutarch de fluv. 21. Seren. Sam. 27. 362. 964. 273, Isidor 17, 9. 31. AValafr. Strab. 13. Marceli. Empir, ρ. 250 G: Papaveris lacrima quae sopora a quibusdam appellatur. 331 H: Pap. sylvestre, quod Gallice Calocatanos dicitur (Diefenbach Orig. Eur. 276.) Papaver somniferum L. (Meyer III, 70. Theod. Priscian 101 A. und Opium cyre- naicum 112 D; ein thebaycum kommt vor bei Simon Genuensis.) οπιον, έπ',ουμ., αφιον, π(.όν. Ueber Scribon. Largus 22, 86. 180 vgl. Meyer II, 37. Bei Plin. Valerian. I, 58 fol. 31 B. ist aber Opium Spanum wahr- scheinlich A pi um Hispanum. 2. Glaucium flavum Cr. (Fraas 127. Meyer III, 86. II, 419.) σιμάκα. Bei Columella X, 104 Glauceum. 3. Chelidonium majus L. (Fraas 126. Diosc. I, 330. Meyer Π, 216. 419.) χελιδόνι,ον, χελι,δωνία, κραταιά, κρουστάνη, γλαύκιον, glutium, γλαύκι,ος, ^ών (Diefenbach Orig. Eur. 432), ο^όνα, ο^ονιον, μο^ό^, άουβί,ος, κα'πνιον, φιλομηδειον, ξατατζάου, κοΰρκουμ — μεμηρέν, μεμηρίν, μαμ,ηρέ? 6. Boemeria hybrida DC. (Fraas 128. Diosc. I, 447. Apulej. ed. Ackerm. p. 160.) λεοντοπε'ταλον , ^ορύβητρον. 30 Simon Genuensis: Leontopetalon alii rapidion vocät folio bra- €(ice caule semipedali alemire seni ί cacumie ϊ xiliqis ciceris nasci- tur Ϊ arvis et cetera. Pli. vide nesit lencopodion supradicta. 111. Fumariaceae DC. 2. Fumaria officinalis L. (Fraas 125. Diosc. I, 599. Heldreich 45. Meyer ΠΙ, 76. Euell. lib. 3, 124.) καλκοκρί, κνυξ, κάπνιον, κατυνος της γης, φουμιτέρα (pelasg. fom.). In Henrik Harpestreng danske Laegebog Π. No. 7 Fumus terre. 112. Resedaceae DC. 1. Reseda undata L. (Fraas 115. Diosc. I, 633. Heldreich 48.) λυκοσκυτάλιον, σησαμίτης, σησαμοειδές μέγα. Anguillara 291: Sesam oide grande. Dioscoride co'l non risol- versi, à che pianta rassomiglia il Ses. gr., fa, che ancor io sto in dubbio. 115. Nymphaeaceae Bartl. 1. Nymphaea L. (Fraas 129. Diosc. I, 479. Meyer III, 88. RueU. lib. 3, 67.) ίέλεον, ελεον, λουλούφερον, στρατιώτις, στρατιότης, νενούφαρ, ΛΧ,φε'α, νούφρα, νούφαρα (über baditis vgl. Diefenbach Orig. Eur. 237. Meyer Π, 311.) Simon Genuens. Nenufar ar. dicitur nilofar gr. vero nimphea. Vgl. de Lagarde ges. Abh. p. 11; Janus Zeitschr. IV, 2, 122. 118. Bauunculaceae Juss. 4. Anemone coronaria L. (Fraas 130. Diosc. I, 322. Unger Reise in Griech. 131. Meyer II, 305. Hermolaus Barbarus Corollar. in Diosc. Anhang 31 zu edit. Colon. 1529 sagt 65, 2, 1: Anemonen quidam fremium vocari putant, sed scribendum est phenion, autore Plinio. Anguil- lara 179. Per ogni luogo della Dalmatia, e nel contado di Bo- logna è famigliarissimo. chiamasi Samiulo. Zu dem letzten Worte vgl. Diefenbach Orig. Eur. 416.) άνεμόνη, ήνέμιον, άηεμόνη, άναιμόνη φοινικη (Oribas Π, 578, 11 ανεμώνη ή το φοινικουν αν^ος έχουσα), άδρακτυλις, κουτζουγαλα, παρίνη, πυπερώνα, πετεινόν, βίρυλλος, βαβρύλλη, βαρβυλη, ορνιος κεράνιος, χούρφοί,ς, φαι,νίδ (? φαινίς Salmas. hyl. iatr. 26, a, E, vielleicht φοϊνις), σεμεικενούμ, σεκαηκ, ένουμέλ. Anemone apennina L. (De CandoUe Geographie botanique 645.) Anemone hortensis L. (Unger Eeise in Griech. 131. Fraas 130. Sprengel h. rei h. I. 218.) παπαρίνα αγρία, άνεμόσουρτον, άνεμωχορτον, άγρια. 5. Adonis autumnalis L. (Fraas 132. Diosc. I, 325. de CandoUe Geographie botanique 646. Anguillara 180: non so quello, che sia l'Arg., dico tanto del primo, quanto del secondo.) άλσελάμ, άρσελά, άντεμωνη, άντεμωνιάμ, άρτεμόνη, αν^ος πίδινον, ομ,όνοια, alecan (coli. AVech. Apulej. e. 32). Ueber άργεμωνη vgl. Diefenbach Orig. Eur. 302 zu Marceli. Empir. 336 B. und Meyer Π, 310. Sillig gebrauchte bei der Ausg. seines Plin. wohl gar nicht den Simon. Genuensis und sel- ten den Matth. Silvat. Bei letzterem lesen wir s. v. argemone eine Stelle aus Plin. XXV, §. 102, die so einen ganz andern Sinn giebt. Ich setze sie vollständig hierher: folia habet equalia, divisa apii: eo modo caput in cäuliculo papaveris silvestris, radicem habet, cujus succus est crocei coloris acris acutus; nascitur in areis apud nos. 7. Ranunculus ficaria L. (Fraas 131. Diosc. I, 322.) μεμηρε'ν, μεμυρεν, μεμηρίν, μαμηρε', βατραχοβότανον, βάτζινα? βατζινόμουρα? 32 t 10. Helleborus officinalis Salisb. Helleborus orienta- lis Lam. (Fraas XII, 132. 189. 284. Diosc. II, 635. Heldreich 45. Rosenthal Synops. 611. Oribas. II, 106, 1. 579, 3. 108. 5. ΙΠ, 599, 14. IV, 629, 18. 623, 7. 590, 19. 634, 26. 619, 32. 29. und viele andere Stellen. Άντύλλου ίατροΰ τα σωζόμενα über die βοη- θήματα C. 12. Ermerins Aretaei opp. Elench. simpl. 65. u. Hipp, alior. reliq. p. CXVHI, u. 301. Hippocr. übers, v. Grimm B. 2, 522. 552. Locher: Aretaeus aus Cappad. pag. 210.) ζωβότανον, ληβόρί,ν, ληρόβι,ν, έλέβορος, σκάρφη, carbatum, Karbet, Karbech, καρφίν, κάρπη, καρπόν, καρπιν, carpisia, καρπισιον, χαρβακ (Charbaq alaswad in nabath. Landw. vgl. ausserdem 159, 5.), έασφάτ, κεπουλον (cf. 29, 14), κουφοξυλαία μικρά (cf. 133, 2), — κεμ,ελετ, κοφάνι,ον, μελανορ- pitov, προδιόρνα (Diefenbach Orig. Eur. 369.), πολύειδος, πιγνα- τόξαρις, ίσαία, γόνος 'Ηράκλειος, ε'λαφινε', ζωμαρίττον, άακίζ, άνεψα (Diefenbach 230.), άνάφυστος, σο'μφια, λάγινον (ibid.), — Veratr. nigr. alb.? Vgl. Alex. Aphrod. v. Usener p. 26, 17 fg. 11. Nigella sativa L. (Fraas 132. Diosc. I, 429. II, 527. 685. Heldreich 45. Meyer m, 405. 529. IV, 154. Kerner 801. Lenz 606.) μελάν^η, μαλάν^η, μελάνη, μαρωδιά, νηρόν, νίτζελον, τζεσμεζέ (? το λεγόμενον μαυροκούκιν ίνδικόν. cf. 76, 5.), μελάνσπερμον. 13. Delphinium peregrinum L. (Fraas 133. Lenz 607.) κρόνιον, κάμαρος, παράλυσις, νήριον, νηριάδειον. Delphinium Ajacis L. (Fraas 133. Rosenthal Synops. 614. Kerner 796.) σωσανδρον, (κοσμοσάνδαλον)? Bei ForskAl pag. XXVII: καπουτζίνος. Delphinium Staphis agria L. (Fraas 134. Diosc. I, 639.) κονιδιβότανον πολυειδές, άπάν^ρωπον, χάβαρ, σταπυδιτζα?, σταπίς, σταφις άγρια, στησιον, άρμεν. Ob Dactilosa in phys. Hildegard. ? vgl. Meyer III, 527. 33^ Wenn Anguillara sagt 291: chiamasi hoggi in Grecia ψφοκ- κοκον, ciò è herba da i pedocchi. Nasce à Crepano in Schiavonia spontaneamente appresso il monasterio delli monaci, so ist das phthiroctonon , pedicularis bei Plin. bei Scrlbon. Larg. ed. Steph. 195 E. 220 G. Aetius 273 F. Vgl. Hermol. Barb. IV, c. 769. 119. Paeoniaceae Barfcl. 2. Paeonia corallina Retz. (Fraas 134. Diosc. I, 486. de Candolle Geo. bot. 646. Meyer m, 496.) σεληνι,ον, σεληνόγονος, φχλαλτία, φιαλτία, φ^ίσι, ψί,φε?>ίλη, οροβάξ, οροβέλι,ον, παv'^Lκέpατo(:, παλωνί,ά, παι,σαίδη, μηνιον, άφαλοφροντίδαν,• άλίεφος, αϋμαγωγόν, παίονία, παιοννία, πεωνία, πιόνικα, κελώονια, πεντοροβον (Simon Genuensis: multi pentorobum aut cideon dactilicon vocant.), πΛσι,'^ε'α, κυμβαλα Φρυ7ίης μητρός. Paeonia officiiialis L. (Fraas 135. Lenz 610 und dazu meine Bemerkung in der Zeitschrift f. d. Gymnasial wesen B. XV, 281. Scribon. Larg. ed. Steph. 220 Q: Paeonia alias Glycyside. Aglaophotis bei Hermes Trismeg. gegen Besessenheit und Seestürme. Andres Wunderbare erzählen von ihr Aehan bist. an. 14. 27. Diod. bei Phot. 223. Josephus de bell. jud. 7, 25 unter dem Namen Baares, Georg. Kedren. compend. bist. Par. 1647. pag. 305 unter dem Namen Battaridis.) γλυκυσια, γλυκυσίδι,ον (vgl. Simon. Genuensis in der vorigen Stelle und am Schiuse jenes Artikels: glicistidis, gliciside), άγλαο- φωτίς (Lobeck Proleg. 460.), γλυκυσίδη. Simon Gen. nennt sie auch Pionia, ebenso die versch. Glos- sarien. Plionia bei Hildegard. 171 ist vielleicht dasselbe. 122. Anonaceiie Rieh. 1. Habzelia aethiopica A. DC. σουτεμερίαι, κιπέριν έγίπτιον. Matth. Silv. piper Aethiopicum. i. Enigrum i. Habelzalin. ^ 34 123. Myristiceae R. Br. 1. Myristica moschata L. (Fraas 135. Ruellius p. 137 fg. Meyer III. 363. Volz Bei- träge zur Culturgesch. 303. de CandoUe Geogr. bot. 85δ. Bosen- thal Synops. 586. κουσποά, κουσπουά, κάρκα μ.υρ{,στικά , κάρυον μ.υριστικόν, κάρυον άρωματί,κόν, μοσχοκάριδον, μοσχοκάρυδον, μουσκοκάρυδον, μυσκάρυδον, νους μυρι,τζικά, νούκη μοσχάτα, νούτζι μοσχάτε, κάροζ, νοκερία, nucaria, νάν^η, καμάγζε, τζάους, , τζεουζπούμ, νους ινδικά, νους βομικά, καστηκόλα. . Da viele von diesen Wörtern bei Simeon Seth vorkommen, werde ich bei seiner Herausgabe sie alle ausführlich besprechen. ^Ihnen füge ich einstweilen noch hinzu νάσκαφτον (Diosc. I, 37, II, 361 νάσκαφτον). Davon heisst es bei Ruellius I, 41. pag. 153: Nascaphthum, quod et ab aliis * narcaphthum vocatur, olim ex India deportabatur, corticosum natura, et putaminibus arboris mori: praetermissum a Plinio ut arbitror consulto, quia incerta esset ejus facies, ut aliorum quoque plurium, quae nostro orbi tantum nomi- nibus cognita sunt. Paulus lacaphthi meminit inter ea, quae in magno cyphi, quod cognominant heliacum adjiciuntur, et corticem piceae vel alterius arboris existimat. ego lacaphthum idem esse cum nascaphtho reor. Angui 11 ara. Semplici pag. 39 sagt: che'l Narcaphtho sia il Tignarne non nego, ne meno affermo, e ciò auuiene dal non co- noscere la scorza dell' Albero del Sicomoro. Bei Jacobus de Vitriaco soli Macis von Nux moschata herkommen, und sie sei eine indische Pflanze. Schon Aèt. 736, G. sagt : India macer (corticem) habet. Henrik Harpestreng kennt sie auch (im 1. Buch.) 125. Berberideae Vent. 1. Berberis vulgaris L. (Fraas 130. Diosc. II, 398. Heldreich 65 Anm. .Anguillara 57. 58. Nicol. Damasceni ed. Meyer p. 77.) όσικάτου, βέρβερις, μ.πεpμ7cε'pLς. 35 Simon Genuens. Berberi clnt ar. amirberberis, arbor ejus vo- catur zaraschet gre. meiachatum vel exiacätum. Das erste ist bei Ibn Baithàr Amberbàrìs 79; das zweite das heutige Kretensische οξυάκαν'^α und jenes corrumpirte οσί,κάτου. 2. Epimedium alpinum L. (Diosc. I, 520. II, 582.) έπιμηδι,ον, ^ρυάς (nicht zu verwechseln mit ^ρυαλλίς bei Theophr. Oribas. ed. Steph. 448, a. Paul. Aeg. 645, c. und Aet, 56, h.) Da Anguillara• der erste war, der diese Pflanze bestimmte, Lobelius Adv. p. 138 und Matthiolus p. 700 ihm folgten, will ich die betreffende Stelle aus dem Original anführen. Er sagt p. 253: Dubito, che nell' Epimedio avenisse a Dioscoride, si come gli avenne nel Dittamno; conciosia che lo Epimedio faccia gambo, et fiore, e frutto: ma la natura di questa pianta e di far il frutto e il fiore di tanta tenerezza, che subito, che mette le foglie casca il fiore, ne più si vede vestigio alcuno di fiore. Theofrasto nel lib. 7. al cap. 8. parlando del Dittamno dice, che si usavano le fue foglie, e il frutto, tacendosi del fiore, e cosi nell' Epimetro disse quello non produrre fiore, e si tacque del frutto, attanto che noi dicemo che se il Dittamno fa fiore e frutto; cosi ancora lo Epimedio fa fiore e frutto. Qual poi sia questa pianta, in Italia, e nella Schiavonia in terra ferma si trova una pianta, che fa molti gambi sottili, come giunchi di altezza di mezo braccio, che in cima si dividono in tre surculetti, e ciascuno fa tre foglie, e qualche volta quattro hederaccie. la radice va serpendo sotto terra, sottile, di grave odore, e sapore astringente, nasce per le selve ombrose, ove si fermano l'acque. Trovasi questa pianta su'l Vicentino, e chiamesi Lunaria. Questo e quanto posso dire dell' Epimedio. 3. Leontice chrysogonum L. (Fraas 129. Diosc. I, 546. II, 597.) δάσπις, χρυσόσπερμον (cf. 73, 1), χρυσό γονον, άρκόφ^αλμος. Leontice leontopetalum L. (Fraas 129. Diosc. I, 447. II, 538. Meyer III, 214.) λεοντοτϋέταλον (cf. oben 110, 6.) 36 127. Hederaceae Perl. 1. Hedera helix et H. poetarum. Bertol. (Fraas 150. Diosc. I, 328. II, 486. Heldreich 41. Kaumann Symbolik 25. Meyer II, 216. Nicol. Damasc. ed. Meyer p. 80.) κΰσσιον, κί'^αρος, κήμ.ος, κορυμβη^ρα, χρυσόκαρπος, σουβίτης (Diefenbach Orig. Eur. 262.), άράχ, άράκ, χρυσόνι,κος, ραβίκ, πέ^αις . ί^υτηριον, διονυσι,ον. Vgl. Apulej. e. 98. Simon Genuensis hat folg. Syn. ciseos, kissos .... dipnisiam, bachiam vocant maxis existètibus corimbris .... arab. asfä sed ϊ libr. de doctrina ara. scribitur taratith. 2. Cornus mascula L. (Fraas 151.) λεοντοκαριά , λεοντοκάρι, κρανεία, κρανέα (so hat Paul. Aeg. ed. Steph. 628, d), κράνειον. Seren. Sam. 16. Isidor 17, 7, 16. 129. Umbelliferae Juss. 5. Erynglum viride Lk. (Fraas 138. Diosc. I, 363. Rosenthal Synops. 526. Meyer IV, 157.) κρόβυσος (cf. κόβυσσος 73, 1.), κερδά, γοργίνι,ον, ε'ρευνήρι,ς, ηρυγγος, σίσερτος, σικουτι,νοε'ξ (Diefenbach Orig. Eur. 298.). 6. Lagoecia cuminoides L. (Fraas 145. Diosc. I, 408. Unger Reise in Griech. 130.) άτζέμηρον, λαγοκύμηνον, λαγοκυμι,νον, αμι., αμεος (σπόρος), μαϊον, λαγονάτη? λάμπυρον? 8. Apium L. (Fraas 146 fg. Heldreich 39.) ^ορφάτ, ^ορφαγσάδιν, αίμα ^Ώρου, νούδεον, ισχάς, χαμαιπιδια, βοράδην, σεληνοβεβαμμε'νος. Apium graveolens cult. L. σεΟνί,νον κηπαιον, σ^λc^ΓÓσπopov. 37 Apium graveolens L. (Schiller zum Thier- u. Kräuterbuch H. 2 p. 30. Kerner 804.) ελειοσέλί,νον (Lobeck Proleg. 213), νεροσέλινον, ορκοσε'λινον, σίον. Apium petroselinum L. «> (Meyer III, 83. Kerner 803. Sprengel h. rei h. I, 216.) μακεδονίσων, μακεδονισιά , σε'ρρεις, πικρίδες, άβαρυ, άλεςάντρη (unrichtig ist „pro ολυσατρον uti putat Salmas."), xoU[}.svxo^, κουνδούμεντον, κηρνίου σπέρμα, περσίμουλο, σμυρνοβότανον, πετρόσελι. 13. a. Bunium pumilum Sm.? (Fraas 140. Diosc. Ι, 608.) έρξωη, ζι.γάρ, ^εμψτό, ^εψω, άνεμόσφορος, άτοζ, βουνιον. Paul. Aeg. 616, g. Aet. 15, a. Anguillara 286 non conosco il primo Bunio, ne ho conosciuto pianta, che si rassomigli al descritto da Dioscoride. Bunium ferulaceum L. (Fraas 140. Diosc. I, 609. II, 628.) ψευδοβουνιον (die Wurzel heisst auf Cypern Topana). Anguillara 287 il Pseudobunio nasce in Candia, e parimente in Itaha lungo le strade, e dietro à muri vecchi, con foglie à terra, simili à quelle della Ruchetta, ò Rucola, ma più intagliate, pro- duce poi molti rami a una radice, pieni di foglie picei ole, e di fiori gialli, che lasciano al suo sfiorire alcune silique piccioìe, ove è rinchiuso il seme minuto. Il sapore delle foglie, e del seme è acre, e parimente della radice, laqual è bianca, e non troppo grossa. Honne trovato assai in Padova dietro alla mura di una casa su la piazza del castello. 14. Pimpinella anisum L. (Fraas 149. Heldreich 39.) άνη^ουμ, άνισουν, γλυκάνισον, γλυκάνησσος, γλυκάνιτον. Pimpinella saxifraga L. καΰκος (καυκι,ον Myreps. 573, D?), πεμπινε'λε, μπεπινε^λε, pampinula, καυκαλίς (Schol. Nicand. Th. 838). Euell. 596, 14; 784, 39; 792, 34. Salmas-. 909, b, G. Anguil- lara 257. Matthiol. zu Diosc. p. 461. Das Wort Pimpinella kommt also nicht zuerst, wie es gewöhnlich und auch in Ascherson Flora 38 d. Mark Brandenburg S. 242 zu lesen ist, bei Matth. Silv. vor. Seine Ausgabe von 1541 hat in der neuen Ueberarbeitung viel- leicht praktischen Nutzen für die dafnalige Zeit gehabt, ist aber bei historischen tJntersuchungen gar nicht zu gebrauchen. Ihr häufiger Gebrauch ist besonders die Veranlassung gewesen, dem Matth. zuzueignen, was dem Simon Genuensis gebührt. Auch dies Wort liefert dafür wiederum einen schlagenden Beweis. Bei Matth. steht: Pimpinella est herba multum similis saxifragie unde versus, pimpinella pilos. saxifragia non habet uUos. Dagegen hat Simon Genuensis s. v. Saxifraga: qdä accipiunt herbä cuius folia similia sunt fol. pimpinele maiora tamen ramulos . . . nä de pimpinela dicit q. multi saxifragam dixerunt eoq. é. similis sit puta saxifraga tiraria vel titaria ab antiquis dicebatur. Bei Nie. Myreps. ed. Steph. 383, Β steht Pimpinella und in der Anm. fügt der Herausgeber hinzu: corrupte scribitur πεμ,πι.- νέλε pro πιμπί-νελλε. ut et hanc vocem Nicolai temporibus fuisse usitatam, hinc satis appareat. 14. a. Tragium Columnae Spr. (Diosc. I, 542. II, 595.) σαλία, , τράγιον άλλο, σοβερ, τραγοκέρας, τραγόκερως, άχοιοσίμ., γάργανον, κορυντζάρην. Anguillara ρ. 263. l'altro Tragio si truova ben in Italia, ma non ha nome volgare, eh' io sappia .... Ma è da avvertire, che quella parola ραφάνω αγρία in Dioscoride, appresso i Greci si può intender ancora per Apios, come appare in Crateua, e appunto le radicette di questa pianta, che noi habbiamo ritrovate, paiono una picciola radice di Apios. Ha nell' Autunno odore di Becco, si come lasciò scritto Dioscoride. vedesi negli scogli di Sebenico in Schiavonia, e anco nel monte di S. Giuliano di Luca, e in Grecia. 17. Bupleurum fruticosum L. (Fraas 138. Diosc. I, 403.) κύονος φρίκη, σεσελι αί'^ίοπικόν. 22. Seseli annuum L. (Fraas 146.) ορεοσε'λι,νον, όρκοσέλινον. Ein Seseli creticum kommt vor bei Scribon. Larg. 121. Oribas. ed. Steph. 445, a. Sil gallicum bei Apic. 1, 34 (wo die Codd. silphii haben) und σέσέλι μασσαλεωτικόν bei Diosc. u. Orib. 438 F, ist vielleicht = Seseli tortuosum L.; über Silum in dem Capitular. vgl. -Meyer ΙΠ, 408 und Kerner 800, der es aus- führlich bespricht. 24. Meum ath amanti cum Jacq. (Fraas 141. Diosc. I, 12 lernte sie aus Oberitalien kennen.) ^μ,έον ά^αμαντι,κόν. Aesculap. 65, Β. u. Theod. Priscian. 237 A. Meu. Anguillara 20 sagt: Se andarete in Calabria nel monte chia- mato Polino, e dimandarete à quegli habitanti la pianta chiamata da loro Imperatrice: over nelle montagne di Norsia . . . ò nelle monte montagne di Modena .... vi sera sempre mostrato in ciascuno di questi luochi il vero Meo descritto da Dioscoride. 24. a. Cachrys eretica Lam. (Fraas 141.) λεκληλ? λφανωτόν, καχρυόεσσα ρίζα (Nie. Th. 40 je. Schol.). Cachrys Morissonii Yahl. (Fraas 149. Meyer bot. Erläut. 172.) ϋππομ-άρα^ρον. 29. Peucedanum officinale L. (Fraas 141. Diosc. I, 427. Oribas. lY, 626, 27. 554, 13. Plin. Valerian. hat corrump. Rucedanum I, 1, fol. 13. Hermes Trismeg. Peucedanus.) πινασγελουν, άντζασιφάντ, πευκέδανον. 31. Anethum graveolens L. (Fraas 148. Diosc. I, 406. Kerner 804.) πολτός, πόλγώος, γόνος κυνοκεφάλου, γόνος Έρμ.ου, άνη- ^όξυλον, αραφος, άραχοΟ, σικκηρια, τρίχες κυνοκεφάλου, ά'^ηνιον. Anethum foeniculum L. (Kerner 805; Meyer III, 72. Fraas 148: Heldreich 40.) μπατι,άμ, μ-7ίατάμ, χαβελαροΰμ, μάλα^ρον, μάρα'3'ρον, ^υμ,αρνόλί,ον , φενοΰλιν, φαίνουκλον, σιστραμεόρ (Diefenbach Orig. Eur. 420), σαμψώς. 32. Pastinaca sativa L. (Fraas 145. Diosc. I, 416. Kerner 812. Meyer II, 76. u. bot. Erläut. zu Strabo 172.) λυμ,η, 1'^ι\ί'''ζί νέφριον, άσκαουκαού, όφιογένιον, οφιόκτονον, έμπυξη, ελαφικόν. Marceli. Empir. 356, C. , 33. Heracleum spondylium L. (Fraas 143. Diosc. I, 425. Paul. Aeg. 642 F. Oribas. 509 F.) άρκοσφο'νδυλον, άρκοσφόνδηλον, άράγγη, άψαφέρ, άστέριον, χορόδανον, οαρίζ, νίσυρις. 34. Ferula persica L. (Fraas 142. Diosc. I, 434. Ueber die ganze Nummer vgl. Rosenthal Synops. 542 fg. Berg Pharmacognosie des Pflanzen- reiches 554 fg. Meyer bot. Erläut. 37. βενύζ, κηπινητζ, καπηνίτΣ^, σικιδίνιζ, σικινφητζ, σικηπήνητζ, σκιβινίζα, σπαχένη, σιχυβηνητζα, σαπηγανον (σαγάπηνον), saga-. pium, σεραττίων, σεράβιν — φερουλλα, άρτίκα? Ferula Opopanax Spr. (Fraas 143. Diosc. I, 396. II, 518. Meyer bot. Erläut. 39.) τζαβουσηρ, οξυφοίνικον, ο^ιφηνηκον, άποπάνακον, γευσιρ, ζευσίρ, ζευσηρ, άράβιος λί^ος, μ,ατούβχ. Ferula Ferulago L. (Fraas 142. Diosc. I, 437. Usener Alex. Aphrod. Progr. 2. 30.) χαλβάνιν, χαλβάνη, κυνε, μετόπι,ον, άμμωνιακόν. Silphium? (Meyer Ι, 346. II, 78. 248. Ili, 284. bot. Erläut. zu Strabo. 178. Link üb. d. Silphium d. Alten Abb. d. Acad. 1829. Heinr. Barth Wanderungen durch die Küstenländer des Mittl. Meeres p. 410 fg. Schroff in d. Wiener medicin. Zeit. 1862 und daraus in Schmidt's Jahrb. d. Medicin 1863 H. I, p. 159 fg. mit Zusätzen. σίλφυτον αγριον, ράσδον, ράσδιον, πελέκι, πελεκίνος, πικροδόκοκκον, Seruridaca, λάζαρον, λάσσαρον,- λάσαρον, λάσαρ, σκορδοραζάρι., σκορδολάζαρον, σκορδολάσσαρος, κυρηναϊκος οπός, λεοντόγαλα, λεοντίγαλα, μ,άσπετα, μ,αγυδαρις, laserpitium (Sillig quaest. Plin. spec. I, 1839 ρ. 16 fg.), λφυκή ρίζα. 41 37. Cuminum Cyminum L. (Fraas 144. Diosc. I, 407. Seidel 1. 1. 123. Meyer II, 18. 71. 216. 393. 244. III, 403. Kerner 795.) σί,λοέρι,νον , άνουχα, αφυσα, μελάν^ιν, κΰμι,νον, πλατυκύμινοζ, πλατοκύμηνον, κεραμενη, καλοκυμιναία, ντιναρουμα, άνδιδάν, καρναβάδι., καρναβάδιον (Meyer III, 373), σε'ρι,φος, πιχανοκκιδάν. 38. a. Thapsica garganica L. (Fraas 145. Diosc. I, 641. Meyer bot. Erläut. 179. Lenz 568.) "ίΤηλυτερίς, .βοίδη, πάγκρανον, σαζαμπερί, ύπωπιον, χρυσόςυλον, τάσι, ταψία, "ίΓαψία, ^άψος, ξύλον σκυ^ικόν, σκυτάριον, κυτοτριον, σκυπικον ξύλον. 39. Daucus Carotta et guttatus Sibth. (Fraas 140. Diosc. Ι, 401. Heldreich 40. Meyer III, 65. 231 und bot. Erläut. 172. Kerner Sil.) σιχάμ, βαβφυροΰ. Daucus Gingidium L. (Diosc. I, 281. Galen, de alim. fac. 2 p. 640.) τιρικτά, άδοριου, λεπίοιον, βισακουτουμ, δορυσάστρου, γιγγίδιον. 41. a. Tordylium officinale L. (Fraas 139. Diosc. I, 404. Unger, Reise in Griech. S. 130 Tordylium apulum Riv.? Diction. Med. Hisp. Tordilion, una yerva, et Gordilion de Paulo. Meyer III, 408. Kerner 800 fg.) γόργιλος, γόρδηλον, τάρδει,λον, τόρδειλον, σε'σελι κρητικόν. Sil montanum nach Dierbach bei Apic. III, 5. §. 79. 45. Scandix odorata L. (Fraas 150. Diosc. I, 603. Nicol. Damasc. ed. Meyer 122.) κονίλη, — πατίτης, πατψ,ην, πατητίς, πετίτου, προτίτην? — τάρφε? (Simon Gen. Tarafa et Steph. tarfe scripsit q. est tama- riscus.) Vgl. Lobeck Paralip. 406 adn. u. Proleg. 117. 46. Conium maculatum L. (Fraas XI u. 140. Diosc. I, 575. II, 676. Heldreich 40. de Candolle Geogr. bot. 707. 720.) κατεχομένιον, πολυανωδυνοζ, κίκρυτος, κόνι,ον, κώνειον, κιμουτας, κικουτα, τζικουτα, τζτ-κουδα, κρηιδιον, κουκουτάς (Marceli. Empir. 348 Α. Conium i. e. Cicuta), 42 τψ."ρος, δολιά, άμαΰρωσις, απεμ.φ{,, άπεμφύ, ηχούσα,• άπο- ληγουσα, . άπολίγουσα, άψευδης, άφρων, αβίωτος, μαγγρυνα» μ,αγκουνα, αΐ'γυνος, αίγινάζ, βαβα^ίτυ, βαβά^η, παράλυσες, άγεόμ.ορον. Gehört hierher Comuni in Pseudo- Galen, de sirapl. ad Pat. 81, G? 48. Smyrnium perfoliatum L. (Fraas 148. Diosc. I, 415. Unger Reise in Griech. 130: Smyrnium rotundifolium Mill. in umbrosis depressis Corcyrae. Lenz 575.) μ.ουρ. 49. Coriandrum sativum L. (Fraas 149. Heldreich 41. Schiller zum Thier- und Kräuter- buch Η. 2, 26. Meyer III, 84. 404. 82. 83.) οχιον, κουρβαράς, γοί'δ (de Lagarde 57), καρπ(,σ(χ, κι,συνττζι,, κόριον, κορι,ανόν, κολιανδρον (Meyer III, 363), κολιατρος. 130. Loranthaceae Don. 1. Viscum album L. (Fraas 152. Heldreich 44.) μελoυpLά, βύσκος, ίξός, μακάριος. Anguillara 216: non tanto è proprio del Visco nascere su le Quercie, ma ancora su gli Elice, su gli soveri, su i pomi, e su gli Aceri. 131. Oleineae Lk. 3. Olea europaea L. (Fraas 154. Heldreich 30. Lenz 500 fg. Ausland 1860 No. 41.) άγρι,ε'λια, άλίαστρον, αγρελος, άγρέλλι,ον, άγρολια', αγριφος, έλία, ε'λαία, κολυμ,πάδες, κολυμβάδες, κολυβάδες, άλμάδες (Bekk. Anecd. Ι, 379 άλμ.άδες, κολυμ- βάδες έλαϊαι), κότινος (Beckm. Arist. mir. ause. ρ. 106). Oleastrum Theod. Prise. 102 C. Oleum onfatium fit de olivis immaturis in der Salernitan. Handschr. in Breslau fol. 162. Olivae 43 olea in Pseudo-Gai. libr. de sirapl. ad Patern. 83 F hat das Syn: Ebeas drachi, das ist wahrscheinlich Elaias dacry, lacrima Oleae. Solche lacrima wird noch erwähnt Paul. Aeg. 619 F: oleae Aethio- picae lacr. Aet. 387 A: oleae sylv. lacr. bei demselben 17, Br Oliva colymbas. Vgl. Ideler phys. et med. min. II. 260. 262. 275. Was die Alten schon von der Abhäno^iorkeit des Oelbamns vom Meere glaubten (vgl. Loeber die Heiligkeit des Oelbaums p. 33.) das steht auch in Simeon Seth cap. 5, wo Meyer aber 30 Stadien mit 300 verwechselt (III, 362). Wie nöthig man über- haupt die feuchte Luft für die Vegetation hielt, zeigt ja schon Aeschyl. Eum. 864 u. Soph. Oed. Col. 680. 4. Fraxinus ornus L. (Fraas 156. Heldreich 31. Kuhn Myth. v. d. Herabhol. des Feuers. Progr. p. 14. Lenz 509.) κυριόφυλον, μυλέας φίλα, μελέα (Oribas. IV, 625, 6. 7.), μ,ελία (Oribas. IV, 624, 27.), λι,γγάβις, ληγκουάδης. Bei Hildegard. 37 ist Oesch = Frax. excelsior. ^Anguillara 50. Orno: che produce un frutto simile à lingua di uccello, onde poi questo seme è chiamato Orneoglosson, e da' recettari Lingua avis. 132. Jasmineae R. Br. 1. Jasminum officinale L. (Diosc. I, 78. II, 371. Rosenthal Synops. 356. Meyer III, 87. 336. Heldreich 29.) ζάμ.βακ, ζαμμ.ακος, ίασμ.έλαι,ον, ίάσμη, ίάσμ.ινον (Jàsamìn nabath. Landw. 120 Alawwàm), ζαμβακε'λαί,ον bei Simeon Seth p. 17. Arab. Zanbaq. Aet. ed. Steph. 21, B: Jasmelaeuni apud Persas Jasme aj)pellatum praeparatur hoc modo. Simon Genuen- sis s. V. Sambacus: dixit ^mihi arabs q. zambachen vocàt ipsum semen ipsius iensemin pprie. 133. Tiburneae Bartl. 1. Viburnum L. κλεμαξίδα. 44 2. Sambucus nigra L. (Fraas 15G. Diosc. Ι, 6Gß. Π, 640. Meyer Π, 78. 248. 397. Sambuca III, 539. Bei Hildegard. 48 heissen die Früchte Ciclim.) κουφοςυλεά (hodie κουφοςυληά und άφροςυληά; nach Forskàl ρ. XXIV = Samb. racemosa L.) κουφαξυλαία, σέβα (Diefen- bach Orig. Eur. 418), σκοβι,ημ., σαμ,οΰχοζ (σα;Λβουκο albauitice!), άκταία, άχτίζ^'τάγι (pelasg. stok, — u; Matth. Silv. „Tachie est Ebulus."), άκτη, άκτρα, λιβόρ'.ον. Sambucus Ebulus L. κανωπον, χαμαι,άκτη, ακτή, έλιοσακτή, ευβουλος, εβουλον, Όλμα, δουκωνε' (Diefenbach Orig. Eur. 324), δέκατον (ist es cor- crumpirt aus dem vorigen?), εμ,πουλον, ενίρος. Simon Genuensis s. v. Actis: cameactis ebulus q infima seu humilis actis akame q e j finium und s. v. Sambucus: habet alterum genus magis sylvestre q greci acameerez alii elon vocant. _ Jenes elon ist = έλειον. 134. Caprifoliaceae Barth l.Lonicera etrusca Savi. (Fraas 157. Diosc. I, 515.) πόλιον Αφροδίτης, κάρπα"^^ος, άνατολικόν, τούρκος, λανά^, αγιόκλημα (hodie άγριοκΛημ.α, nach Forskäl ρ. XXII = Loni- cera ca ρ rifoli um), έπαιτίτις, αηίνη (Lobeck Proleg. 219), μα- τρισυλβια (bei Mjreps. 479, G. steht in der Anm. des Herausgebers : ματρισυλβια. usus autem est Scribon. Largus (nämlich 129: περι- κλύμενον, quam silvae matrem vocamus), ματριτζε'ρβια, περώημινεον. 136. Stellatae L. 1. Galium aparine L. (Fraas 157. Diosc. I, 443.) άπαρίνη (Orib. IV, 624, 33), άμπελόκαρττον, ομφαλόκαρπον. Anguillara 217. Hoggi si chiama Spargula da gli Herbari d'Italia, e in Grecia la chiamano κολι;ίδα (heute κολλητζάδα). 45 4. Rubia tinctorum L. (Fraas 158. Diosc. I, 489. Heldreich 29. Rosenthal Synops. 321. Beckmann Beitr. zur Gesch. d. Erf. IV, 41 fo^. Ano^uillara 240. Bei Hildegard. Rubea, wo ReuöS ohne Grund Gerani um ß-obertianum annimmt.) έρυ'^'ρόδανον (Schmidt griech. Papyrusurkunden 144), έρυο^ρί^η, δ^ακάνος, ρουμβ''μ., ροΰμ,πιαν, , σωφοβι', Xt'^pLhov, ριζάρην- (Forsk 1 pag. XX ρι,ζάρι == Gali um ρ aschal e). Hiervon kommt auch das türkische alisari; pelasg. re^e. Wenn es in den Handschrilten des Paulus Aeg. ΠΙ, 2 heisst: ^άψου Ύ] τι,νι οί βαφείς χρώνται, ην oC 'Ρομ,αίοι. ερβα ρουβίαν xaXouGL, so kann dies nicht durch Hesychius '^^αψι,νον, το ξχν^όν, άπο του ξύλου της "ί^άψου erklärt werden, denn lignum und herba sind nicht zu vereinigen, sondern höchstens nur so, wie es Janus Cornarius zu der ersten Stelle thut: rubeam quam alias ε'ρυ^ρόδα- vov dixit, peculiari suae aetatis vocabulo, ^άψον ab ipso dictam esse suspicamur. Rubia lucida L. (Fraas 158. Rosenthal Synops. 322.) στιάγουλε (vgl. Anm. zu Myreps. 479, E.), Spargula. Nach Simon Gen. hiess Spargula auch Rubia minor und dies nach Ruell. 726, 22 (wo zu Anfang auch aspargula steht) == alys-. sum Plinii, und dies wahrscheinlich = Rubia lucida L. 139. Apocyneae R. Br. 1. Vinca minor L. (Fraas 159. Diosc. Π, 573. Günther Zierpfl. d. Alten 22.) φι,λάκουον, φιλάκουαν. Anguillara 248 : La Vinca Provinca molto ben corrisponde alla Clematide prima di Dioscoride. ne in essa procederò più avanti. Bei Plinius 21 §. 62 u. 172 ed. Sillig heisst die Pflanze vinca- pervinca. Das von dem Herausgeber aus RVd angeführte vica- pervica ist aber wohl mehr als blosse Lesart; nian findet dafür auch bica perbica, z. B. in dem ältesten medie. Cod. der BresL 46 XJnivers.-Bibl. fol. 60. LVIII unter Herba Victoriola (Apul. u. Sext. Placit.), wo Ackermann 1. c. p. 222, cap. LIX pervinca allein hat. Gewöhnlich wird dieser Pflanzenname in zwei Wör- tern geschrieben; vgl. Marc. Empir, ed. Steph. c. 15, pag. 309 A. 3. Nerium Oleander L. (Fraas 159. Diosc. I, 578. Heldreich 31.) αψ.όσταρις, σπόγγος, σκινφη, νίδιον, νιρις (cf. 177, 1), δεν- δρόροδον, νέριον, ροδόδενδρον, ροδοδάφνη (heute seltner als πικρο- δάφνη, das neben νέριον auch schon bei Aet. 50 D. vorkommt), γ^ερζαχερά, πικροδάφνη, νηρία, νήριον, σκοβιη'μ• Wrightia antidysenterica R. Br. (Nerium antidjseritericum L.) Wenn es auch im Glossar heisst: ,.quid vero sit Macer, docent Botanici omnes", so habe ich doch nur einstweilen, da hierüber die Acten noch lange nicht geschlosson sind, die unten folgenden Wörter unter diese Ueberschrift gestellt. Aeltere Autoren können hierbei nicht helfen, man vergi, ζ. Β. nur Salmas. 918, b, D. Von neuern verweise ich ausser Sprengel zu Diosc. II, 392 be- sonders auf E. Meyer, bot. Eri. zu Strabo p. 137 fg. und seine Gesch. d. Bot. II, 36. 88. IV, 112. Lassen, ind. Alterthums- kunde I, 220. πεσπές, πεσπεζέ, δεσδουςέ, δαδους, ξυλο'μακερ, μ,άκερ, μάτζης. 140. Asclepiadeae R. Br. 1. Cynanchum erectum L. (Fraas 160. Diosc. I, 578.) κυνοκτονος, έλαφόσκορδον, οφιοκόριδον, ονισης, ολίγωρος, άπο'κυνον, φάλεως. Cynanchum vincetoxicum Pers. (Simon Gen. Vincetosicum dicitur pianta q mltum juxta elebo- rum nigrum invenitur quare putatur sibi contraria.) τόσιτζον, βιτζιτότζι, ^ιτζίτόαιτζι , βιντιτοξικη (vgl. d. Anm. ,zu Myreps. 380 C.) 47 _ 2. Calotropis gigantea R. Br. (Ruell. 2, 33. pag. 438, 5. E. Meyer, bot. Erläut. 69. Held- reich 31 (Gomphocarpus fruticosus R. Br.). Rosenthal Syn- opsis 379.) βυσσος. 141. Gentianeae Juss. 1. Gentiana lutea L. (Fraas 160. Diosc. I, 341.) γεντιανη, ζεντζιάνε, αλόη γαλλική, βασιαδός, βασιάδα. Anguillara 141. Hoggi gli Schiavi, e Turchi la chiamo Serzenicha. 2. Erythraea centaurium Pers. (cf. 174, 35.) (Fraas 160. Diosc. I, 349. II, 494. Heldreich 32. Anguil- lara 194 fg.) νιφέρα, φελτερά, fei terrae, άπογορίσαπον, νεΰσι,ον, τουλβηλά (Diefenbach Orig. Eur. 253), στιρσόζιλα (bei Apulej. c. 36. hat Tor. in marg. storsoria), δρακόντιλος, ε'ρμιγκοβός, ε'ρμιγγοβοός, γης χολή', βέστρον. Ueber Libadion bei Plin. vgl. Diefenbach 339. Die Febrifuga bei Hildegard. 125 ist nicht, wie Reuss wiU, diese, sondern Pyrethrum Parthenium. 142. Boragineae Juss. 1. Asperugo procumbens L. (Fraas 161.) αύτίδιον, πελοζεΟΛα. Anguillara 226: è conosciuta la Pelösella con questo nome, su'l Padovano è chiamata Pelosina. Danach ist die Anm. in Ascherson Flora d. Mark Brand. 387 zu ändern. Vgl. Ruell. 574, 17. 18; 776, 16. 2. Cynoglossum pictum Ait. (Fraas 162. Diosc. I, 612. Anguillara 287. σκυλόχορτον, κυνόγλωσσον, βετέκα (cf. 180, 1), φυτόν, καβαλλάτιον, σπληνίον, σκόλυμος, λίγγουα κανίς, λίγγουα κανίνα. 48 ^ Apulej. c. 96 hat ausserdem noch: hemionion, pyrgis, teu'crion, Aegyptii Zenis, ahi sublabium, Ungua Macedonica. 4. Borago L. (Heldreich 34. 79. Diefenbach Orig. Eur. 396 über das Wort Borago. Unger Reise in Griech. 128.) μ,ίυουράκιν, μπουρακ, πουρακί,ον, βουράζα (bei Forskäl ρ. XXI).. Ruellius 843, 25 officinis Borago, Galhs Borache, ahquibus porrago. In der Anm. zu Myreps. p. 408, C steht: Nie. corrupte πουράκιν habet. InteUigendam esse boragiaem hodie vocatam, ex Mesue satis Hquet, qui hanc antidotum descripsit ante Nicolaum. Bei Simon Gen. steht s. v. Borago: non reperio auctorem auten- ticum facientem ca. de utroque (Borago und Buglosa), sed sl scribit de una non scribit de alia. 5. Anchusa tinctoria L. (Fraas 162. Unger Reise in Griech. 128: Alkanna tinctoria Tausch. Diosc. I, 523. II, 584. Sim. Genuensis s. v; Paid. Aeg- 611, B. 62 L, D. Aèt. 7, G. ed. Steph.) κατάγχουσα, μυδουσα, έ'χι,ον, πορφυρίς, άλκφιάδιον (Schol. Nicand. Th. 541. Eutecnii Metaphr. άλκ''β{.ον, έχιειον), άλκειβέλιον,^^ άρχιβέλλιον, άχ^ουσα, ονόφυλλος, νωνεά, λιβυκη, βουινεσά^, λακκα (bei Myreps. ρ. 388 Α. auch lacha. Vgl. Schmidt üb. griech. Papyrusurkunden p. 144 fg.), ονοκλεία (vgl. όνόχειτλος Nie. ovo- κίχλες Theophr.), λαδικίνη (? Salmas. 808, b, E. Schmidt a. a. O. 145.) Anchusa italica Retz. (Diosc. I, 611. . Heldreich 79.) γόνος αίλουρου, αύτουε'νριν βέσωρ, βουδογλωσσον (heute βοϊδο- γλωσσα, pelasg. gluhe-lope), βόγλωσσον, άνσανάφ, ονο'^ουρι, άγρι,ο- βουγλωσσον, τζανουχεί, λυσαλάν^η, άρνοπέτα, άρμ,πέτα, λψ,ωνον (bei Aèt. ρ. 39, Ε steht hmonium sive cynoglossum; bei Apulej. e. 42 in coli. Wechel. Romani libanion appellant), εύφρόσυνον. Anguillara 254. chiamano questa in Grecia hoggi κλυκάψι,ς. d. h. Lycopsis. 7. Symphytum officinale L. (Lenz 536. Anguillara 249.) φλομονιδιον — ράσδον, ράσδιον? 49 Ueber συμφυτον άλλο cf. Fraas 163 und Diosc. I, 512. II, 575 Coris monspeliensis. Nach Anguillara: in Rodi la chiamano κοχαλοδίτι. Im Glossar des Grammatikers Erotianos (bearb. v. Franz) steht ebenso unklar wie unter λείριον, so bei πέπλος, πέ- πλί,ον, (ϊυμφυτον. 9. Lithospermum L. (Fraas 162. Diosc. I, 488. Lenz 533. Meyer III, 173 über das arab. Qalb, und über Saxifrica III, 533.) ζωόνυχον, αίξόνυχον, γοργωνι,ον, γονολήτα, δι,όσπορον, λϊόντιον, λί^ος λεοντικη, λι^ίτόσπερμα. Anguillara 240: Il Lithospermo hoggi da tutti si chiama Milium Solis. Also wie die Glossarien des Mittelalters. 11. Echium rubrum Jacq. (Fraas 163. Lenz 533. Anguillara 255.) εχιον, άρίδαν, άλκουβι,αικούμ.. Echium italicum L. μανοΟνι (hodie), λύκαψος (Schob Nicand. Th. 838). 13. Heliotropium villosum Desf. (Fraas 160. Diosc. I, 683.• Lenz 532.) σκορπίουρον, Scorpioctonum , γο'νος Κρόνου, διάλιον, ήλί,όχορτα, καμβύλ, καμηλ, καμβηλ, haematites (Diefen- bach Orig. Eur. 364), ήλιοτρόπΐ-ον, ήλι,οτρόπη, Thornaschùl. Ànguill. 302 Lo Heliotropio maggiore è notissimo per tutta Italia e l'Eccellentissimo Matthioli l'ha benissimo figurato (ed. Diosc• 1553 p. 561). Die Römer bezeichneten nicht selten mit diesem Namen unser Hei. europaeum L. Dasselbe und Croton tinctorium ist gemeint bei Hermes Trismeg. s. h. v.; vgl. Meyer III, 226! 499. II, 345. Ruell. 883. Verrucaria auch bei Spätem z. B. Marceil. Empir. 324, C. dann Myreps.' 815, B. Aét. 760, G. Oribas. 419, C. Ruf. Ephes. 128, A. ed. Steph. '■ — Jan. Cornarius zu Paul. Aeg. I, 13 sagt: in graecis exemplaribus iieest hie vox σκορπ^οΰρου, in quibus ha- betur ηλιοτροπίου του καλουμένου φύλλα. Quod autem vox illa desit, indicat Graecae orationis ratio et confirmat Dioscorides. Aetius item lib. IV, 13 expressis verbis habet. . 50 14. Cordia myxa L. (Salmas. 931, b, G. Fraas 164. Rosenthal Synops. 432. Lenz 532. Nicol. Damasc. ed. Meyer p. 102.) μουχαιπέ, μουχαΐταί, μυζάρια, μυξάρια, πυοχάδες. Myreps. 383, Β. Paul. Λeg. 532, Α. 144. Solanaceae Rchb. 1. Solanum nigrum L. (Fraas 168. Diosc. I, 565. Meyer II, 407 über Cuculus herba. III, 433 Maurella. 493. 533. Daremberg Notices etc. 28, 3.) σκούβουλον (Diefenbacli 419), άστριμουνίμ, κρομο-βρωμοβοτανον. 2. Physalis somnifera L. (Fraas 167. Diosc. I, 566. Meyer in Gesch. d. Bot. für Physalis Alkekengi L» II, 2Π6. III, 377. Vgl. meine Bemer- kungen zu Lenz 539 in der Zeitschrift für das Gymnasialwesen B. XV, 280.) κεκένζ, καλλαίς, καλλιάς, ,κωκαλίς, κυκωλίς (vgl. Diefenbach Orig. Eur. 396), κεκούντζ, cycolida (bei Apulej. 23. nach Wechel. cecaneno), μανικός, δίκραιον, δίκρι,ον, δορύκνι,ον, δορύχνί,ον (Etym. magn. ρ. 283, 37), βορυκνιον, οψαγέμ, στρωγνος, άλικάκαβος, κάκαβος (de Lagarde ρ. 50 Anm.), κακάβι,ον. Anguillara 270: Solatro Somnifero. Se quello, che nasce in Candia, havesse il fiore grande e rosso; non visaria da dubitare, che non fosse il vero Solatro Somnifero. Ma manifesta cosa è, che Dioscoride scrive del fiore diversamente da quello, che si vede essere; e da questa in fuori tutte le altro note molto bene corris- pondono. Schol. Nicand. Alex. 376. Eutecnii Met. ed. Didot.• 239, 52. Schol. ed. Keil ρ. 98. 4. Mandragora officinalis L. (Fraas 167. Lenz 542. Meyer Π, 19. 217. 395. Ili, 76. IV. 112. Heldreich 36. de Lagarde ρ. 67. Usener Alex Aph. 26, 29.) βομβόχυλον (ος), . ύτυνιχόν, λιβροχης, ληβρόχηζ, ληβρόχη, άντίμιον, άντίμνι,ον, γονογεώνες, μϊνος, ημίονοι, άπεμούμ, . ματραγοΰρα, μανδραγουρα, άμπροσσαναμ. 51 6. Capsicum longum DC. (Fraas 169. 267. Helclreich 36. Lenz 541.) μακροπίπερον, μακροπηπέρη , λογγοπηπερι, ταρτεμ,πελίτης, Darfulfei, δαρφουλφουλ. Vgl. 58, 2 und de Lagarde ges. Abh. 35, 30; 224, 6. 8. Datura Stramonium L. πεντάδρυν (Plin. var. lect. pentodr.yon), βρωμοβότανον, δορύκυτον, ορ^ογυι,ον, ένορον (Plin. neurada, nervada, neurata, nexuada, neurida). Bei Paul. Aeg. 634 F. steht neuras, quam alii poterium vocant; es kommt auch vor Oribas. 504, D. Nach Diosc. I, 568. II, 603 dem Andere folgten z. B. Rosen- thal Synops. 473 = Solanum sodomeum L; Datura Metel L. war den Arabern schon frühzeitig bekannt; vgl. Meyer 3, 213. Ueber den medicin. Gebrauch von Dat. Stram, bei den Singhalesen vgl. Janus Zeitschr. B. 2 p. 812. Für eine späte Einwanderung dieser Pflanze entschieden sich de Candolle Geo. Bot. 731 — 34. V. Schlechtendal, Bischoff II Bd. II Abth. 204. Schübler und V. Martens, Flora v. Würt. 146 u. a. Anguillara meint p. 270: non conosco altrimenti il Solatro furioso, onde non mi affaticherò à recitarne altro. Lenz, Bot. d. Gr. u. Rom. 540 Anm. lässt im Jahre 1859 noch unentschieden, was E. Meyer in seinen bot. Erläut. zu Strabo p. 16 fg. schon 1852 bewiesen, Bertoloni (flor. ital. II, 608) und Fraas 169 gründlich widerlegt hatten. Folgende drei Stellen aus Strabo ed. Kram. B. I, p. 311 1. 21 fg. aus Diosc. und Plin. ed. Sili. Β. Ili, ρ. 415 1. 3 fg. (von dem letzten sagt de Candolle p. 732 unrichtig: „dont le silence est remarquable"), beweisen sicher, dass Griechen und Römer diese Pflanze kannten, und zugleich die schöne Emendation von E. Meyer, in der Stelle bei Plin. statt ocimi zu lesen euzomi. Beckmann zu Arist. de mir. ause. ρ. 179 bringt die Stelle aus Strabo in Verbindung mit dem Limeum bei Plin. XXVII, §. 101 über, das Diefenbach Orig. Eur. 376 zu vergleichen ist und Sillig in der Anmerkung.) 9. Hyoscyamus niger L. (Fraas 169. Diosc. I, 560. Heldreich 37. de Candolle Geogr. Bot. 573. de Lagarde 83, 24. Nicol. Damasc. ed. Meyer p. 101.) 52 δι,έλεια, δαιμονί,αρεά, ατομον, αυγινον, σαγχαρωνιον, πυ^ωνιον, τυφόνιον, τηφωνι,ον, λυκον,. ξύλεον, ξυλεχιον, σαφ^ώ, άδάμεον, αδαμας, βιλινουντόα (Diefenbach Orig. Eur. 258), ^ποκυστίς, ραποντικη, πεύζ, πένζ, ιερά βοτάνη, γράσα, έρμπάγαραρ, ερμπα γασάρ, δι^ιάμβρί,ον, δι^υράμβιον, κουρϊτις (cf. 152, 1). Bei Macer Floridus, der viele griech. Namen verdrehte (scia- sis statt ischias, Ipocras statt' Hippocrates etc.) steht Jusquiamus statt Hyoscyamus. Dies Wort lesen wir auch bei Mai libr. Dy- namid. p. 428 im 2 Cap. und bei Plin. Valerian. II, 28 fol. 48 D; Capsilaginis semen, quod est Jusqi*iami siliqua. In Ackermann Parabil. medicam. p. 155 fg., bei L. Apulej. de medie, herb, cap. 5 stehen noch folgende Synonyma: dioscyamos, adamenon (Torinus: adaminon), hypnoticon, emmanes, atomon (auginon Torin. Wechel. Hum.), xeleon, insana, ApoUinaris, alterculum (laterculum Tor,), calicularis, dentaria, gingan, remenia, fabu- longa (faba lupina Tor.), ligea. 145. Cuscuteae Presi. 1. Cuscuta Epithymum L. (Fraas 170. Diosc. I, 670. Meyer I, 310.) κεδοΐ'ς, κέδης, ίνβολούκρουμ., έμβολοΰκρουμ, μ,ατΓουκό^ρυμβον Γ?) Pseudo-Gai en de simpl. ad Pat. 84, A: Epithymum est flos herbae assimilis setae subviridis et nauseosus. In den Gloss. Helm- stad. B. 31 wird eine Blandonia erwähnt mit den Syn. Cuscuta, Kasta lini (bei Plin. angina lini) und der Uebersetzung Vlassyde. 146. Convolvulaceae Vent. 1. Convolvulus L. (Fraas 170. Diosc. I, 622.) μ,αλακοκι,σσοζ, λεπλέτ- Convolvulus althae'oides L. (Fraas 171. Diosc. IV, c. 18.) μηδι,ον, μήδον, μηδι,κον. 53 Schol. zu Nicand. Alex. 533 ed. Keil p. 106, 9: και Μή^ον δε το Μηδικον κτελούμ-ενον, έστΙ δ' είδος φυτού. Ueber medion bei Steph. Magnetes vgl. Meyer III, 378 μnd Kuellius p. 730. Convolvulus Scammonia L. • - σάνιλον, άποπλεύμ.ονος, μαχμουτά, σκαμ.ονεα, κάμων. Schol. Nicand. Alex. 484. Usener Alex. Aphrod. Progr. 25, 22. 3. Cressa eretica L. (Fraas 171. Diosc. I, 482. Nicol. Damasc. ed. Meyer 122.) σωραν^ίς, αν^υλλον, άν^υλΧίς, solastrum. 1δ1. LaJbìatae Juss. 1. Lavandaia Stoechas L. (Fraas 174. Diosc. I, 373. Heldreich 32.)' λαβαντ'!ς (jetzt λεβάντα, pelasg. levante), Ι'φια "(Ι'φυον Theophr.), •υφ^αλμος τυφωνος (Πύ'ί^ωνος', σουφλω, συγκλίωψ, στυφωνία. 2. Ocimum basilicum L. (Fraas 183. Diosc. I, '283. II, 470. Günther Zierpfl. 24. Heldreich 32. Ueber die Leguminose bei Cato: Ocimum vel Oci- num vgl. Meyer I, 344, dann UI, 66. 73. u. ed. Nicol. Dam. 100.) μπράντζ!α ούρσίνα, γρασίδι, κεισσαπαραδισσά, κασσαπαρα^ισσά, πορφυρίς (cf. 142, 5), αγκυνος, άγριοβασιλικόν (? Forskai = Salvia verbenac), βεδερουζ (Bàdarug in nabath. Landw.), ακονος, φαλαντζαμετ, μισόδουλος (Ruell. ρ. 515, 1. Ich las diesen Namen bisher nur bei Sotion und Demetr. Pepagom. An- leitung zur Falkenzucht). Aèt. (ed. Steph. 58, E) lügte zuerst dem alten Namen Okimon hinzu „basilicon, i. e. Ocymum regale". Später wurde das erste Wort ausgelassen, daher bei Simeon Seth cap. 5 βασιλικά, bei Hildegard. 116 Basilia und Basilica 68. 23. pelasg. vas.lico, neugriech. δ βασιλικός. Vgl. Ideler II 320, 26. 2. a. Ziziphora capitata L. (Fraas 183. Diosc. I, 446. II, 538 Mentha arvensis oder Prunella vulgaris L.) έχεώνυμον, πολύκνημον, Διός ήλακάτη, κλινοπηδιον. 54 Was die andei^'e Art bei dem SchoL Nicand. Alex. 57 lei, die aber in Eütecnii Metaphr. ed, Didot p. 235, A, 5 nicht er- wähnt wirdj ist nicht ^ bestimmen. 3. Mentha piperila L. (Fraas 176 fg. Diosc. I, 382. Heldreich 32. Sillig quaest.. Plin. spec. I, p. 20. Progr. Dresd. 1839.) μαχιρό, μιντη, μέν^Όζ, κανχάνζηρ, βονίδες, περξώ, δυόσμος, τίς, χο^ς, έπιχέλ, (?) έπχ^ελ, νανά. Mentha pulegium L. (Diosc. Ι, 377. Fraas 177. Anguillara 200.) ♦ γληχ^ωνας, γλάχων, γαλίοψις (Diefenbach Orig. Eur. 222),. παντάγα^ον, δίμορον, βλησκουνη, βλισκούνι, βΧηχων, βλιχωνι,ον,. ορίνη, αλβολος (Diefenbach Orig. Eur. 222), άπόλειος, άρσένκαν^ον. lieber „Pantagathon a poetis pidegium dici" vgl, Ackermann zu Q. Seren. Sam. pag. 5 adn. Mentha siLtestris L. (Diosc. I, 383. II, 511. Salmas. 903, b, D. Sprengel histv rei h. I, 417. Meyer II, 19. 75. 217. Ili, 406. 411.) γόνος Απόλλωνος, Mentastrum (Diefenbach 384). Bei Acker- mann zu Q. Seren. Sam. ρ. 33 adn. lesen wir: „Mentastri — αγριον ήδύοσμον Graeci vocant. Serenus την βαλσαμίταν intelligit. Κ." und in Apulej. c. 90: Hispani creobula. Mentha aquatica L. (Fraas 177. Diosc. I, 271. Ruell. 490, 17.) 'Αφροδίτης στέφανος, βαλσαμίτα. Mentha gentilis Sm. (Fraas 177. Diosc. I, 383. II, 511.) γόνος 'Άμμωνος, αίμα "Αμμωνος, νέτυετος. Apulej. e. 93: Graeci eam minthen agrian, alii minthen ori- non, alii diaulon, prophetae haema Hammonos (emaminonon Coli. Wechel.) alii gonos Hammonos, Itali nepetam montanam. Simon Genuensis: Nepita seu Nepitula calamtum gr. vero calamitis ut ap. Diasc: e auté qdä nepita motana q nepita multi, pprie vocari nolunt alii nepitam gatinam dicunt. Anguillara 292: la seconda specie (Calamenti) hoggi ancora ritiene il nome et chiamesi Nepi- 55 teUa. Ruell. 676: alterum (Calaminthae genus) Italiani nepetam tradit appellare. Nicol. Damasc. ed. Meyer p. 100. 4. Lycopus exaltatus L. fil. (Fraas 179. Diosc. I, 548.) tepa βοτάνη (vgl. 152, 1), σταυρίδιν?, παρ^ίκιον?' μ,αμμαμά. Bei Steph. Magnet, p. 22 A steht Trigonidis herbae semen, vielleicht = περιστερεων Diosc. I, p. 548, corrumpirt aus dem Syn. τρυγωνιον, das beim Anonym, de herbis 56 τρυγόνων heisst. 5. Salvia pomifera L. (Fraas 184. Diosc. I, 381. Heldreich 33.) κίοσμι,ν, κόσαλον, πρατεος, σαλβηα, σαλβία, σφακος (Μο- natsber. d. Beri. Acad. 1865, 428), βηκι,ον, βε'δον, τζεντογάλη, φαοκομηλιά (Forsk 1 XVIII φασκοαιλια == Salvia off., die safti- gen Auswüchse werden auf Kreta gegessen und heissen φασκόμ,ηλα), φρασκομηλ'.ά, ελελίσφακος, άλισοακιά, άλλι,σραγγια, λ(.γο:ραγούς, καναβηναια. Salvia Horminum L. (Diosc. Ι, 476. Π, 555 de Lagard^ ge^. Abh. 48, 27.) γεμινάλις, ορμινον, ορμι,ον, φόρβιον, φόρμιον, ζεντογάλη, σαρκοτρόφι,, centrum gallinae. Salvia Aethiopis L. ή με'ρα γλώσσα (hodie). Hermol. Barbarus Coroll. IV, 719, 533. 6. Rosmarinus officinalis L. (Fraas 183. Diosc. I, 424. Heldreich 33. Kaumann Symb. d. german. Baukunst Görlitz Progr. 1859, 24. Forsk 1 p. XVIII. Anguillara 91. Günther Ziergewächse der Alten p. 12. Steudner, Symbolik des Zweiges p. 33.) ρόζα μαρίνα, ε'κκληλ (einen ähnlichen Namen für Β alani t es aegyptiaca hat Schmidt griech. Papyrusurkunden 382 nach Wil- kinson), έκκίλελ, δενδρόλιμνον, δράκοντος, καμφάνεμα, ^εοπνοη, μαχαιρίν^η, ξηρόμ,υρον, χαμαιδυοσμος, κάχρις. Joh. Actuar. ρ. 50 Β. flores Rosmarini coronarli, quod Den- drolibanon appellant. Steph. Magnet, ρ. 52 Α. Dendrolibani cinis, (76, A. Thus si ve Dendrolibanon ist eine sonderbare Verwech- selung, noch auffallender aber Geopon. XI, cap. 15 u. 16.) Simon 56 Genuensis: Dendrolibanum, Libanotis, Rosmarinus idem. Bei Apulej. Piaton. cap. 79 auch Salutaris genannt. 8. Origanum smyrnaeum vel sjriacum L. (Fraas 182. Diosc. I, 372. Heldreich 32. AnguiUara 196 fg.) κασσίαλα, σατυωνίς, κιλά, πεσαλέμ, υσωτυος, λάτερ, σέφα, χασάρ, ζοΰφα, Zuffa. Auch bei Apic. Ι, 27 ist Hyssopus creticus diese Pflanze, nicht Thymbra spicata oder Satureja Juliana. Origanum heracleoticura L. Ίΐράκλει,ον, ριγάνι, cunila gallinacea. Ueber die andern Bedeutungen des schwierigen Wortes vgl- Schol. zu Nicand. Th. 626. Origanum Majorana L. (Diosc. I, 387. Günther Zierpfl. d. Alten 26. Meyer III, 336. 86. Janus Zeitschr. IV, 1. 222.) ματζουράνα, μ,ερσι,κουσίν , μερ5ουκούς, μερ^ηκούση, έρδικοΰσιν, ήκιγονος ι'σεως, ^ραμβές, ονοζ Ι'χρεως, σίσατζ, αιΖάτζ, σύτραζ, σίμτζε, κουσέλ (κασσίαλα?), μερσαουσάν (μερσικουσιν?), κλημάχη, μαγγυράνα, ματερίνα?, άμάρα•κον, σάμψυχον, .σιαψυχον, οζολά- λουδον? λουλούδι? χρυσολόλουλον ? ουρίγανον, ρίγανον, άριγάνη (άρίγανος auf Kreta jetzt), άβαρύ^ σειρικά? σάταρ (Tzatar in nabath. Landw.), πε'ρσα, πούλουδον? Hierher scheint mir auch zu gehören, was de Lagarde ges. Abh. 83, 3 lieber auf Fumaria off, L. beziehen möchte. 9. Thymus glabratus Lk. (Fraas 177. Diosc. I, 386.) • μερουόπυος, έ'λπηλον, δενα'ίδα. Thymus graveolens Sibth. (Fraas 178. Diosc. I, 376.) τράγο ρίγ avo ς. Ein τραγορίγανος Ήρακλεωτικός wird erwähnt bei Paul. Aeg. lib. VII, 4. τραγορίγανον ορει,ον im Etym. magn. 763, 30. Nicand. Alex. 308 ed. Didot. 310 ed. Schneid, und pag. 155. Schol. ad Nie. 211, A, 3. ed. H. Keil p. 94. Zonar. p. 1742. 57 Thymus Zygis L. (Fraas 178. Rosenthal Synops 410 und dazu die Bemerk, in Zarncke ht. Centralbl. 1862 p. 146.)• ελτυηλον, ζηγής αγρία ('''υγός Theoph.)? Thymus serpyllum L. (Diosc. I, 386. Fraas 177. Lenz 520. Günther Ziergewächse d. Alten 27. 28.) συρέπουλον. Thymus acynos L. (Diosc. I, 390. Sprengel hist. rei h. I, 417. Ruell. 685, 35. X ευτηβον, γιγγι,κίδιον (Schol. Nicand. Al. 342), σέρρις, σειρικόν, σερής, σερίς, σέρις (Oribas. IV, 591, 28. σε'ριν 558, 14. σέρεως 556, 25. 558, 12. 601, 2. 609, 15. 635, 37.), μ,υριοσολον. Nachdem Kerner pag. 799 die Ansichten von Kinderling, Sprengel, Pertz und den Anachronismus bei Ress in Betreff He- lianthus annuus zurückgewiesen, glaubt er unter Solsequium im Capitular Karls des Grossen die Calendula off. zu erkennen, doch mit Unrecht; denn die zahlreichen Glossarien des Mittelalters, Bauhin Pinax p. 125 bezeichnen mit Solsequium unser Cichor. ^ntyb. L. und Petr. de Crescentiis VI, 106 sägt geradezu: sponsa solis, Cicorea, Intuba, et Solsequium idem est. Cichorium endivia L. (Meyer III, 88. Kerner 805.) άντίδιον (hodie αντίδια und ημ,ερα ραδίκια). Der Cod. Aldin. des Paulus Aeg. hat III, 46 'richtig: το ιντυβον δε το τρωξιυ,ον scilicet καλούμ,ενον, der Baseler dagegen unrichtig: και το ιντυβον δέ και το τρω^ιμον. In den Anm. zu Nicolaus Damascenus sagt Meyer p. 72: hac occasione adnotare liceat, Theophrasti το εν Αίγύπτω καλοΰμ.ενον ουιτον, lib. Ι, 6, §. 11: Pliniique oetum, lib. XXI, §. 88: j^uod quibusdam a vigno non diiferre visum est, optime respondere Coptico ουεδ, quod secundum Peyronii lexicon est olus et proprie intubum vel indivia. » 40. Tragopogon porrifolius L. (Unger, Reise in Griech. p. 124: in herbidis |Cephaloniae. Fraas 196. Diosc. I, 284.) κόμη (Qùminabath. wo Ibn Bai thar schon Diosc. citirt), οσιρεοσταφη? κυνοκέφαλον (? cynarocephalus) , μαστοΰρα, λαγηνίδια, λαγινιδιν. Ruell. 599, 40. Gerontopogon lagenis herba plerisque dieta putatur, quod inter saxa gignatur, longa barba, foliis instar capillorum praelongis. 600, 1 Gerontopogon a Nicandro geraos pogon: In den fragm. Nicandr. Π, 71 steht γεραον πωγωνα ed. 81 Didot pag. 152 und im Index 'zu den Schol. γεραος πωγων vide τραγοπωγων,- vgl. edit. Sehneider Nie. fragm. 74, 71 und p. 111. Tragopogon picroides L. (Diosc. I, 410. Fraas 197.) Oribas. ed. Steph. 420 D. 41. Scorzonera resedifolia L. (Fraas 197. Diosc. I, 411. Kosteletzky hält das Hieracium minus des Diosc. für Hymenomena Tournefortii Cass.) σογχίτης. 46. Sonchus? Helminthia echioides Gaertn.? Urosper- mum picroides Desf.? (Fraas 198. Heldreich 78. Unger 124. Diosc. I, 274.) σόγκοζ, σογχος, ζωχίν, ζωχόν, ζωχ,ίνον, ζόγχος, ζόχος, ζοχη, κεμπιανη. ζοχία hat Mich. Psell. bei Ideler II, 264, 18. Zocho bei Anguillara s. v. Sonchi. 48. Taraxacum officinale Moench. (Fraas 201. Lenz 485.) άφακη, πικραφάκη. Vgl. de Lagarde ges. Abh. pag. 52. Lobeck Proleg. 311. 49. Lactua L. (Fraas 199. Diosc. I, 280. Heldreich 28. Lenz 486 fg. Kerner 801. Meyer ΙΠ, 151. 70. 405. 364. Bochart hieroz. I, 696. Sprengel bist, rei herb. I, 216.) μαρούλια, μαρούλλιον, μαρούλλιν, μα'ρουλον, μαι,ουλιον, μαιού- νι,ον, ^ρίδαξ ήμερος, σε'ρις (Syris in Plin. Valer. Ili, 11 fol. 63, A. cf. Cichorium intybus), άγριο μαιοΰλι,ον, ^ριδακίνη, ^pi- δακις (Schol. Nicand. Th. 838), μικρομάρουλον, ασκαλα, άσκε'λλα, αίμα τιτάνου?, τράξυνον, τρο'μυξον, σκυλλοκρόμμυδον, φε'ρουμβρος, σκελετοΰραν, μαρουλόφυλΧον, .^ρώακυνα φύλλα, μαρουλο'σπορον, σεηκερά, κισσατυαδαρισσά , λακτοΰκα, χαβαφεν, ^ωρτενίκια, βεν- ^ισίτης, τόχμε καχου, μπαζουραχάς. „Aegyptiis iobousos" sagt Apulej. e. 31, ed. Ackermann ρ. 190. Lacteridae im Capitular = Euphorbia Lathyris L., ebenso Lactuca caprina bei Plin. XX, sect. 24. Wilde lachdete bei 6 82 Hildegard, vielleicht = Lact. scariola L. Lactura leporina i. e. Piligris, Tridacon lagion bei Pseudo- Galen, de simpl. med. ad Patern, ρ. 449 und bei Apulejus (hier aber ohne Synon.) hält Anguillara für die Cazzalepre (Hasenlöffel) der Italiener d. h. Leontodon auctumnalis L. Vgl. über thridax auch Ackermann zu Q. Seren. Sam. p. 83. 49. a. Chon'drilla juncea L. (Fraas 198. Diosc. I, 276 und dazu der Commentar von Matthioli.) χονδριλλα (Lobeck Proleg. 118), χονδρίλη (Oribas. IV, 521, 9.) Chondorila (dasselbe?) nabath. Ibn Baithar 395. 175. Ambrosiaceae Link. 1. Xanthium strumarium L. (Fraas 216. Diosc. I, 618. Tournefort Plantes de Paris 2, 124.) ξάν^ιον, ξανθιά, κολητζίδα, κολλητζίδα, άντι'^εσίον, σαρουχάλια, φιλάν"^ρωπος, άγρωστη, ί,ππιον? Anguillara ρ. 289 il Xanthio è chiamato ancora Lappa in- versa e Lappa minore, e Presule. 177. Yalerianeae DC. 1. Valeriana celtica L. (Fraas 217. Seidel 1. 1. ρ. 123. AnguiDara 24. Ο. Berg, Pharmacognosie des Pflanzenreiches ρ. 95. Diosc. Ι, 17.) σαλιούλλα, σαγι,οκολον, σίσγουρδον, σίσγουδον, σισγοΰδον, συσγουδον, σιγγουδον, κέλπης? νάρδος κέλτικη in Oribas. Β. IV, 598, 19. 627, 26. 567, 26. 559, 17. 561, 15. 564, 31. 576, 8. 597, 32. 559, 7. Marceli. Empir, ed. Steph. c. 22, p. 342 E: nardus celtica, id est Saliunca (vgl. Diefenbach Orig. Europ. 414). Pseudo-Galeü lib. de simpl. med. ad Patern. Salvicula 89 Η = Saliunca Plin. XX sect. 20. Bei Simon Genuensis s. v. Salvincha ist der eine Theil sehr ähnlich dieser letzten Stelle, der andre wörtlich aus Plin. 83 Valeriana Dioscoridis. Hawkins. (Diosc. I, 20. Oribas IV, 577, 26. 576, 26.) φοΰ? ψευδομάρτυρας. Hierher gehört auch wohl nardum rusticum bei Plinius; da- gegen wäre Rustica bei Hildegard. 152, das sonst nirgend vor- kommt, wenn es Abkürzung von Nardus rustica wäre, gleich Geum urbanum L. Valeriana tuberosa L. * (Diosc. I, 19. Fraas 217.) ^υλακίτης, ν''ρι.ς, νιορίς, vlSlov, μαχ^αλεβ, ασαρ. 1. a. Nardostachys jatamansi DC (O. Berg Pharmacognosie des Pflanzenreiches 94. Rosenthal Synops. 253. Diosc. I, 15. Seidel 122. Oribas. IV, 544, 22. Meyer bot. Erläut. p. 71. 80. 150.) ξ)ίζα. ψευδόνυμος, στάχος, σουμ,πουλ, σουμβοΰλ (oder = σαμ,- ποΰκος Wlachorum = Valeriana tuberosa L.). Patrinia scabiosaefolia Fisch. (Fraas 217. Seidel 122.) στάχος, νάρδιον συριακόν, νάρδος συριακή, ρουσοστάχυον? Hierzu gehört vielleicht Nardus Asiana bei Theod. Priscian IV, p. 84, denn die συριακή kam im westlichen Asien vor, εν 2υρία ούχ ευρίσκεται; die bei demselben IV, 86 erwähnte campana wäre vielleicht die oben erwähnte rustica. Wenn Nardus creticus bestimmt werden kann, würde dazu auch φοΰ, φουεν, ρυσία, ρουσία gehören. 178. Dipsaceae DC. 1. Dipsacus Silvester Mill. (Fraas 218. Diosc. I, 355. Dìbsàkis, nabath. Ibn Baithar 466.) σεσενεόρ, κροκοδίανον, σεντούκλην, σεντουκλιν, μελήτα, 'Αφρο- δίτης λούτρον, σκιαρη (Diefenbach 229), χείρ, Analentidium (ibid.) Anguillara 142. Quando Senocrate parlò di questa pianta vedesi, che intese di quella, che Dioscoride nomina Dipsaco, e si dice anco Labro di Venere. Hoggi chiamano i Greci questa spina άκανθα βουτζοεώης, e noi Italiani Garzi da panni, altri virga Pastoris, Ne vi dirò altro sapendo voi, che cosa è. 84 4. Scabiosa ambrosioides Sibth. (Fraas 218. Diosc. I, 667.) πυκουόκαμον (πυκνό καμ,ον)?, άκγαρουράτ (wohl άκρα — ) ποντι- κοκρόμμυον? Scabiosa transylvanica? oder Tussilago? (Fraas 217. Diosc. I, 363.) βερβελίκη, σκαμπιοΰζα, καμπιοΰζα, Toßwv, τοιβή. 179. Olobularieae DC. 1. Globularia Alypum L. (Fraas 218. Diosc. I, 671. Π, 641. Rosenthal Synops. 431.) άληπια, άλύπί,ον, ζεφε'λουρον, ζεφέλωρον, στουρέκι, δορύκυτον, τούρττετ, τουρτυητ, τουρπίττη, τουρπούτ, πιτύουσα, Turbet album, τζούκλαδα. Bei Constantinus Africanus ist Turbith ρ. 366 eins von den neun arabischen im Abendlande bei ihm zuerst vorkommenden Heilmitteln. In der salernitan. Handschr. (Breslau), Aufsatz 31, fol. 196 ^ „que medicine pro quibus morbis dande sunt" kommt vor: Benedicta ierapigra, theodoricon yperiton et anacardium, de- coccio polipodii et agarici, mirobalani Kebuli, turbit et plures hujusmodi purgent flegma naturale. 180. Plumbagineae Vent. 1. Statice Limonium und sinuata L. (Fraas 218. Diosc. I, 615. Π, 631.) " TptTüoXtov. Anguillara 289: Nasce il Tripolio tra Scilla e Cariddi al bracchio di S. Georgio. Ha foglie simili alla Piantagine, ma più strette e grasse, dal mezo escie un gambo alto una spanna, diviso in tre rami, con fiori simili alle Viole matronali, la radice è bianca, acuta, di odore di raiFano, grassa, ma non odorata, come vuole Dioscoride; perche Crateua legge παχύτερα semplicemente, come fa ancora Plinio, onde quell' εύωδη è superfluo. 85 Bei Simon Genuensis s. v. Tripofilon et Tripolion ist nicht zu erkennen, was er meint; manches ist aus Plinius entnommen. Ruell. 846, cap. 82 quid veteribus fuerit tripoUon non facile fue- . rit explicare. Sprengel ad Diosc. Π, 631 hält es für Plumbago europaea. Lenz Bot. d. Griech. u. Rom. lässt hier, wie immer bei genauen Untersuchungen, im Stich. Da Sprengel zu Diosc. I, 519 in II, 581 auf unsere Statice Limonium L. λει,μωνι,ον bezieht („plerique rei herbariae instauratores in eo congruunt, ut, Matthiolo duce, Stat. Lim. intelligi- arbitrentur"), so füge ich an dieser Stelle die betreffenden Synonyme aus dem Glossarium hinzu, obwohl ich selber noch mancherlei Bedenken habe. μεοΰδα, pamóvLov, έλλεβοροσημ.ατα, μενδρουτά, SaxLva, βέτεκα, κυνόγλωσσον, λύκου καρδία, λυκοσέμφυλλον, ίοΰβαρος. Simon Genuensis giebt auch an dieser Stelle nur undeutliches nach Plin. Ruellius 780, 3 Limonium herba similis betae .... est et beta sylvestris PUnio quam limonion vocant alii nomoiden (cf. d. Lesarten bei Plin. ed. Sili. XX, §. 72) Limonium Aetius etiam cynoglosson h. e. lingua cänis vocari scribit. Beta praten- sis nunc vulgo dicitur. • Sprengel (bist, rei herb.) führt dreimal das limonium auf in B. I, ρ 319 aus Tragus (707) = Pirola rotundifolia L., p. 401 aus Lobelius. 123 Limonium maritimum =s Statice oleaefolia und p. 457 aus Bauhinus = Statice cordata. Ausführlicheres über das Wort bei diesen Botanikern gab Irmisch in der Botanischen Zeitung von v. Schlechtendal u. v. Mohl B. 22, p. 136. Meyer ΠΙ, 375 übersah, dass an der von ihm citirten Stelle des Plin. limoniam steht, was ein Synonym von Scolymus ist. 181. Plantagineae Vent. 1. Plantago lagopus L. (Fraas 219. Diosc. I, 268. Meyer ΠΙ, 372. AnguiUara 114. Janus Zeitschr. I, 70 fg.) ^ησαρικά, εύρεχνεύμονος, άτιει,ρκόν, άσόν^, ταρδηλοταρι,ον (Diefenbach Orig. Eur. 424). Plantago asiatica L. (Fraas 219. Diosc. I, 268.) πεντάνευρον (Forskäl p. XX = Plantago major, p. XXIV = Statice speciosa), έπτάνευρον, πολυνευρον, λισέν, \iaii\ χαμέλ, λισέν έλχαμεΟ; (ζουλαβιν του άρνογλωσσου), πέντανδρον, ούρα ίχνεΰ μονός. Plantago Psyllium L. (Diosc. Ι, 563. Unger Reise in Griech. 122. Fraas 220.) κονώας, κρυστάλιον, μακρότερον, ασπαντος, άσπάιος, ψιλεον, ούάργουλος, σικελιωτικόν, ψυλλερίς. Marceli. Empir, cap. 8, ρ. 271 D. cap. 15, ρ. 305 Η: Arno- glossa i. e, Plantago. Isidor ed. Otto lib. 17, 9, 50 Arnoglossos, a Romanis Plantago dicitur. Aurelius de acutis passionibus II, 37, p. 160: aut arnoglossae vel poligoni vel portulacae (cod. porcaclae) vel zoì (aizoi = άείζωον = Sempervivum). Oribas. B. IV, 573, 6. 578, 26. 569, 26, 551, 14. 616, 25. 612, 10. 573, 11. 617, 14. 591, 27. 611, 4. 635, 37. 546, 11. 569, 22, 6. 551, 5. Aesculapius in d. angef. Ausg. 78, C. arnoglossa. Eine Ver- gleichung des Artikels de arnoglossa in den Ausgaben des Circa instane mit dem Breslauer Codex befindet sich in Janus, Zeitschr. etc. B. I, p. 70. Succus arnoglossae auch schon in einem wunderlichen Recepte des 13. Jahrh. im Micrologus Magistri Richardi Anglici (No. 6957 Biblioth. reg. Paris) und daraus in einer Practica (No. 7056 Bibl. reg. Par.). 184. Thymelaeae Juss. 1. Daphne Gnidium L. (Fraas 225. Diosc. I, 664. Günther Zierpfl. 20. Heldreich 24.) Meyer II, 244.) παρατόνσαρα, λαγοκονία, λακτοκονήα, λακτοκονία, ακνηστον, αχνην πυρός, άζάς, άζάζ, άντζηρά, ^ημίλαι,α, ^ημελαία, ^υμελέα. 87 Anguillara 297: La Thimelea è pianta, che non solamente provenie in Grecia, ma nasce ancora, et è notissima in molti luoghi d'Italia, massimamente nel bosco di Bacano, in vai l'inferno sul Romano, per lo bosco del Miarino, nel monte di San Giuliano di Toscana, e per la Puglia. E similissima alla Chamelea, ma à questo si discerne da quella, che i suoi rami crescono alti un gom- bito, molti à una radice, diritti, senza altri surcoli, vestiti di foglie più strette di quelle della Chamelea, ma pure grassette, e viscose, amare, e acre al gusto, i fiori sono simili à quelli della Chamelea, La radice è grossa, come un gran RafPano, lunga un goiiibito, con corteccia grossa, la quale gustata in poche hore ammazza. Nasce di questa 'piata il frutto chiamato da alcuni Cocconidio, e non della Chamelea: ma questo errore è proceduto dalla somiglianza delle foglie. Il Pepe montano, che da alcuni è tenuto per Cha- melea, non ha sembianza alcuna con la Thimelea: ne nelle foglie, ne nel frutto, come è manifesto à chi conosce la vera Thimelea. Non è adunque indubitatamente il Pepe montano la Chamelea: ma più tosto direi, che quello fosse il Cocconidio di Theofrasto. Daphne oleoides Sibth. (Fraas 225. Diosc. I, 663. II, 640.) κνηδις? βδελυρά, Citoracium. Turbiscus bei Isidor, das sich im Spanischen als Torrisco er- halten hat (ähnlich seinem Herbitum = Erbato, Foeniculum) ist Daphne Mezereum (Daphnoides Fuchs Hist. 227. Daphnoides vulgare Camer. Kräutbch. 428 A. Chamaelea sive Mezereon Tragus ΠΙ, 8.). Vgl L. v. Buch, Canar. Inseln p. 140: Torisco. 185. a. Penaeaceae E. Br. 1. Penaea Sarcocolla? (Diosc. I, 440. II, 533. Rosenthal Synops. 244. Salmas. hyl. iatr. 175, a. exercit. Plin. 213, a, C. Meyer II, 314.) άντζαρούτ, άτζαροΰτι, Sarcocolla. 186. Santalaceae R. Br. 3. Santalum album L. (Ritter Erdkunde VI, 29: Tzandana wahrscheinlich das nur 88 im Osten einheimische Agilaholz cf. ib. IV, 933 fg. Nach Lassen, ind. Alterthumskunde I, 287 nebst Anm. ist Sanscr. K'andana die Tzandana des Kosmas und seine Aloè ist Agilaholz.) μέχ λευκόν, σαντάν, σαντάλ, σανδάλ, σαντάτξ, σανεταν, βεδιέζ. 187. Laurineäe Vent. 1. Laurus nobilis L. (Fraas 227. Heldreich 24. Steudner, Symb. d. Zweiges 26. Langguth antiq. plant, fer. 10. 17.) κοκκόδαφνον, βάκας, δάφνος, δαΰνη (cf. 227, 6), δάφνη. Laurus Cassia L. (Fraas 227. Meyer bot. Erläut. ρ. 130 fg. Berg und Schmidt Darstell, u. Beschr. d. oiF. Gewächse V, c. Junker Forschungen aus der Gesch. des Alterth. Leipz. 1863 p. 58 fg.) σαλμικα, σελοΰκα, σι,λίχα, σελήχα, σεληλά, silia, γιζηρ, γιζί, χιαρσάμβερ, χεασάμπαρ, ξυλοκασία, λάκτα, κίτη, κί,ττάριον, κι,τάρην, μ,ώτο, οραμποήζ; λετετζη, κασεβερίδε, φελλουρία, βαλάβα^ρον, χαμελάρ, κασία, κασιαλίνα. Ausführlicheres über alle Synonyme, die zu dieser ganzen Familie gehören, werde ich in meiner Ausgabe des Simeon Seth geben. Hier kam es mir ja überhaupt nur darauf an, das Mate- rial — die neueren griechischen Wörter — aus den verschieden- sten Autoren zusammenzubringen. Eine genaue Sichtung ist damit noch lange nicht erreicht. 2. Persea cinnamomum Spr. (Berg und Schmidt V, d.) ντερκτζηνη, τριψηδι,ν, τριψίδί,ν, τριψίδειον, τρυψίδι,ν, δαρσίνη, ήδύραβδον, κοισσυτας, κανε'Χα, κανέλλα, κιννάμωμον, κινάμωμον, τζι,νάμωμον, κοινάμ,ωμ,ον, ξυλοκινάμωμον, λεπτοκιναμ-ωμον. Persea camfora (Laurus e. L.) (Meyer HI, 320. 363. Berg u. Schmidt X, e. Salmas hyl. iat. 182.) καφόρα, κάφουρα, καφούριον,^ καφουρέλαιον. . ■ ν 89 189. Polygoneae Juss. 1. Rumex L. (Fraas 231. Diosc. I, 257. Mahn Forschungen auf dem Gebiet d. roman. Sprach, p. 59. Heldreich 24. 79. Lenz 449.) μας, δριμ,αλίδα, τουρσά, λάπτα, λούμ,ιξ. Rumex acetosus L. οξαλίς (Schol. Nicand. Th. 838), οξαλίδα (hodie); πετρολάπα^ον (Diosc. Euporist. 2, 47 p. 259 ed. Spreng.) ist vielleicht dieser oder seutatus. Rumex crispus L. λαμπαζί,ά, οξιλαττατζιά.. lieber λάπαθο ς vgl. Lobeck Proleg. 362. 2. Polygonum aviculare L. (Fraas 230. Diosc. I, 507. M^yer IV, 157.) κvG)πóδLov, μυρτοπέταλον , ασφαλτον, χι,λι,οφυλλον, πευ^αλίς, πηδάλιον, πολυγόνατον, πολύγονον, ναΰμ,α (de Lagarde ges. Abh. 176 will αύμα), γόνος "Ηρωος, ζαρι,'^ε'α, κορίτζολε, κυωπόδιον, κυνοχάλη, χουλούμ, καρκίνητρον, "^εφίν, στεμφίν, ονυξ μυός, lingua avis, γλωσσοστρου"^ία, γλωσσά στρου^ηου, λι,σέν ελασάφερ, λιγγάβις, ληγκουάδης, ζακλια. Ano'uillara 248. Il Polio^ono maschio è chiamato ancora Cen- tinodia, e lingua Passarina, e Corezola, et è notissima pianta. Polygonum Hydropiper L. (Diosc. I, 301. Fraas 230.) ύδροτυίπερον, περσικάρια? Oribas. 446, Η. 511* Α. Paul. Aeg. 644, C. Aet. 56, C. Anguillara 173. Se il testo di Dioscoride non è corretto, lo Hi- dropiper, ò Pepe di acqua non sera quello, che hoggi si mostra: per cicche le foglie del commune; non hanno sembianza alcuna con le foglie della Mentha, come vuole Dioscoride. E vero, che il resto poi assai bene si conface. Non corrispondendo le foglie non posso giudicar' altro, se non che il testo stia male, overo che non conosciama la Mentha: ma però mi rimetto. 90 3. Eheum Emodi Wall. u. Rh. rhaponticum L. (Fraas 232. Sprengel Gesch. d. Medicin alte Ausg. Π, 215» Meyer IV, 124. ΙΠ, 483. 527. Π, 422. de Lagarde ges. Abh. 82, 5; 255, 8. Ascherson Flora d. M. Brand, p. 580 Anm.) ρι,ομπαρμπαρον, ραβαν τι,τζίνη, ρενμπάρμπαρο, ζαραβανι,τζίνη, ptov, τιτζηνη, ρέον βάρβαρον, κωτοκοΰρα, άναβάη, άρεβάν. 191. Urticeae Barth 1. Urtica pilulifera L. (Fraas 234. Diosc. I, 587. Schol. Oppian. Hai II, 429.) κνιδα, κνίδη, κνίΑες, σκνί^^ες, τζουκνίς, τζουκνίδα, τζιγκνίς, άτζικνίδα (τζικνίδα hod. ad Athenas!), άδίκη, σελέψιον, ορμηνον? Janus Cornarius zu Paul. Aeg. Ι, 36 sagt: habent exemplaria Graeca constanter η σπέρματος κνίδης η τής άγνου .... non vide- tur huic loco competere et fieri potuit ut pro του άνίσου voce, της αγνού vocis lectio supposita est. Anisi lectionem complexi sumus, quod ante nos Copus quoque fecit. Qarìsz in nabath. Ibn Alawwàm = Urtica pilul. Gelisia bei Hildegard, ist, da dort ein besonderes Gap. (ili) de Urtica vor- kommt, wahrscheinlich Galeobdolum luteum Huds. 2. Parietaria eretica L. (Fraas 235. Diosc. I, 334. II, 488.) μυός ώτα, μυοχορτον, μυορτο'σπληνον, άλοί^η (steht für άλσίνη), ποντι,κόπτης?, λαβατολαβάτ? Parietaria diffusa L. (Fraas 235. Diosc. I, 582.) σιδηρίτης, σώηρϊτι,ς, παρ^ε'νί,ον, έλξίνη, κολλυβάτει,α, κολυμβατια, κουλυβατία, κλιβωδι,ον, κλύβατος? κλυβατι,ς? κλύβασί,ς? παριταριά, παρκτέρα, έλείτις, άμαξίνη, ■ άπάπ, άσσυρία, άμ.οργίνη, άνατεταμε'νη. Schol. Nicand. Th. ' 537, wo aber bei Keil p. 42 κλύβατος nicht steht. Eutecnii Metaphr. ed. Did. p. 227, 43. u. 228, B, 32. Vgl. Lobeck Proleg. 219. Parietaria judaica L. (Fraas 235.) περδικιον, περσίκιον? περδικιάς, ούρκιολαρ. 91 3. Cannabis sativ.a L.' (Fraas 235. Diosc. I, 494. Heldreich 21. Meyer III, 77. Ermann Progr. über Herod. u. Sibir. p. 12. de Candolle Géogr» bot. 833. Anguillara 241.) σχί,νόστροφος, άστέρχον, ύδραστινα? Im Capitar, cap. 62 Canava. Ob bei Steph. Magnet. 34 B. Agriocaraphi semen wirklich Canabis sylvestris ist, wie der Uebersetzer angiebt, ist zweifelhaft; das arab. Karafs, Apium, in der Uebers» des Serapion Karphi, liegt jedenfalls näher (vgl. de Lagarde ges. Abh. pag. 61, '24). κανναβουρόσπερμα bei Simeon Seth pag. 45. Ermerins Anecd. gr. med. 275 „καναβοΰρι cannabis; locus ipse apud DCange desideratur." Ideler II, 268, 15 κάνα- βις; 272, 5 καναβόκοκκον; 270. 4. Schei. Opp. Hai. 3, 342. Orib. I, 43. II, 642. Susad, wenngleich oft in der nabath. Land- wirthschaft genannt, so doch von Quatremère übergangen, sagt, man nenne den Samen chinesisches Korn. 4. Humulus Lupulus L. (Fraas 235. Heldreich 21. Beckmann Beitr. zur Gesch. d, Erf. V, 206—232. Salmas. hyl. iatr. cap. 63. de Candolle Géogr. bot. 687. 857. Schneider zu Cato de r. r. 37, 2, p. 99.) λουπουλη. Pastellus und Pastellum herba bei Plin. Valer, fol. 33 Β u. C wird von Matth. Silv. für flos Lupuli erklärt. Sim. Genuensis sagt: Lupulus è secundum ehe mesue spes volubilis et est hns folia similia foliis vitis aspia flos est sicut ampule adherentes sii ipsa pianta serpit ϊ sepibus a gallis et theotonicis humulus vocat cujus seme seu flore in medone ponunt. Humela 94 u. plur. Humelin 116 bei Hildegard, ist nicht, wie Sprengel wollte, diese Pflanze, denn darüber handelt cap. 73. Ruell. 604, 31 sagt: lupus (so Hesst jetzt auch Sillig bei PHn. XXI, §. 86 statt opulus) sa- lictarius officinis lupulus, gaUis hupelon. 192. Artocarpeae Barth 1. Morus alba L. Morus nigra L. (Fraas 236 — 42. Heldreich 19. Lenz 419. Anguillara 78. Kerner 823. Meyer III, 65. Ruell. 265 fg.) f 9^ κνέορον, μωρονα, μώρα, μώρκια (cf. 9, 2), μαύpLVOv, μορεη, μουρέα, μοΰρον, μοΰρα μαΰρα, ξαν'^όσπερμα. Seren. Sam. arbor Pyramea 553. Capitular Carls des Grossen Morarü (Morus nigra). Morea in der ersten Kyranide. Aét. 53, F. 2. Ficus carica L. (Fraas 242. Heldreich 20. Diosc. I, 159. II, 422. Salmas. 793, b, D. Meyer m, 61. Kerner 824. Lenz 421— 427.) άγριοσυκή (Lobeck Proleg. 27), χ,αρχχία, κίκινον, βλίκας, την (Tìn in der nabath. Landw.), σοΰκον, κράδη, πρι,κοσύκη, "^ροία, *^pca, ε'ντζήρ, άκκεούμ, "άγριστέμ, σικύδιον, κράδη. Zehn verschiedene Sorten führt Columella V, 10, 9 auf, Cato cap. 8 gegen 6. Oribas. IV, 592, 22. 626, 2. 622, 6. 611, 9. 553, 34. 550, 20. 565, 29. 28. 549, 19. 561, 6. 594, 22. 579, 18. 611, 28. Pseudo-Oribas. 210,- D. hat: Sycaxira i. e. ficus sicca; Pollux I, 242 τα άγρια σΰκα έ'ρινα καλείται cf. Hesych. κεγχρα- μ,ίδες, auch in Alex. Aphrod. Probi, von Usener Progr. 1859, ρ. 7, 10. Ιαχάζ Actuar. 91. PseU. 2, 26, Ideler Π, 273. Ficus sycomorus L. (Fraas 242. Diosc. I, 159. II, 422. Lenz 429. Forskàl 180. Meyer I, 179.) συκομορέα, μορεη (Eustath. Iliad. λ, ρ. 872), σινόβορος (corr. aus συκ-)? Ficus aegyptia bei Isidor 17, 7, 17. Solin. c. 32. Oribas. II, 622, 10. 626, 2; Morus silvestris vgl. Nicolai Damasceni ed. Meyer p. 84. Jacobus de Vitriaco in bist. Hierosolym. (Bongarsii) Gesta dei per Francos Tom. I. Pars II, pag. 1099 nennt sie ficus Pharaonis. 10. Platanus orientalis L. (Fraas 242. Diosc. I, 108. Ausführlich Ritter in seiner Erd- kunde.) πλάτανος (auch hodie). Nicand. Ther. 584. Alex. 584 c. Schol.; Oppian. Ix. 1, 23; PhUe 729. Galen de fac. al. 8, pag. 104. Pausan. VU, 22, 1. Vin, 23, 4 und dazu Heller über Maxima der Vegetat. u. bes. jene von Attica. Wien Progr. 1863, p. 8. 13. 15; Osann Beitr. z. Lit. I, 66. 93. 195. Salicinae Rieh. 1. Salix L. (Fraas 221. Diosc. I, 130. Heldreich 22. Unger Reise in Griech. 121. Ruell. p, 332 — 335. Meyer III, 70. 336. II, 417.) ναφεα, μπετ, έτέα, γυνός?, Sarsas, φίλ, φιλίτζα, φίλχα, σάρτζες, σωρτζους, fArachi, ουσπε, σάνσαφ, σάφσαφ, γετίγια,. (Forskäl ρ. XXXV), αά\ις. Die amerische Weide bei Plin. u. Colum. kann unsere Salix purpurea L. sein. Simon Genuensis: ΐ asia tria genera observant nigrum utile viminibus cädidam agricolar usibus t eiäq brevissima è helicé voeät. apud nos quoq miti totidem generibus noia ponunt: viminea vocät eäde purpurea altera itelinam a colore que fit téuior terciä galicamque teuissima è et alibi Salicis e trium generum etc. Bei. Petrus de Crescentiis III, cap. 37 ist Brillus wahrscheinlich. Salix viminalis L. Anguillara 64 sagt nur: La Helica, di cui scrive Theophr., hoggi sul Bolognese si chiama Vitice, delli cui rami si fanno lìdissime cistelle. 196. Ulmaceae Mirb. 1. Ulmus campestris L. (Fraas 245. Diosc. I, 110. Lenz 413—418. Heldreich 19. Ruell. 370 fg.) φτελη, φτηλη, πτελεά, φτηλιά. Oribas. ed. Steph. 506, F. Aet. 49, C. 2. Celtis australis L. (Fraas 246. Diosc. I, 152. Heldreich 19. Lenz 418 und dazu meine Bemerkung ^ in d. Zeitschr. für das Gymnasialwesen B. XV, 279. Meyer Ili, 87 und bot. Erläut. zu Strabo 176.) κακαβία, κουφόξυλον, άνακακαβέα. Ruell. sagt 247; Lotus arbor, quam Aphri celtin, Latini fabam graecam, Graecum vulgus anacacabeam, ut Aetius est author, Italia hodie tum amarenum tum pongeracum tum visciulum, quidam acri- folium, alii ciceraginem. Galli alysam et alyserum appellant. Die hierzu gehörende Stelle aus Simon Genuensis ist ausserdem noch für 94 die Texteskritik zu Plin. ed Sili. Β. Π, ρ. 394, §. 104 u. Β. VI, ρ. 159, ^. 104 höchst wichtig und zeigt auch noch, dass der Herausgeber die- sen wichtigen Schriftsteller gar nicht benutzt hat. Es heisst hier s. v. Lothos: Item alibi Africa, qua vergit ad nos, insignem arborem loton ginit, quam vocant colbim vel coltin (Text v. Sili, hat celtin, Palimps. celthim), ipsam Italiae familiärem: sed terra mu- tata magnitudo quae piro in cisura et folia breviora quae in ilicis videntur differentiae ,plures hie quam maxime fructibus fuit. Weiterhin heisst es: hanc etiam Isidorus mella Tocat; in libro vero graeco, ubi depictae sunt herbae et arboree ( — wichtig für die Geschichte dsr Pflanzenabbildungen — ), est iUa, quam fabam graecam nostro idiomate vocamus etc. Matth. Silvat. giebt an der obigen Stelle nur: „Plin. libr. XIII, capit. XVI" und zwei andere ebenso citirte. Bei Petrus de Crescentiis üb.' V, cap. 43 ist Fraxinagolus vielleicht gleich dieser Cßltis australis. 197. jHglaudeae DC. 1. Juglans regia L. (Fraas 85. Meyer II, 146. 310. III, 66, 406. zu Nicol. Da- masc. p. 98. 89. bot. Erläut. 44. Kerner 824. Diosc. I, 137. Π, 407.) ξαν^οκάρυα? ξαν^ηκαίρια? ξαν^ησάριον? κάρυα βασΆίκά in Oribas. 577, 28. 543, 23. 631, 4. 623, 16. 627, 18. 20. 618, 38. Ι, 222, 12. καρύδια bei Ideler Π, 269, 10. 198. Cupuliferae Kich. 1. Fagus silvatica L. (Fraas 249.) φηγός, οξύα, οξία (Lobeck Path. II, 29). περικαλής φηγός bei Eustath. II. V, 693 umfasst in seiner Bedeutung sowol φηγός άπειρεσίη bei Apoll. Rhod. IV, 124, als auch das Lob der colchischen in den Orphisch. Argonaut. 927. 95 2. Quercus L. (Fraas 250. Heldreich 16.) ίδρύς, ζηκινον, δρυόκαρπον, βελάνι, κηκιδιον, βαλαγνίδα (nach Salmas. = οξύη). Quercus Ballota Desf. (Diosc. II, 499, 500. Link Beitr. zur bot. Geo. des sudi. Europa in Wiegmann's Archiv 1835, I, 328 fg.) παώέρως, πρινάρι (hodie). Quercus suber L. σοΰρος, φελλός, φελος. Ueber die verschiedenen Eichen sagt Anguillara 68 folgendes: De gli Alberi, che fanno ghiande. Prima dobbiamo sapere, se tutti gli alberi, che producono Ghiande, sono hoggi conosciuti, ò nò. Theofrasto parlando di queste piante, ne ragiona hor di sententia dei Montani, hor secondo i Macedoni e hor secondo gli Arcadi. I Macedoni ne facevano quattro specie, e i Montani cin- que; ma però in Italia tutte sono molto ben conosciute. La prima specie che i Montani chiamano ήμερίς et i Mace- doni έτυμ.όδρυν: Il Gaza traduce hor placida, hor vera Quercia, noi la chiamiamo Quercia, et in Abruzzo Ghianda Castagnola, produce questo albero la Ghianda grande, grossa, e lungha. e queste sue ghiande in alcuni luoghi della Spagna si mangian cotte nel fuoco, come noi facciamo le castagne. La seconda specie da' Montani è detta αιγίλωψ, i Macedoni la chiamano άσπριν, il Gaza Cerus: e noi ancora li chiamiamo Cero, et il suo rizzo, dove sta la gianda si chiama vallonia. La terza specie, che i Montani chiamano πλατύφυλλος ha il medesimo nome appresso i Macedoni, il Gaza traduce horà Esculus, et hor latifolia: noi diciamo Fargno, e Fargni, e Ischio. La quarta specie è detta da Macedoni, e Montani equalmente φηγός. Il Gaza la chiama Fagus e noi Faggi. La quinta specie non fu conosciuta dai Macedoni: ma ben da' Montani, liquali chiamarono άλίφλοιος. Il Gaza traduce Salsi- cortex, et ancora Recti cortex: noi Rovere la diciamo. Altre specie ancor si ritrovano simili tra se di figura, e neUa grandezza solo differenti. 96 La prima i Greci chiamano πρϊνος: Il Gaza Ilex, noi Lecini, et Elici. La seconda φελλός: Il Gaza suber. *La terza αγρία: 11 Gaza Aquifolio. Queste sono le sorti de gli Alberi, che producono ghiande conosciute in Italia. 3. Corylus avellana L. (Fraas 249. Heldreich 15. Meyer Π, 146. 247. ΙΠ, 64. 403. Kerner 821, über den Namen vgl. Mahn etym. Forsch, p. 38.) άλαρα, λεπτόκαρον, λεφτοκαρυά, λεφτοκάρια, ήρακλεώτις, καρέα. Die von Dufresne zum letzten Worte citirte Stelle aus Matth. Silvat. stammt aus Simon Genuensis; über κάρυα und κάρυον vgl. Lobeck Proleg. 77. In dem Byzantiner zu Oribas. werden die κάρυα ποντικά erwähnt: 590, 18. 577, 5. 10. 18. 543, 9. 553, 11. 626, 4. 576, 19. 564, 33. 600, 19. 32. 529, 21. 561, 28; bei Oribas. selbst in B. IV, 66, 8. 2ινωπι.κά dagegen III, 124, 13; κάρυα I, 67, 6. 68, 2. 69, 1. II, 590, 1. ΠΙ, 646, 2. IV, 525, 2. κάρυον μικρόν 543, 9. 4. Carpinus Ostrya L. (Fraas 249.) όστρια, οστρυά (hodìe). 5. Castanea vesca Gaertn. (Fraas 45. 251. Heldreich 18. Meyer ΙΠ, 81. 75. 403. Kerner 820. Diosc. I, 137.) λίπιμον (κασταναίας άν"^ος) , λόπιμον, βάλανος, γυμνόλοπον, άχιναϊος, άχηνιός, σαρδιανόν, μαλακόν. Vgl. Schneider zu fragm. 76 Nicand. pag. 113 und Schol. Nie. Alex. 271 ed. Did. u. ed. Keil p. 92. Paul. Aeg. p. 24. 199. Betulaceae Barth 2. Betula Alnus L. (Fraas 254. Heldreich 15.) σκλίτρο, σκλη^ρη (vgl. Diefenbach Orig. Europ. 257), κλή^ρη. 97 202. Taxineae Rieh. 1. Taxus baccata L. (Fraas 255. Diosc. I, 577. Heldreich 14. Meyer bot. Eri. zu Strabo 20. Günther Zierpfl. 12.) * , λευκάν^ημον (? Taxus arbor), ζαδουάρα/ ζωδονάρα, σμύλαξ. lieber das Gift darin vgl. Aet. 628, C. 643, G. Paul! Aeg. 548, D. Ruell. 217, 14. 61, 45. 93, 34; dagegen 216, 41. zli den von Meyer III, 536 angeführten Synonymen vgl. meine Abh. über den Eibenbaum in Pröhle's Zeitschr. Vaterland B. 2, p. 238 fg. 2. Ephedra fragilis L. var. graeca. (Fraas 256. Diosc. I, 540.) . εφυδρος, ανάβασης, άναβάσιον, φαίδρα, χερεδρανος. - 203. Cupressinae Rieh. 1. Juniperus phoenicea L. (Fraas 258. Heldreieh 12. Diosc. I, 104 fg. Schouw in dem bei der folg. Familie citirten Werke p. 24 fg.) ίουνίπερουμ, ίουπικε'λλουσον , κεντρος, κενδρος, ,ανησί^εος, κατζαραια, αρκευ^ος, άρκευ^ίς (Diefenbach Orig. Europ. 370), λφιούμ, ζουορινοίπετ, άκαταλίς. ^ ' AnguiUara 45: del Ginepro. Le parole, che si usavano al tempo di Theofrasto secondo che egli .aiFerma, furono causa, che Dioscoride commettesse errore in chiamare i cedri di Theofrasto Ginepri, e per questo i Ginepri di Dioscoride sono i cedri di Theofrasto: conciosia che. Theofrasto nel li. 3 al cap. 12 dica, che ambedue queste sorti di piante si chiamavano cedri. Questo istesso avierie hoggidi à noi, che cosi il Ginepro, come il cedro si chia- mano Ginepri. Nie andrò ancora chiamò i frutti del Cedro Ginepri, ma è sapere che il testo qui di Dioscoride intorno a' frutti del Ghiepro si dee correggere: perche nell' essemplare Greco del Cal- furnio, che soleva essere in San Giovanni di Verdara in Padova, si leggi: άρκευ^ος ή με'ν τις ζατι μεγάλη, ή δέ μικρός, της μεν μεγάλης καρπός κατά καρύου ποντικού το με'γε^ος, της δέ μικράς κυάμου Ι'σος, στρόγγυλος δέ και ευώδης• Ε cosi sono in fatto, che 7 98 una specie di Ginepri fa i frutti grossi quanto è una nocciuola, come si può vedere per tutta la costa del mar Toscano, e pari- mente dell' Adriatico et anche in Schiavonia, ove sono bellissimi. L'altra specie fa i suoi frutti piccioli come una fava commune, e tutti chiamansi Ginepri ne' indetti luochi. Vgl. die folgende. Juniperus oxycedrus L. (Meyer Ι, 192. Π, 245. bot. Erläut. zu Strabo 187.) λατζακεα, κέδρος, τζουνίπερ'.ν, ξυλοζουνίπερι. Hierher gehört die μικρά aus der oben angeführten Stelle aus Anguillara. Juniperus Sabina L. (Meyer ΙΠ, 408.) βοράτη, βαρύνον, βάρυτον, βάρον, σαβηνα, σαβίνα, έπλοΰλ, έπχοΰλ, ε'βουλ, βισα, βίσσα, σφαιρίτης, βρά^η (βρά'^υ Anonym, carm. de herb, in Bucolici ed. Didot I, 171). Ueber βρά^υ und arab. ebel vgl. de Lagarde ges. Abh. p. 6. 7. Juniperus excelsa M. B. κεδρία, ντεροννά, ξίφος. Juniperus communis L. (Meyer ΠΙ, 526.) κατξαραία, κατζούρου, κατζαρία. 2. Thuja articulata Vahl. (Fraas 261. Diosc. I, 787. Vgl. meine ausführliche Bemer- kung in Zeitschr. f. d. Gymnasialwesen B. XV, 279.) σανδράους, βερονίκη, βερνίκη. 204. Abietineae Eich. (Fraas 263. Heldreich 12. Bonplandia 1860 No. 6 u. Zeit- schr. d. Acclimat. Vereins Berlin 1861 p. 84 fg. Bot. Zeitung V. Mohl u. V. Sclilechtendal 1865 p. 213 fg. Meyer ΠΙ, 362. Bot. Erläut. 57. 72. 165 fg. 186. Lenz 373 fg. J. F. Schouw de Italienske Naaletraeers. Geographiske og historiske Forhold. Kjöbenhavn 1844, p. 24 fg.) πι,νόλί,α, αβι,ες, βοστατη, βοράτη, ζεΰγμα, οπός πευκης, ρητίνη ξηρά, άγιάζουσα, ή λευκή ρητίνη, άρατζίνη, άρτζΰνη, ρυσίνη, 99 ή υγρά πησα, κοναρα, κονα, κουναριον, κουκουνάρα, κωνον, κόκαλον, στρόβιλος (Lobeck Phryn. 396 fg.), στροβηλος, χαπη, νταλγουζά, γράνον, γάνα, έζελέμ, χαβεβαλεζεμ, χάββ έζζελε'μ, φ^είρ (cf. Herod. 4, 109. Schollen zur Ilias. 220. Humboldt Asie centrale I, 243). In seiner Abhandlung über ύλαιη bei Herodot IV, 54 sagt Phil. Bruun in Bulletin de l'Acad. d. Sc. Petersb. 1860 I, 367 fg. nach Besprechung von πάδος, πηδόν und Plin. III, §. 122 ed. Sili., dass die Griechen im Mittelalter dort den Baum pidea ge- nannt hätten. Sodann fügt er hinzu: Probablement il s'agissait dans ce cas de bois de sapins, vu que cet arbre s'appelle en latin abies, que selon Γορίοη de plusieurs auteurs, les Romains avaient pris ce mot des Grecs de la Sicile, et que, d' apres Ducange (v. άβιες), il était encore en usage chez les Byzantins du moyen age, sans avoir changé de signification. Humboldt, Reisen in die Aeq. Geg. HI, 270 verglich sie bekanntlich mit den Anden von Neu- Granada. c. 3. Pinites succifer Göpp. κεραβέ, κέραμε, κάραμε, «karabe, karbet, kerbes, κάρδαμε, ίρικηνη. 207. Piperaceae Rieh. 1. Piper nigrum L. (Fraas 266. Lenz 390. Meyer III, 75.) δαφουφε'ρ, πέπερι, με^λαν. Das Nimolum bei Hildegard. 19 ist vielleicht Piper longum. Bei Jacob de Vitriaco steht Piper album et nigrum. 210. Asarineae R. Br. l. Aristolochia pallida W. (Fraas 267. Diosc. I, 343. Lenz 462.) άριστολοχία στρογγυλή. Aristolochia eretica bei Scribon. Larg. 70? Oribas. lY, 599, 35. 606, 5. 31. 624, 21. 619, 14. 594, 4. 610, 6. 12. 571, 4. Schol. Nie. Th. 509. 937. Vgl. Lobeck Proleg. 44 adn. 100 Aristolochia parvifolia Sibth. (Diosc. I, 344, 5. Fraas 267, anders Meyer I, 248.) μ.ηλόκαρπος, μελέκαπροζ, "ί^εξιμος (Diefenbach Orig. Europ^431), τεύξινον (id. 432), Teuxinos. Isidor 17, 9, 52 Arist. quam et Dactylintem vocant. Oribas. IV, 612, 14. 27. 627, 27. 634, 25. 608, 5. 561, 26. Aristologia in der salernit. Handschr. 14, auch einmal Aristolocie. Aristolochia baetica L. (Rosenthal Synops. 246, und gegen den Tadel seines Referen- ten in Zarncke lit. Centralbl. 1 862, p. 146 vgl. besonders Fraas 268 volle Bestätigung der Bestimmung von Sibth. — Diosc. I, 345.) -υξιόνυς, ίοντίτις, δάρδανον, άραρίξα, αραρα, άψίν^ιον χωρικον, σοφοε'φ, ληστήτι,ς. Aristolochia bei Hermes Trismeg. Aristolochia rotunda L. (Meyer I, 248. Unger Reise in Griech. 122.) Azzarawand (Hartmami, Edrisii Africa ρ. 223); Aristolochiae i. e. Falternae i. e. Raiae, genera sunt tria i. e. nodosa, longa et rotunda in libr. Dynamid. ed. Ma* ρ. 441 sind unbekannte Syn. Bei Scribon. Larg. 202 ist zu Malum terrae wohl rotundum zu ero:änzen, wie 206 voUständio• steht. 2. Asarum europaeum L. (Fraas 267. Diosc. I, 19. Lenz 463. Kerner 810. Meyer III, 409.) κερε'ερα, "^ίαα,Ί, αψ,α "Αρεως, βάκκαρ (Diefenbach Orig. Europ. 237.) Isidor 17, 9, 7. Theod. Prise. 101 A. Aesculapius 36, C. 65, A. Oribas. I, 434, 2. III, 555, 6. IV, 561, 6. 577, 26. 562, 16. 579, 16. 576, 26. 581, 15. 558, 27. 556, 3. 578, 22. 561, 9. 559, 2. 565, 8. 564, 25. In Pseudo-Galen de simpl. ad Fat. 80 H. ist eine eigenthümliche Beschreibung, in der auch aus Gallatia Gallia gemacht wurde. In der phys. Hildegardis heisst die Pflanze Hasel- vurtz p. 95; das dort vorkommende Asarum 31. 36 und Aserum 116. 123 ist aber Glechoma hederacea L., deren Syn. in den Glossen Acer, Gundereba, in den Syn. Heimst. Acer, Acera, Azarum, Edera terrestris sihd. Aemüius Macer beginnt mit dem Verse: est 101 asarum graece vulgago dieta latine; und so wird auch wohl vulgigina (plur.) im Capitulare gleich asarum sein. Ueber asarum in der Salernitan. Handschr. und im Circa instans vgl. Janus Zeitschr. f. Gesch. u. Lit. d. Medicin B. I, 82 ig. In der nabath. Land wir th. Asàrùn. Ob in πίσαρις ein koptisches Wort = asarum etc. sich erhalten haben mag, vgl. Monatsber. d. Beri. Acad. 1865, 427. 218. Amomeae Eich. 1. Alpinia Galanga L. — ? (Meyer III, 636. IV, 112. Sprengel h. rei herb. I, 242.) γαλαγγά, γάλακκα, γαληγηνη, άλχανία, χολιβίν, κουλουτζία, Ruell. 378, 13 Cyperus Babylonicus. Salmas. de hora. hyl. iatr. 214. Jul. Scaliger de plant. Arist. p. 137, 1, A. 2. Amoraum L. (Fraas 278. Diosc. I, 14. Lassen ind. Alt. I, 155. 284. 281. Π, 36. III, 75. de Lagarde ges. Abh. 177, 9. Berg Pharma- cogn. d. Pfl. 423.) ■ βαρίαδον, βαριάδων, κάκουλε (α), κακοΰλιν (in Edrisii Africa Sect. Vili muss wohl Qàfalah, das Jaubert mit Cardamome über- setzt, Qàqalah heissen, also =• Amomum granum paradisi), καψικόν,^ καψυκόν, κάχριον, κάνχριον, Cacreos, κερατοφόρον, μενε- γε'ταις, σεηταρατξάναχ, σικταρατζχίδος, <5ίτρεφ, σίτραζ, σιτράτζι. Im Verzeichniss steuerpflichtiger AVaaren des Marc. Aurei. (Dirksen üb. Justin. Pand. Abh. d. Acad. 1843) steht amomum und cardamomum ohne Varianten. Ein Amomum rubeum erΛvähnt aus der salernit. Handschr. Janus I, 77. Cardamomum Theod. Prise. 237, A. 239, A. Pseudo-Orib. 226, D. Ueber μενεγεταις Myreps. p. 363, D. heisst es in der Anm. vox barbara, Graecis inusitata, per eam haud dubie intelHgit id cardamomi genus quod officinae granum paradisi nominant. Nam Hispani ad hoc nomen alludentes in hodiernum diem melligretam et vulgo malagretam vocant. Im Dict. medieo-hispan. steht Mele- gueta, grano de Parayso. 3. Curcuma Zerumbet Roxb. u. longa L. (Rosenthal Synops. 129. Berg 107. Fraas 278. Diosc. I, 13. 102 Forskai fior. aeg. arab. pag. CIL Meyer II, 245. 417. 423. 419. m, 483. 527. 536. 378. IV, 112.) βίδεουάρα, τζηντουάρ , τζεστουάρια, ζουντονπας, ζουρουνίζη, ζουρουμπέδ, ζουδάρα, ζηρωμπά, ζαδόαρ, νιτταιον. Simon Genuensis: Zeduar är zedoaria y ap. avic. geduar voca- tur et zurumbet est species ejus et est diferentia inter utriusque ego vidi 2;arumbet. Ruell. 139 Zadura aliis Zaduara radix est teres, aristolochiae rotundae non absimilis, sapore et colore gingi- beris, hanc ad nos India mittit .... officinae et medicorum vulgus zedoariam nominat. Salmas. de hom. hyl. iatr. 213 fg. 4. Zingiber officinale Rose. (Rosenthal 129. Lassen ind. Alt. I, 284. III, 56. IV, 888. Fraas 278. Diosc. I, 300. Forskai p. GII. Meyer bot. Erläut. 129. 149. Gesch. d. Bot. Π, 167. III, 72. 73. Lenz 322. Ge- naueres hierüber wie über diese ganze Familie nächstens zu Simeon Seth.) κι.κψ.πριν, ζιζφε'ρη, ζιγγιτυηα, ζεντιπηλ, τζιτζiπεg, τζινζεύρο, ξυλογι,γγίβερι, τζεντζερι, τζεντζάβρου, ζανζατυηα, ζανζαφηλ, ζανζιβερ. Was ist Zygiberis ρ. 440 libr. Dynamid. ed. Mai? Bei Pau- lus Aeg. lib. V, 2 ist ζιγγιβε'ρεως hinter λφανωτίδος zu streichen und dafür σμύρνης zu setzen, wofür öfter ζμΰρνης geschrieben wurde. Bei Abkürzungen setzte man dafür dann zwei ζ, und das nahmen die Abschreiber für ζιγγιβερι.. Dieselbe Verwechselung kommt vor VII, 17 im Emplastrum barbarum und Emplastrum ex cinere aspidum. 5. Costus speciosus Sm. — ? (Fraas 278. Günther Ziergewächse 20. Diofec. I, 29. II, 353. Meyer II, 167. III, 374. 404. Ritter Erdkunde V, 475. Lassen ind. Alt. III, 53. 54. Wiegmann's Archiv f. Naturgeschichte 1845^ II, 375.) κόστος. In Arrianus Peripl. 22. 28 ist κόστος Ausfuhrartikel von Minnagara, dem heutigen Tatta am untern Indus, und von Bary- gaza. Marceil. Empir, cap. 20, pag. 336 B: Draconteae radix^ quae radix est quasi Costum, et bene ölet. Oribas. IV, 80, 1. 103 625, 2. 561, 21•. 32. 600, 28. 15. 39. 562, 20. 567, 27. 553, 19. 28. 583, 30. 577, 16. 550, 17. 597, 31. 559, 13. 580, 16. 547, 24. 566, 5. Anguillara 34: il Costo altro non è, che la Zedoaria che communemente si usa, ciò è lo Arabico costo: e che questa radice non sia la Zedoaria Avicenna e Serapione ne chiariscono. Vgl. Ruell. 142. 543. 219. Orchideae Juss. 1. Orchis Morio L. (Fraas 279. Diosc. I, 473. II, 553. Meyer I, 309. Heldreich 9- Ruell. 747 fg.) κυνος ogγις (de Lagarde ges. Abh. p. 27), άρκώόσκυλον. Anguillara 232: L'Orchis, over Testicolo e Cinosorchis è assai noto, chiamasi dalli Herbari Testiculus canis e Coglioni di Canine. L'altro è chiamato Satirion e Testiculus vulpis; benché altra cosa sia il Satino. Sono molte maniere di queste piante. Enne uno, che fa tre testicole. onde Paolo Egineta nel lib. 4; cap. 4 ne lasciò memoria chiamandolo Herba Serapiede e Triorchi. Vgl. dazu die Stelle aus Galen bei Oribas. IH, p. 671 und Paul. Aeg. p. 515 D : in Alexandria, Serapiade, quae et orchis et triorchis nominatur... Ausführlicher aber ist folgende von Anguillara nicht angeführte Stelle desselben p. 635, H: Orchis herba appellatur etiam κυνος ορχι,ς .... Orchis quae et Serapias et ab aliis triorchis, quasi tri- testicularis dicitur. 7. Aceras anthropophora R,. Br. (Fraas 279. Diosc. I, 475. II, 553. Diefehbach Orig. Europ. 441. Salmas. exercit. Plin. 190, b, F. Unger Reise in Griech. 120.) άπσαλλά, άπαλλά, λερπόμ,αν, χάσκουσα, χους, σατύρι,ον, σατόριον, σάτορον. Isidor 17, 9, 43 Satyrion; Λαιlgus vocant Stingum; item et Orchis; item et Leporina. Auf pag. 441 libr. Dynamid. ed. Mai* (vgl. Apulej. ca'p. 16) entspricht in den Worten: „Satyrion, Romani Priapiscum dicunt, quod et Tentaticon i. e. Mazicinum, quam vulgus Extingun vocat, alii Gartcolon" das Extingun dem Stingum 104 bei Isidor; ob Tentaticon statt Entaticon (wie Meyer III, 499 wiU) oder aus erythraicon (vgl. die Lesarten zu Plin. XXVI, §. 97: erythrecon, therythrecon, terythecon, threcon) wage ich nicht zu entscheiden. Apulej. hat cap. 16 'in Parabil. Med. ed. Acker- mann folgendes: Graecis dicitur satyrion, aliis cynosorchis, aliis entaticos, erythron (eriton Torin.), panion, serapion, aliis orchis. Aegyptii menem, Galli uram, Itali priapiscon, alii torminalem (orminalem Hum.), alii testiculum leporinum nominant. Dagegen steht in der CoUectio Wechelii Par. 1529: cinos: panion. Galli via, a Graecis Satyrion: eunaticon: serpionon. Itali priapiscum. Aegyptus orcisalitexion : eriton: mene: torminalis. Simon Genuen- sis *^. V. Satirion hat noch die Syn. palma cristi und cinos orchis, deshalb steht bei Matth. Silv. orchicinos i. e. testiculus canis. Ruell. p. 748 erwähnt auch der palma Christi, aber als Syn. des griech. basilicon, und dann testiculus sacerdotis. Vielleicht gehört λερπόμαν zu leporina, wie ληρόβιν zu ληβόριν. 10. a. Serapias Lingua L. (Fraas 280. Diosc. I, 490. II, 564.) κέστρον, μηδουσα, πλατυκάρπω. ßuell. sagt ρ. 759, 18: pueri, qui montibus oberrant, nigros capettos nominant. Anguillara p. 240: la Lonchite prima, che corrisponda al detto di Diosc. e habbia tutte quelle noti, io per me non conosco. 221. Amaryliideae R. Br. 4. Narcissus L. (Fraas 285. Diosc. I, 646. Meyer III, 87. RueU. 862.) κυνογλο)σσά, " αυτογενές, κανσαλίδες, φόγχαρ, νάρτζης, νάρκισοζ, νάρκισσον, έλτζηζη (ναρκησου ελαί,ον). Am Schluss über Narcischus sagt Sim. Genuensis: „narciscus i. e. narges bene dixit gr. et expöuit per arabicum. In der nabatli. Landw. wird die Pflanze zweimal Nargis genannt. Vgl. ausser- dem de Lagarde ges. Abh. p. 11 Anm. 105 222. Irideae R. Br. 1. Gladiolus communis L. (Fraas 294. Diosc. I, 521.) μαχαιρόνί,ον , μαχ^αιρόφυλλον, μακαιρίσα (auch 3), ξίφιον, ξίφος, φάσγανον, γλαδωλουμ, γλαδίουλος, αριον, άνακτόριον, άνατόριον, καλαμοκρινον, πικραλίς, σπα^οβότανον, (hoclie σπα^οχορτον) , έλχαρκος. Q. Seren. Sam. ν. 751 phasganium. Dazu bemerkt Acker- mann ρ. 124: Gladiolus est, ξίφιον, φάσγανον. Variae lecdones (nämlich : farganio Ranz, chascano Cod. Keuch, fasganio Cod. Leid. ed. vet. Venet. Lips.) maxime a variis graecis gladioli nominibus pendent. Marceli. Empir, pag. 308, E: Xiphium, quam nos Gladiolum appellamus. In der ersten Kyranide gehören unter dem Artikel Xiphion zu dieser Pflanze nur die Syn. Machaera, Phasganon und das über die Wurzel gesagte, das andre zu Lilium. Simeon Seth p. 77 hat noch eine dritte Form ξιφίας. Wegen der Zusammen- stellung mit lilium sylvaticum kann vielleicht hierher gehören Marceli. Empir. 316, E. herba gladiatoricia. Bei Matth. Silvat. steht: Elkirika i. e. radix gladioli vel gladiolus. 2. Crocus sativus L. (Fraas 292. Diosc. I, 39. de Candolle Geogr. bot. 857. Lenz 318 Ik- Cfiebt nur theilweise die Stellen der Klassiker, die vollständig sammelte Stapel zu Theoph. h. pl. VI, 6, pag. 661 und Beckmann zu Arist. mir. ause. ρ. 247 fg. 427 und Beiträge II 79—91. Berg Pharmacogn. 352. Schiller Thier- u. Kräuterb. I, 28.) κυνόμορφος, κάστωρ, κνηκάν^ιον? ζαφρας (pelasg. ζaforà, hodie σαφρας. Vgl. 174, 35, a), ξαν'^ητρίχα (γλωχΐνες, κροκίδες, τρίχες hiessen die Stigmata croci), αΙμα'Ηρακλε'ους, χρυσοί σφαίρα („κρόκος κιλίκί,ος". Zu dem letzten Worte vergleiche man Strabo ed. Kram. B. III, pag. 156, 17 und dazu Meyer bot. Erläut. 61. Babylonischer wird noch erwähnt bei Ibn Alawwam II, 121 bei Holwan, über deren Lage man vgl. d'Herbelot orient. Bibl. II, 739. 106 Eichter über Arsaciden Dynastie 9. 217. Ritter Erdk. VU, 116. Ueber den aegypt. in Arrians peripl. 13 vgl. Lassen ind. Alt. III, 52. IV, 926). Die lange Beschreibung in Pseudo-Galen de simpl. ad Pat. 81, F von Bulbus erraticus ist durch Lesarten sehr entstellt; den- selben Namen führt dort p. 83 Β auch das Colchicon; ähnlich ist es mit Bolbùs in der nabath. Landwirth. Vgl. Meyer ΙΠ, 64. Die in Diosc. erwähnte Verfälschung des Safran wird fast ebenso angegeben in der Verordnung Heinrich's II. v. Frankreich von 1550: „s'est trouve certain nombre dudit Saffran, qui a été altere, déguisé et sophistiqué, et chargé d'huile, miei, moulx et autres mixtions et sophistications ... et encores y mettent plusieurs aultres herbes approchant de la couleur et des chairs de boeuf, recuites et aifilandrees (Traité de la police par de la Mare III, 428). 3. Iris L. (Ueber den Accent von ίρις vgl. Eusth. 391, 34 u. Schol. Nie. Alex. 406 für ίρίς (Lobeck Proleg. 66), der Genetiv bald Ι'ρώοζ, bald Ι'ρεως vergi. Ermerins Aretaeus Elench. simpl. 82. Fraas 292. Diosc. I, 9. Lenz 314. Ueber die Scheidung von germanica und fiorentina vgl. AVürtemberg. Jahresh. IX, 366. Zeitschr. f. d. gesammt. Naturw. B. 2, p. 65.) γαλβίολα?, ηρης• Bei Phn. Valer, ρ. 32 Α. steht verschrieben Hysis (Genetiv) statt des gewöhnlichen Yris. Simon Genuensis sagt: liber anti- quus de simpl. medicina yreos ad similitudinem iris quem videmus in celo. Iris germanica L. (Kerner 798. Bertoloni flora Ital. I, 232 Germanica Chiaggiole.) ή ρ.ίζα του πορφυρού κρίνου. Im Capitulare Gladiolus gekannt, bei Petr. de Crescentiis Gladiolus purpureus. Iris foetidissima L. (Meyer I, 9. Euell. 782, 27. 31.) καλαμοκρινον, Ιρίζ aygioL, άγριίρης, πικραλίς, ξί^ΐζ, ξυρίς, κακός, αζρους, γαλβίολα- 107 Iris fiorentina L. (Schiller H. 2, 34. AnguiUara 17. Ruell. 81, 22.) οπερτίτίζ, νάρ, άκόνητον, άκόμ.ητον, καλαμόκρι,νον, θαυμαστός, ουράνια, ^ελπίδη, κι'^αιρων, ράδιξ μάρικα, φις ιλλυρική bei Oribas. IV, 589, 20. 561, 14. 600, 31. 632, 13. 563, 20. 606, 32. 634, 17. Isiclor 17, 9, 9: Iris illyrica a Latinis Arcumen dicitur. lieber die selgische Iris bei Strabo vgl. Meyer bot. Erläut. 55. άστραγαλιτις bei Galen. Bei Petr. de Crescentiis Gladiolus albus, bei Hildegard. 32 Irs illirica. Iris pseudacorus L. (Seidel 1. 1. pag. 121. Schiller Thier- u. Kräuterbuch I, 13.) In Pseudo-Gal. de simpl. ad Pat. 81 ist acorus, fast wörtlich wie Serapion 172 D und Ibn Baithàr Π, 580, nicht Acorus Gal am US L., sondern diese Pflanze. Iris tuberosa L. (de Candolle Geogr. bot. 690. Prosper Alpinus rer. aegypt. lib. 188 u. 189.) ^Ερμοδακτυλος, μ,ακκάτ, ρομ,ότζε, gomzZz'. Das erste kommt schon vor bei Alex. Trallian. XI, p. 644 ed. Guint. Paul. Aegin. 620, H. 495, Β (dreimal). Actuar. 264, B. Myreps. 364, C mit folg. Anm.: hoc nomine non intelligendum venit quod hodie ita officinae et medici appellant, sed beben, prae- sertim rubea. Nam lat. codd. habent beben rubel; sodann 388, CDE. 447, H. 454, C. 458, C. 376, D. 226. Dioscoreae R. Br. Tamus communis L. (Heldreich 82. Fraas 281. Diosc. I, 676.) άμπελος μέλαινα, βρύον, βροωνία με'λαινα, βουκράνιον, πριαδηλα, λαουο^ε'ν. 227. Smilaceae R. Br. 1. Convallaria majalis L. χαμαικέρασος Diosc. Euporist. I, 154, p. 174. Vgl. Sprengel Β. Π, 688. und Gesner praef. ρ. XV. Anders Ruellius p. 182, 30. 108 3. Asparagus L. (lieber das Wort vgl. meine Schollen zu Arist. de part. an. p. 15, 80; Fraas 283. Lenz 303. Heldreich 8. 82. Meyer ΙΠ, 88. 361. 334. Franz de asparago ex scriptis medicorum veterum Lips. 1778.) μ,ΰον, μυακάν^η, μυακάν^ιον, κορρουδα, σπαράγγι, σφαράγγι. άσπαραγος wird von Simeon Seth ρ. 8 ausführlich behandelt. Oribas. IV, 586, 24. 578, 18. Psell. bei Ideler I, 207, 126. Hieroph. desgl. I, 411, 14. 416, 11. Anonym. I, 424, 9. άσπάραγος άγριος Hieroph. I, 409, 14. άσπάραγος μυακάν^ινος Orib. II, 619, 2. Q. Seren. Sam. v. 458 ed. Ackermann p. 85. AnguiUara 113: de gli Asparagi ne sono di Petrei, di Sativi, e di Palustri. La prima specie, la qual Diosc. chiama Petrea, è una cosa istessa con la coruda; e questo è Montano, come si può vedere per ogni monte della Schiavonia, che non hanno altro, che questa pianta. Gli Schiavoni il chiamano Sparoga. Questo istesso è il Spinosa, e quello, che da Plinio è chiamato Libico, e Hor- mino. E non sono queste specie differenti, come molti si pensano. L'Altilis Asparago poi di Diosc. è il medesimo, che il sativo e l'hortense. E tanto queste due specie, quanto il Palustre sono notissimi in Italia. Però non accade dirne più. 6. Ruscus aculeatus L. (Mahn etym. Forschungen 56. Günther Ziergew. 16. Held- reich 82. Lenz 308. Fraas 282. Diosc. I, 623. II, 634. Meyer bot. Erläut. 189.) γόνος ""Ηρακλέους, ιερόμυρτος, κατάγγελος, γυρινιάς, κίνη, μπρούσκος (Myreps. 366, F. Anm. graece erat μπρούσκος, qui error omnes ita invasit officinas ut in hunc usque diem adjectione unius literae bruscum appellent), μίν^η, άνάγγελος, οκνηρός, λει- χηνη, σκίκος, άγρι.ομ.υρτ(,ά. AnguiUara 291: Lo Oximirsine è noto hoggi sotto nome di ßusco ò Brusco. Ruscus hypoglossum L. (Fraas 282. Diosc. I, 613. II, 631. Rosenthal Synops. 104.) ύπογλωσσιον, [τυπόγλωσσον, κορακοβότανον^ Bei Plin. XV, §. 131 hat Sili, hypoglottion, XXVII, §. 93 Hypoglossa. Salmas exer. Plin. 286, a G ύπόγλωττον . . . male 109 ϋππόγλωσσον. Vgl. 287, a, FG. Simon Genuensis: Hipoglossa. Matthioli zu Diosc. p. 516 ιππόγλωσσον, wie fast alle älteren Ausg. haben. Anguillara 288 non è adunque da dire, che la Bonifacia sia Γ Hippoglosso. Ruell. 845, 4 Hippoglossum hodie vulgus Italicum Bonifaciam vocat, niiüti paganam linguam. κορακοβότα- vov, das ich bisher nur in Belon. 1, 42 fand, soll Syn. von ίκπό- γλωσσον sein. Ist es vielleicht das corrumpirte heutige κοραλλο- βότανον, κοραλλόχορτον (Ruscus aculeatus), oder, weil es am Korax häufig wuchs, das jetzige hypophyllum? Ruscus hypophyllum L. (Fraas 282. Diosc. I, 624.) ύπογλωσσιον? στεφάνη 'Αλεξάνδρου, μετριον, άλεξανδρι,α, λάβωρα? λαδωνίς? σαμο^ρακικη, νταρμούτ. Anguillara 291: Il Lauro Alessandrino non è altro, che la Bonifacia, come manifesta la descrittione. Ruscus racemosus L. (Günther Ziergewächse 22. Diosc. I, 626. II, 635.) χαμαLδάφvη, χαμεδάφνη, πικρά δάφνη, καpαγωγóςj αλεςανδρα. (Lobeck Proleg. 44 adn.), περσαία, ούσουμ,βίς (Diefenbach Orig. Em\ 442), δαφνόκοκκα, δαφνοποΰλα. ελειοδάφναι bei Simeon Seth ρ. 8 ist vielleicht Syn. zu χαμαι,- δάφνη. AnguiUara 291 : Chamedaphne: Lasciaremo per hora da parte questa pianta, non essendo ancor io ben risoluto quello, che sia. Wie bedeutende Abweichungen der schon öfter von mir er- wähnte Bresl. Codd. auch bei dieser Pflanze zeigt, möge eine Zu- sammenstellung mit der betreffenden Stelle aus der überaus werth- vollen Sammlung Ackermanns Parabilium medicamentorum scripto- res antiqui. Xorimb. 1788 zeigen. Ackermann p. 222. Cod. Vrat. fol. 60. Eupeplios graece, daphnoides, A grecis dicitur dafniodis, alii hypoglossion, eupetalon,diglossos, dafnes alexandrinos, alii peUeoni- nicephyllon, idaea daphne, samo- dia, alii deglosson, alii nicesfyllon, thraciadaphne,mitrion,danae,Sl;e- alii samatracinus, alii ypoglossus, phane Alexandru, chamae daphne, aJii daphnites, alii stephanos alexan- carpophyllon, daphnitis, Latine drinos, alii jperbicam, alii victoriae no Ackermann cod. Vrat. pervinca, victoriae folium, laurus folium alii laurus alexandrinos, Alexandrina, Macedonica, lau- alii alexandri coronam, alii victo- rago, mustellagoterrestrisvocatur. riola. 7. Smilax aspera L. (Fraas 281. Diosc. I, 621. Günther 15. Forskai p. XXXV σμ.ιλοίγγι.α.) έλίδι, σμιλαξ, σμΛλακία, ζμίλαξ (aber Zmilax in der ersten Ky- ranide = Smilax laevis Diosc. == Convolvulus sepium L.), δυτικόν, άνίκητον, άνατολικόν, λυ(,σ'ί3ή, άρκόβατος (hodie άρκου- "^όβατος). " Anguillara 290. La Smilace in molti luoghi d'Italia è chia- mata Straccia brache. Ruell. 850, 19 folgt dem Artikel in Simon Genuensis. 228. Colcbicaceae DC. 1. Colchicum L. (Fraas 284. Diosc. I, 581. II, 612. Heldreich 6. Meyer ΠΙ, 281.) έλσίτζη „το ελαιον του έφημ.έρου", φαρι,κο'ν? φαριακο'ν (? Hermann Orph. ρ. 709). Nicand. Alex. 249 mit der ausfülirlichen Bemerkung des Scho- liasten und 398. In Pseudo-Galen de simpl. ad Fat. 83, B. steht: Colchicon vel Ephemer um. Hanc ipsam herbam aliqui Bulbum errati cum dicunt. Was Ugera bei Hildegard. 144 (sowohl Sing, als Flur.) ist, warum Sprengel es für C. autumnale L. hielt, weiss ich nicht. Simon Genuensis hat zwei Artikel: „EiFemon, quidam bulbus quem vocat colcito vel coltico" und „EiFemeron, q. multi yrin agrestem dicunt" etc. entsprechend den beiden Gap. in Diosc. ÌV, 84 u. 85. 2. Veratrum album C. (Vgl. oben 118, 10. Berg u. Schmidt Darst. u. Beschr. d. oflP. Gewächse XVII, c. Fraas XU. 132. 189. 284. Lenz 280. Diosc. I, 627. II, 635. Bussemaker et Daremberg Oribas. B. II, p. 796 Anm. (l'eUébore blanc) son identité avec le veratrum album nous Ili paraìt, après tout, Γορίηίοη la plus vraisemblable; elio est partagée par Hanin, Guibourt et par Fée, dann ρ. 800 u. 810.) πολύεώος, γόνος '"Ηράκλειος, άσκίς, άνεψα, άνάφυστος, άνάφηστος, σάμφια, λάγινον — άσκληδα, χαρμπάχ, χάρβακ? Oribas. IV, 594, 15. 20. 592, 9. 598, 34. 629, 18. Π, 107, 2. 229. Aspliodeleae Bartl. 3. Lilium candidum L. . (Fraas 286. Diosc. I, 451. Kaumann Symb. d. germ. Bau- kunst 9. Kerner 791. Lenz 287. Jessen über die Lilie der Bibel in der bot. Zeit. v. Mohl u. v. Schlechtendal B. 19, p. 77.) ζηλιος, αύρα κροκοδείλου, αίμα "Αρεως, αίμα "Αρεος, ξιφορυτυτης, κρίνον, συμφαιροΰ, τίαλος, σοΰσον (vgl. Meyer III, 75. 281), σουσενε, σαουσέμ, σενουσέμ, σουσην. In Dicaearch fragm. Beschr. des Pelion sind τα άγρια καλού- μενα λείρια = Lil. cand. u. Carneolicum (Chalced. Jacq. non Linn.) . Simon Genuensis s. v. crinon und iris. Walafr. Strabo 17. Jessen Bot. d.• Gegemvart u. Vorzeit 118. Lilium chalcedonicum L. und bulbiferum L. (Diosc. I, 470. Fraas 287.) ήμεροκαλλίς, ημεροκαλές, ήμεροκατάλαχτον , άντικάν^αρον , άντινάρ^αρον, βολβός αιματικός, ^ίσε, τα κρίνα του άγροΰ, άβιβαβου, άβλιβαβοΰ. ήμεροκαλλίς bei Oribas. 419, D. 497, Α. 465, G. auch in der neuen Ausgabe Λ^οη Buss. u. Dar. B. II, 637 wird übersetzt la racine du lis bulbifere. Paul. Aeg. 622, A. Aet. 26^ H. Simon Genuensis sagt: Emerocales dia: emerocataleptö folia lit et asta similem lilio in initio cum se ceperit af>erire tunc flores lilii osten- dit sed postquam floruerit viridem colorem facit et bonum odora- tum radix eins bulbo similis est et paulo maior. 7. Allium magicum L. (Dodonaeus. bist. 985. Bauhin Pinax 75. Fraas 291. Meyer II, 192. Diosc. I, 395. II, 517. Lenz 295. Philologus 1859, p. 637 pharmaceutische Siegelstempel von Osann „υ in Namen 112 von NaturstòiFen weist auf ausländischen Ursprung hin, so μωλυ, μίσυ, ψωρυ"; Anguillara 90; Anonymi Carmen de herbis c. God. Hermanni emend. ed. SilUg cap. 13.) λακωιον αγριον, μ.ώλυα, έλμουκοκω.? Den geheimnissvollen Namen Moly gab njan in verschiedenen Gegenden verschiedenen Pflanzen. Das bei Diosc. gehört vermuth- lich hierher. Hätte Haller (bibl. bot. I, 111) hieran gedacht, so hätte er Galen (XII, 940. XIII, 257) keine Inconsequenz vorwer- fen können. (Vgl. Peganum Harmala 16, 2.) AUium Porrum L. (Meyer III, 82. 83. 534. 531. Kerner 814. Heldreich 7. Anguillara 118. Forskai p. LXV. „Korrat". Bauhin Pinax 72.) πράσον, πράγα, πόρη (Porrus bei Apic. und im Capitulare, nicht im Breviarium), μ.παζουρκουλα, τόχμ.ε κάντανα — μενέβραδον, |λενέφραδον? (Das πράσον, von dem Ritter Erdkunde Β. 19, 1193 als wahr- scheinlicher Nahrung der σάλπη spricht, hält er pag. 1186 für Caulerpa prolifera.) Die von Columella gegebene Eintheilung blieb bis in späte Zeiten. Im Gloss. S. Blas. Porrum. cujus genera duo sunt, capi- tatum et sectile; das erstere gehört hierher. Salmas. exer. PI. 703, B. 823, B. Simon Genuensis hat nur: porrà prassum gr. porrum. prasson carton porrum secctinum prasson kefaloten porrum capitatum. κεφαλωτον πράσον Oribas. IV, 76, 11; 633, 30. Sur- rigo bei Hildegard. 50 steht dieser Pflanze sehr nahe, wenn sie nicht dieselbe ist. Allium Cepa L. (Heldreich 7. de Candolle Geogr. bot. 828. Kerner 815. Meyer II, 243. IH, 63. 531. Ruell. 526. Bauhin Pinax p. 71.) χελίλίγζ, χελυίγξ, χεληλι,ζ, κέβουλι, Cepa (Pelasg. képe), cepula, κέπουλον (29, 14), κέββουλι,ν, ppoμυδLα, πολυεώος, πιάς, μπασάλ (in Aeg. basal cf. Forskäl LXV. Bussul cf. Ainslies Mat. med. Ind. I, 269. Ueber das hebr. Bezähm cf- Kosenmüller IV, 96), καλακάσσιον, κρεμέδι., κρεμίδι, κρεμηδια, κρο'μμυον, κρόμυον (Psell. bei Ideler Π, 268, 18), κρομμύδιον, σκιλλοκρόμμυον, κρόμυα λευκά, περδικί,α λευκά? κρομηδιτζια. 113 Ich habe κρομμΰδιον und κρομ-ηδίτζια hierher gesetzt und nicht wie andere zu Allium schoenoprasum, das für jene Ge- «^enden im Tieflande so allgemein mir bedenklich erscheint. Unger (Reise in Griech. 119) fand es in CephaJonia, aber im Ganzen wird wohl Fraas 291 Recht behalten. Das Capitulare erAvähnt seiner vielleicht im Worte britlas (Kerner 813); so bedeutend aber wie in der nordischen und altnordischen Landwirthschaft (vgl. Schübeier, die Kulturpfl. Norwegens, Christiana 1862, p. 168) ist es nie gewesen. Die Λ^οη Eversmann (Reise von Odenburg nach Buchara) aufgeführten Allium -Arten sie vielleicht die von Strabo B. II, p. 465, 20 erwähnten essbaren Wurzeln der Massageten. Allium ampeloprasum L. (Diosc. I, 289. II, 473.) άμπελόπρασον, γηρυλός. Ueber Gethyon, γητια, γη'^^υλλίς u. a. vgl. Salmas. ex. Plin. 823 a. Oribas. IV, 625, 5. Pseudo-Orib. de simpl. 182, C. Paul. Aeg. 369, E. 613, E. Aet. 10, B. Jul. Scaliger de plant, p. 67, 1, C. Ruell. 526 hat folg. Syn. vincale porrum, cepe caninum, ara- tiUus. Sim. Genuensis: Ampeloprason gr. est viee porrum... hoc multi aratillum vocant. Allium sativum L. (Heldreich 7. de Candolle Geogr. bot. 830. Ruell. 529—34. Lenz 298. Fraas 290. Diosc. I, 290. Forskai p. LXV: Tom. Meyer III, 65: arab. Tsüm.) σκόροδον, σκόρδον, σρόρδον, σκουρδουμα, σκορδιον, ρόκας (ράγας Diosc), σκψ,νια, σχελίδες, σκελίς, σκαλλις. Bei Plin. Valerian. fol. 35 Β Cibulla germanica. Im Capi- tulare: Alia, wie die alte Form bei Cato, Largus u. a. Das Gloss. Heimst, hat die aus dem Ahd. entnommene veränderte Form Kno- velock — Janus Cornarius zu Paulus Aeg. Y, 33 sagt: illas par- tes capitum allii Paulus hie σκελλί'^ας appellai, Galeniis saepe πυρήνας, Dioscorides ράγας, Aètius όνυχας, Hippocrates αγλι^ας et δαι,τίδας. Vgl. άγλ»ες bei Schneid. Nie. Th. 874 und Schol. zu Nicand. Alex. 432; über ευαγλις Diosc. ed. Spreng. II, 474; άγλς'^ες ε'ξ ων ή κεφαλή του σκορόδου σύγκειται* το δ' αυτό και γε'λγι^ες in An^cd. Bekker. 327. cf. Lobeck Proleg. 95. 8 114 Allium fistulosum L. (Fraas 290. Kerner 813.) κακουβαι, μονόκοκκα. lieber das zweite Wort handelt ausführlich Salmas. 822 A. 823 B. Verleitet durch den franz. Namen oignon und den engl, onion zogen manche, z. B. Kinderling die Uniones im Capitulare zu Allium C epa; es ist aber wohl wahrscheinlicher diese, die als dritte schon ColumeUa 12, 10 unterscheidet: Marsicam simplicem quam vocant unionem rustici. Bei Hildegard. 55 heisst die Pflanze in der üeberschrift Porrum concavum, im Text Dume Porrum (dum- mes, d. h. schwaches). Bei Marceli. Empir. 330 Β. ist statt Allium Gallicum zu lesen Alum (vgl. oben). Allium Gallicum hat auph Torin in Apulej. 60, wofür in der Collectio Wechelii anagallicum steht. Allium scorodoprasum L. ονόσκορδον? (cf. 151, 29.) 8. Ornithogalum pyrenaicum L. άγρόσκιλλα (hodie άγρια σκυλλα). Vielleicht der άσφοδελος bei Galen *de alim. fac. 2. 10. Hyacinthus orientalis L. (Diosc. I, 552. II, 600. Kerner 798. Lenz 292.) βάκος, ύάκί,ν^ον, έλωνιάς, γιαος γλί^οζ. 11. Muscari comosum L. Bellevalia comosa Kunth. (Fraas 289. Heldreich 7. Diosc. I, 314. II, 482. Unger Heise in Griech. 119. Sibthorp flora Graeca I, 238.) βολβός, πόλβος, πολφός. Anguillara 119. Le specie de' Bulbi, che si mangiano, sono copiose molto in Candia, à Corfù, al Zante, e parimente in Italia. Hoggi sono da molti figurati per Hiacintho: ma questi tali si sono ingannati; percioche la descrittìone del Hiacintho e altra cosa, come si può vedere. Hoggi chiamasi in Grecia Bulbus vulvus e vulvos, in Italia Cepa bovina. Vor ihm hatte diese Pflanze unter diesem Namen schon richtig erkannt Dodonaeus (bist, stirp. 217) und Dalechamp (bist, plant. 1502). - 13. Asphodelus ramosus L. (üeber das Wort Lobeck Path. I, 560. Paralip. 341. — Lang- guth. antiq. plant, feralium p. 73. Fraas 288.' Heldreich 7. 115 Diosc. Ι, 311. Π, 481. Salmas. 772, Β. Ueber die ausgedehnten Asphodeluswiesen in Griechenland vgl. die Expedit, de Moree III, 2, 100, in den fieberreichen Thälern der Guadiana und des Gua- dalquivir Willkomm, zwei Jahre in Span. II, 293, Bowles Intro- duccion 112, auf den bewässerten Getreidefeldern Algeriens, Des- fontainös II, 276.) "^~ούρ(,τος, άσέρα, asseras, άσφοδηλη, άσφόδριον, βάρκα ουλγους, μοΧό^ουρος? Bei Mago in Plin. XXI, §. 109 heisst er Albucus. Oribas. I, 85. 264. Pseudo-Orib. 127. 180. 221. Ermerins Hipp, alior. reliq. pag. 101 über άν^έρικος. Bekker Anecd. J, 457. Das Wort άσφοδρι,ον hat der pariser Cod. in der Stelle des Steph. Magnet. άσφοδρίου ρίζα συν οξεί,. Kuell. ρ. 554, 6: officinae perperam de- tritis duabus vernaculis litteris et in earum vicem ascitis aliis, aphrodilos appellant. AnguiUara 128: chiamasi Amfodilli, e in Puglia Gnuzuli Cepuluze, i Schiavoni Cepergne. 19. Aloe perfoliata prodr. fl. gr. (Diosc. I, 364. II, 503. Fraas 291. Meyer II, 85. Okens Isis 1819 I, 137. 139. Ritter Erdk. XII, 312 fg. Humboldt krit. Unters. I, 282 Anm.) αλόη, άλωη, άλημων, άμ.μος, τραγόκερως, έφιάλτιον, έπι,- φάλτ(.ον (epatites Simon Genuensis), γεντίζα, ε'γεντίζα, άλοκυ- βοτάνη, ζηλέά, ζηλαία, ζεΧλία, σαπούρ (nach Forskai ρ. LXV ara. Sabbàre). AnguiUara sagt nur p. 151: nasce per tuta Grecia et da molti è chiamato . Semprevivo. Die Yermuthung Bertolini's (flora ital. IV, 156), dass die Agave in Unteritalien ursprünglich einhei- misch sei, meinte Meyer III, 512 durch eiiie Abbildung in einem Königsberger MSS.: „Secres de Salerne" und durch eine Stelle in Matth. Platearius (sie steht auch ausführlich mit der correspon- direnden aus dem Bresl. Cod. in Janus Zeitschr. I, 68) bestätigen zu können. Dann hätte man also schon früher mit αλόη auch die Agave bezeichnet, wie jetzt die Griechen mit άλοή (sic). Ob aber mit αλόη nach Landau (Rabbin-aram-deutsch. Wörterb.) auch die AI pi ni a galanga L. gemeint sein könne, wage ich nicht zu entscheiden. In dem Byzantiner bei Oribas. kommt αλόη vor 116 602, 24. 558, 4. 7. 601, 15. 24. 561, 9. 14. 571, 5. 606, 33. 7. 559, 10. 16. 595, 29. 548, 21. 603, 10. 542, 17. 565, 17. 596, 20. 584, 12. 576, 8. 597, 25. 27. 31. 544, 22. 2. 604, 25. In Ideler» phys. et med. min. I, 427, 8. 425, 25. 5, 7. 417, 6. 410, 6. 411, 22. 311, 15. 230. Palmae L. 1. Borassus flabelliformis L. (Meyer II, 17. 85. 393. Sprengel h. rei herb. I, 18. 272. Lenz 214. 671. Diosc. I, 83. II, 374. Lassen indische Alter- thumskunde I, 290. Eoyle illustrations to the botany . . . of the Himala^'nn mountains 176.) βδέλλα, βδέλλί,ον, μ,άδελκον, μ.άδαλκον, βολχός, βλοχόν, βόθρος, βροχός, βόχο", άδρόβωλον, περατικον, μόκουλ? μούκουλ? Eine grosse Anzahl von Lesarten bietet Sillig zu Plin. XII, §. 35 und im Palimpsest B. VI, pag. 91. Vgl. dazu Salmas. ex- ercit. 368. 809. 938 und de homon. hyl. iatr. 179 fg. Ermerins Aretaei quae supersunt. Elenchus simplicium 35. Nach Lindley aber lieferte Hyphaena thebaica Mart. das als diureticum und diaphoreticum angewandte Bdellium aegyptia- cum. Das gegen Harnsteine, Husten, Seitenstechen, giftige Thier- bisse, bei Verhärtungen und Kröpfen gebrauchte echt indische Bdellium der Griechen hielt Stocks für Balsam odendron Mukul Hook. Das von altern Aerzten der Myrrhe gleich geschätzte und substituirte Bdellium africanum soll von Balsam odendron afri- canum Arn. herstammen. Bdellium siculum, ein Gummiharz, das man auch für eine Sorte Bdellium hielt, erhielten die Alten wahr- scheinlich aus Daucus Gingidium L. nicht aus Daucus gum- mifer Lam. 3. Hyphaena crinita Gaertn. (Ritter Erdkunde V, 835. Meyer II, 87 und Erläut. zu Strabo 163. j κουκάϊε? Die κούκινα φύλλα in Arrians Periplus p. 19, womit die Bewohner der Insel des Serapis sich umgürteten, beziehen sich, 117 wie ich schon in der Zeitschr. f. d. Gymnasial wesen XV, 278 anführte, wahrscheinUch auf diese Pflanze. Anguillara p. 70. Del Cuciophoron. Chiama Theofrasto nel lib. 4 al cap. 2 un certo albero κουκιοφορον [ed. Wimmer hist. plant. IV, 2, 7], il cui frutto Plinio dimanda Arieno [Plin ed. Sillig Β 2, ρ. 336, 1. Β. 6, ρ. 79, 8. ρ. 88, letzte Reihe]. Hoggi dalla Nubia remotissima regione ci si porta un frutto d'un' albero, che penso, che sia questo, tanto per l'uso, quanto per lo sapore. E questo frutto grande, come un pomo Cotogno, e partecipa anco di quella figura, pieno di molti nervetti; che mangiandolo di ne- cessità conviensi sputar fuora, succiando quel poco di dolce, che in loro si ritrova, nel suo mezzo vi è un nocciolo simile in figura à un Pruno, verdiccio, di sostanza durissima, e bianchissimo, del quale si fanno manichi di Trivellini, e anelli, come anco recita pur Theofrasto. uno dì questi frutti mi diede il diligentissimo spe- ciale Μ . Mi chicle Passamonte Piacentino prattichissimo delle -cose Levantine, et ancora Herbariò peritissimo mio Carissimo, et hono- rato amico. 13. Areca catechu L. • Nicol. Damasceni ed. Meyer p. 80. 14. Cocos nucifera L. (Lassen ind. Alt. I, 266 fg. Eitter Erdk. IV, 1, 836. Meyer II, 388. Ili, 274. IV, 112. de Candolle Géogr. bot. 976.. See- mann populär history of Palms pag. 179.) ρογχοσσουρα, άργέλλ(,ον. Beide Wörter sind aus Kosmas Indicopl. p. 336. (Lassen ind. Alt. I, 269.) 22. Phoenix dactylifera L. (Fraas 275. Diosc. I, 139. HeWreich 11. Lenz 332—354 und Hahmann, die Dattelpalme nach Ritter.) ßata (jetzt auf Kreta auch βαηά genannt), βαΐ'ς, ßatv, βάϊον, Ερμου ßatv, βα'ίνη ράβδος (vgl. Hahmann pag. 22), βαγία, χουτζουβάην, κυκλοφοί,νίκι,α, τεμαρέντι, τεμαρχεντί, τελαρχέντι, χίφωνα, σπα^οφοίνιξ, φοινίκια. Vgl. Hesych. βαίς, ράβδος φοίνικος. Nicol. Damasc. ed. Meyer ρ. 95 fg. Evang. Joann. 12, 13. Maccab. I, 13, 51. 118 Porphyr, bei Hieronym. adv. Jovinian. Π, 9. Rossi Etym. aeg. pag. 30. Theophylacti Simocatt. quaest. phys. ed. Boiss. 11. 41 und 185. Achilles Tat. I, 17 λέγουσι. τον μεν άρρενα των φοινί- κων, τον δε "^ηλειαν und über diesen Ausdruck Parthey Reise nach Sicilien und der Levante II, 28. Vgl. über das Geschlecht in den Blumen von Lotus Okens Isis 1820 I, 290 Anm. lieber gedeih- liche Dattelzucht am Kaspischen Meere mit Citaten aus Strabo bis zu den Arabern bei Baer in Bullet, d. Petersb. Acad. 1860 II, p. 221 Anm. 233. Orontiaceae Barth 1. Acorus calamus L. (Diosc. I, 11. II, 343. 355. Fraas 274. Seidel über Heil- mittel in Jahresbericht d. Schles. Ges. 1853 p. 121 über die ver- schiedene Bed. des Wortes. Salmas Hom. hyl. iatr. 35 u. 125, a, C. Meyer Erläut. 91. Anguillara 18 — 20.) . πεπεράκι,ουμ (Diefenbach Orig. Eürop. 397), περάκιομ,, κασε- βερίδε, κασαβεδδηρίνα!,, άπλττιον (cf. var. bei Diosc), χορός 'Αφροδισίας, αφροδίσιας, άγκυρ, •νε'τζ, οοετζ, ούετζ (== ουίτον Theophr.? solche Verwechselung öfter, siehe Meyer Erläut. 110. Vgl. oben 174, 38) ακορον, ακορος (quia ταϊς κόραις — pupillis — medeatur). In Pseudo-Galen de simpl. ad Pat. 81, A. bei Serapion 172 D und Ibn Baithàr Π, 580 und ihrem arab. Diosc. ist Iris Pseu- dacorus L. unter Acorus gemeint. Oribas. Ι, 434, 3. IV, '579, 15. 624, 32. 577, 20. 26. 562, 15. Theod. Priscian. 239, A. Myreps. 456, B. 428, D. Apulej. ed. Ackermann ρ. 159 hat noch: venerea, radix nautica (scandix nautica Torin. in margine), sigentiana (sin- dentiana Tor.), unguentiana. In dem Electuarium de Ambra in gen Recepta Dris Merboti ist Ambra nicht unsere heutige grisea, sondern die von Liquidambar styraciflua L., und der cala- mus aromaticus unsere Pflanze. 234. Callaceae Barth 1. Arum colocasia L. (Fraas 273. Heldreich 11. Lenz 326 fg. Meyer III, 364 119 und Erläut. zu Strabo 100 fg. Anguillara 284 und 99 fg. Prosper Alpin, p. 169 fg.) ματζάνα, μαζιζάνι,ον (Μ. Psell. bei Ideler II, 267. 269), ματιτάνιον, ματζιτζάνα, μανζιζάνη, μανζιζάνιον. Ueber die Stollen bei Salmas. Simon Genuensis u. a. ausführ- lich nächstens bei Simeon Seth. Arum italicum L. (Fraas 273. Diosc. I, 309. Meyer zu Strabo 171. Diefen- bach Orig. Europ. 355.) Drakonthea parva (in der ersten Kyranide). Arum dracunculus L. (Fraas 273. Diosc. I, 307. Tschischwitz Nachklänge germ. Myth. bei Shakespeare p. 20.) άρον, αρυ, κροχοδιλλιον (corcodrillion , in marg. cardodrillion bei Apulej. ed. Torin.), έμίνιον, "^ηριόφονον, αφρισσα, άγχομανές, άρμιάγριον, άρμίατον, σιγ(,γγι.άλιος, καμβτ'λ, καβηλ? άρκολάχανον. Das letzte Wort hat wohl Bezug auf die Erzählung bei Plin. Vin, 139 (bei Sillig fehlt im Lex. das Wort arum). Vgl. Lenz Zool. d. Gr. u. Rom. 87. Fraas 274. L. Apulej. de medie, herb, c. 15 in Parabil. Med. ed. Ackermann p. 169 fg. hat noch folgende Synonyme: pythonion, asclepiasj sanchromaton, therion, 'schoenos (sceon, in marg. scheon. Torin.), dorcadion, typhonion, colubrina. Bei Hermes Trismeg. ist Marathi'on als Syn. verschrieben, denn das würde unser Foeniculum bezeichnen, vielleicht -άρμιάγριον. Marceli. Empir. Draconteae radix 336, Β. Isidor 17, 9, 35. Bei Albertus magnus de vegetab. VI, II, 3 sind Draguntea, Serpen- taria, Basiliscus (edit. Jammy) oder Basilica (cod. Argent.) Syn. von Arum maculatum. Das von Ruell. II, 97 auf den Balea- ren erwähnte Arum ist vielleicht der merkwürdige Dracunculus er in it US, der auch von Strabo XVII, 3, 4 erwähnt sein mag. Simon Genuensis sagt: ara. vocatur luf a qbusdä vocatur ype- taria maior vi dracötea maior. Wegen der Bemerkung Sprengeis zu diesem Cap. des Diosc. lasse ich hier die ganze Stelle aus Anguillara folgen und bemerke nur noch, dass nach früherer freundlicher Mittheilung des Prof. 120 Bonitz in Wien jene Stelle aus Crateuas in Cod. Medie. Graec. No. V, fol. IV, b steht. Draconculo Maggiore et Minore. Crateua Herbario pone due maniere di Draconculi maggiore e Minore. Il maggiore egli descrive con le sottoscritte parole, le quali furono poi in scrite nel testo di Dioscoride, si come da altri vi sono stati aggiunti i vari nomi de' Semplici. Δρακοντία μεγάλη φύεται εν συσκίοις και φραγμοίς, καυλον δε έχει λεϊον, op'è'óv, ως διπηχυαίον, και παχύν, ώς βακτηρίαν, ποικίλον κατά την χροάκως (χρόαν, ώζ) έοικέναι. δράκοντα, και πλεονάζει μέν ε'ν τοις διαπορφυ- ροις σπίλοις* φΰλλα δε ώς λαπα^οειδή, άντεμπλεκόμενα. II. resto del testo, che seguita, è di Dioscoride. Del minore poi Crateua dice cosi. Δρακοντία μικρά φύλλα άνίησι τοις του δρακοντίου όμοια άσπίλωτα, καυλον σπι^αμαίον ύπόπυρρον, εφ' ου ο καρπός κροκίζων, ρίζαν λευκήν προς την του δρακοντίου, ύτις (ήτις) και έσ^ίεται, ήττον ούσα δρψ,εια' ταριχεύεται δε τα φύλλα. Seguitano poi sol quattro righe dei medicamenti, liquali non si ponno inten- dere intieramente per essere le parole dalla vecchiezza consumate, e mangiate dalle tarme. Vedesi adunque manifestamente, che gli antichi havevano due sorti di Draconculi, distinti fra loro, come appare per le descrittioni sopra dette di Crateua. Sono alcuni, che vogliono, che il capitolo del Draconculo, overo Serpentaria maggiore sia superfluo, e come adulterino il levano via dal testo: ma noi habbiamo contraria opinione: percioche la serpentaria mi- nore, laqual Dioscoride dice haver le foglie dell' Hedera, che viene à essere una sorte di Aro, non ha le foglie simili al Lapato, ne manco il gambo variato di macchie, come vuole Dioscoride simili al Serpente: che più presto saria il maggiore, quando il minore non si trovasse. Ma che la Serpentaria nostra commune, che ha il gambo cosi macchiato con foglie lunghe, e molte in un connesso, simili a Lapato, sia il vero Draconculo, non è da dubitarne; perche altro Draconculo non è per la Grecia se non questo, e il minore, delquale diremo hora. Il minore ha le foglie simili à quella pianta, che si chiamo aglio orsino: ma alquanto più larghette, il fusto alto una spanna rosso di colore, ove porta un fiore rosso, ilqual fiorisce di ottobre. 121 e di novembre simile à quel della Serpentaria, ma minore in ogni cosa ha odore acuto come di pepe. La radice è simile à quella della Serpentaria cosi bianca. Nelle Isole di Schiavonia sene ri- trova, e in Corsica circonvicino alla città di Aiazzo: ma i Corsi non vi hanno nome, benché sia loro communissima, e si truovi da per tutto. I Schiavoni in alcuni luochi la chiamano Tuschaz- minac. Si che queste son le due specie di Serpentaria, che sono descritte dagli antichi. Theofrasto nel lib. 7 ca. 11. si crede, che parli della Serpentaria commune. 5. Fistia stratiotes L. (Fraas 275. Diosc. I, 593. II, 618. Anguillara 280.) αίμα αίλουρου, ' τυβους. 236. Alismaceae Eich. 1. Alisma Plantago L. (Fraas 270. Diosc. I, 496. II, 566. Euell. 762, 16 fg.) δαμαζωνιον, δαμασίνι,ον, δαμασόνιον, δαμασσόνιον, δαμασωνιον, έμλάχ, έμλετζ, έμέλζ, μπελιλητζ, πελιλητζ, βελ?.λίζ, βουλι- λίτζ, σταυρόριξον, σταυρόρι,ζον, σταυροβότανον, κικο' μήλον. • . Marceli. Empir. 382, Η: Damasonii radix, cf. Plin. XXV. sect. 77. Simon Genuensis: Damasomon ste. e iqt zamarekai. i. fistula pastoris. 239. Najadeae A. Rieh. 1. Potamogeton natans L. (Fraas 271. Diosc. I, 592 fg. II, 618.) ταύρου κ (Diefenbach Orig. Eur. 428.) 240. Lemnaceae DC. 1. Lemna minor L. (Fraas 271. Diosc. I, 583.) έπίπτερον, ίκεοσμίγδονος, φασχομηλίά? Anguillara 275: Anarina. 122 24:3. Juncaceae Bartl. 1. Juncus maritimus L. (Fraas 294. Forskai p. XVIII Scirpus romanus == κόφο βροΰλο. Meyer I, 304. lU, 226. 533. 62. Unger Reise in Griech. 118.) βοΟρλον, βούρλλιον, βρουλοκύπερος, βροΰλλο.ν, βρύλλον, βρύελλα, οξυπτερνον, οξύβρουλον, φουιακάχ, φουκάχ, φουκχά. Simon Genuensis hat als Syn. mariscö, oxiscenö; die graeca herbaria nannte ihm : iuncum urolä vel brolä, oxurola seu exibrola. 245. Cyperaceae DC. 1. Cyperus L. (Fraas 295. Heldreich 6. Meyer II, 244. Lenz 270.) κύπερος, κυπειρος, ζάρναβι, (Myreps. u. Actuar. meth. med. 5. 8. Spreng, hist. rei h. I, 217), ζε'ρνα (hodie aagiOL, also Cyperus comosus L.?). . Cyperon bei Marceli. Empir. 291, D. 294, E. In der nabath. Landw. ist Sad Cyperus rotundus. Bei Edrisi ed. Jaubert 345 ist die Pflanze mit kleinen süssen Knollen, die denen des Soad gleichen auf einer Insel im See Tah'àmadt (?) auch wohl ein Cyperus. Cyperus esculentus L. μνάσιον. Vgl. Koch über die Paradiesfeige p. 7. Prosper Alpin 175. Nicol. Damasc. ed. Meyer p. 80. Cyperus Papyrus L. (Wüstemann Unterhalt, aus d. alt. Welt p. 19 — 33. Minutoli Abhandlungen p. 114 fg. Lenz 271. Diosc. I, 112. Meyer Erläut. zu Strabo an mehreren Stellen und Gesch. d. Bot. ΙΠ, 173. Paria- tore sur le papyrus des anciens et, sur le papyrus de Sicile Abh. d. Paris. Acad. 1852 Januar; Bolle Grasvegetat. Italiens in Zeit- schr. f. allg. Erd. N. F. Band 13, 301. Ruell.'291.) κάρτον, ξυλόχαρτον, ξυλοχάρτιον, πάπυρος. 123 246. Graminéàe Juss. 2. Saccharum officinarum L. (Lassen ind. Alt. I, 269 — 73. Humboldt Reise in d. aeq. Gegenden III, 152 fg. Mahn etym. Forsch, auf d. Geb. d. rom. Spr. 47 fg. de Candolle Géogr. bot. 836. Meyer Π, 88. Usener Alex. Probi. Progr. Berlin 1859 p. 2, 23 fg.) παλοΰδιν, σάκχαρι, σάγχαρον, ζάχαρι, Σ^άχαρις (pelasg. tTahar), κάντεον, x«3cvtlov, πανίτ, πενίδι,ον (Lex. Medie. Hispan. espuma de Azucar) — ζω κάρο ς. 3. Sorohum vulo-are Pers. (Meyer Erläut. zu Strabo 49. Lassen ind. Alt. I, 247, 3. Okens Isis 1818, II, 1355. Beckmann Beitr. z. Gesch. d. Erfin- dungen Π, 545. Bot. Zeit. v. Schlechtd. 1866 p. 189.) κέγχρος ίνδι,κος, ταροΰ, τζαβάρ αιαχχι^τί, ζηζάρ. 5. Panicum miliaceum L. (Link Urwelt u. Alterth. I, 216. Lenz 232. Fraas 310. Meyer Erläut. zu Strabo 21 u. 46 — 52. und dazu Janus Zeitschr. 1853 p. 499; dann Gesch. d. Bot. III, 65. 410. Diefenbach Orig. Eur. 394. Heldreich 3. Anguillara 98.) κέγχρος, κέχρι (hodie κεχρί, Forskai ρ. XVIII = Panicum crus galli), milium (pelasg. melj), ßopiv, λεόντιου? Bei Simeon Seth pag. 92 steht πίστος ή'τοι κε'γχρος, ebenso bei Ideler II, 270, 12 πίστος η κέγχρος in dem Anonym, de alim. d. h. in Michael Psellos, und ebenso schon bei Isidor 17, 3, 13 Pistum (fehlt in Porcellini). 11. Cynodon dactylon Pers. (Fraas 302. Heldreich 4. Forskai p. XIX fügt noch αγριάδα hinzu. Meyer III, 294.) αγρωστις, άγρωστη, αγρία — άνουφι, άπαρία, άμαζίτις (ης), αίγικον, ίεβάλ, κοτιάτα (Diefenbach 231)? 13. Oryza sativa L. (Fraas 312. Heldreich 2. Diosc. I, 239. Lassen ind. Alt. I, 245. de Lagarde ges. Abh. p. 24. 224. Prosper Alpin. 177.) ορίτζα, ρίτζι, ξ>ίζι (hodie ρύζι, pelasg. ryζ). 124 Arrian Peri pi. 9. 18. 21. 24. Oribas. IV, 571, 17. 2δ. 569, 19. 636, 17. 635, 9. Simon Genuensis: Oriza gr. granum rizi. Im griechischen Manuscript des Paulus Aeg. Ili, 28 emendirte Janus Cornarius statt des unsinnigen καί είσι αμύγδαλα τε sehr gut: και ορύζαι αμύγδαλα τε. ^ 21. Arundo phragmites L. •(Fraas 300. Heldreich 4. Diosc. I, 111. Meyer Erläut. 36. Lenz 237.) κάλαμος, καλάμη, καλαμαία, φραγμιτης, βόυλερίς, καννίον, κονδύλι 29. Avena L. ' (Fraas 303. Heldreich 4. Lenz 243. Diosc. I, 239. 620. Salmas. 274, A. de Candolle Geogr. bot. 938 fg. Link Urwelt u. Alterth. I, 214.) βρώμ,ι, βρώμη, βρωμάρι, σεφέριον. 29. a. Aegilops L. (Fraas 304. Diosc. I, 619. Salmas. 274, a.) αίγίλωψ, αίγύλωψ, γίλωψ, σιτόσπιλος, καλοστρου^ιον. 41. Bambusa arundinacea L. (Lassen ind. ^lt. Ι, 273. Meyer Erläut. 68. Gesch. d. Bot. Ili, 296. Lenz 246. Fraas 314. Diosc. I, 231. II, 453.) ταβάρζουδ. • 42. Triticum vulgare L. (Fraas 308. Heldreich 4. Lenz 249. Link Urwelt u. Alterth. I, 208 fg. Beckmann zu Arist. de mir. ause. ρ. 167 fg. de Can- dolle Geogr. bot. 930. Lassen ind. Alt. I, 246. lU, 52 fg. Meyer ΠΙ, 69. 63. 78. Prosper Alpin. 176. Forskai p. XIX.) a. Tr. aestivum L. (Diosc. I, 233. Π, 454. Vgl. Voemel άκαάζοντος του σίτου Progr. Frankf. a. Μ. 1846. ρ. 8. Lobeck Proleg. 186. 492 σι,τά- νιος. Bei Du Fresne kommt kein hierauf bezügliches Wort vor.) b. Tr. hibernum L. (Vgl. Fraas 230, lin. 10. Salmas. 154, a. 250, a. Meyer I, 346. Π, 78. IV, 63. Bradley survey of the ancient husbandry p. 77. Tozzetti Raggionamenti sull' agricoltura Toscana ρ. 123.) 125 σιτάρι axoigi, σταρη, σταριού, σιταριον, σιταροκοκκον , τόμ-φη, σιλίγνιον, σί,λίγνις, σεμίδαλι,ς (Lobeck Proleg. 97» Lassen ind. Alt. Ι, 247.) Der Artikel über σι,λίγνί,ον ist einer von den wenigen ausführ- lichen naturgeschiclitlichen in Du Fresne. Oribasius aber wurde übergangen; man vgl. deshalb in dessen neuer franz. Ausg. die ausführlichen Anm. in B. I, 559. 615. 619. Triticum Spelta L. (Oken's Isis 1818 B. 2, p. 1350 über Zea und Olyra. Link Urwelt u. Alterth. I, 211. Fraas 307. Lenz 257. Diosc. I, 238. II, 456. de CandoUe 933. Meyer III, 314, 69. Lassen I, 247. Oribas. ed. Par. 1851, Β. Ι, 567. Salmas. hyl. iatr. 68.) ολυρα (de Lagarde ges. 'Abh. 59, ^7), ζεία, ζέα, σίκαλις, σηκάλ/], σπε'λτον (cf. Gloss. med. lat. Spelta)', κουρτυάς, κουρκούτη, ά^άρα. Simon Genuensis: olirà decocta fit medicam. q. egiptii ateram vocant. Vgl. Janus, Zeitschr. IV, 1, 225 und ausser den von Sprengel angegebenen Stellen noch: Anecd. Bekk. 351 und Lobeck Proleg. 58. Paul. Aeg. 7, 3. ' Actuar. p. 82 fg. Triticum monococcum L. (de Candolle 934. Fraas 307.) . • τίφη. Galen de fac. alim. 1, 13. Ruell. 2, 23. Simon Genuensis sagt : Tifa in li de doctrina graeca exponitur q est siligo und : Tife ex q fit in nostro orbe oriza apud graecos est et ysia. 43. Seeale cereale L. (Fraas 306. Heldreich 5. Lenz 259. Bot. Zeit. v. Mohl u. V. Schlecht. 1864 p. 53. de CandoUe 836. Link Urwelt u. Alterth. I, 213.) βρίζα. 44. Lolium temulentum L. (Fraas 305. Lenz 247. Diosc. I, 241. de Candolle 697. Unger Keise in Griech. 117. Meyer Nicolai Damasceni de plant. p. 101.) aLpa, ερα, ήρα (hodie), tpa, ζιζάνιον, κουντουρα — κόκκαλι,ν? 126 Alex. Aphrod. Probi, .ν. Usener Progr. ρ, 26, 28. Paul. Aeg. 612, A. Oribas. 1*9, E. 21, A. 490, A. 592, E. Aèt. 41, A. Evang. Matth. XIII, 25. Auch bei Albert. Magnus de veg. VI, II, 21, bei Petr. de Crescentiis rural. comm. Ili, 12, bei Hildeg. 75 ist Zizania diese Pflanze. Simon Genuensis: Araglolium zizania. Lolium perenne L. (Diosc. I, 538.) α^νος, οσ'^^άλη, τι,μτ'ρ?, τίμωρος, μέλχ, συλεμ. ßuell. 795 Phoenix ßomanis lolium murinum dicitur ... est herba phoenicea Plinio appellata a graecis, a latinis hordeum mu- rinum . . . avena sterilis a multis hodie dicitur. „συλέμ farinai olij", wie in Du Gange steht, soll heissen farina lolii. Simon Genuensis: Silemi Step, scripsit ρ xeilem q est lolium. Matth. Silvat. Silem est herba nascens inter fAimentum. 46. Hordeum vulgare L. u. hexastichum L. (Fraas 305. Lenz 259 — 67. de Candolle 935. Diosc. I, 235. Heldreich 5. Link Urwelt und Alterth. I, 212.) κρί, κρι^ός, κρι^άρι,ον, κριθάρι, κρι^η, μεγάλη βοτάνη, αίγυπτόσπερμ.α (Forskai ρ. XIX),• κ^ι^σΐ βίβλιαι, κρι^αΐ ε'κ της (Θράκης, ευστρα, άμ,φικε'φαλος, ή ορεινή κρι^ή, ντζηαποαη'ρ (δ κρι'ίΓΟς δ κεκαυμε'νος), ζεΰμα (κρι^ή σεσηπυια), ζυ^ος (Diefen- bach Orig, Eur. 292), κοΰρμ?., γρουτα. Seren. Sani. 717. 746. 1056. Isidor 17, 3, 10. Oribas. ed. Par. B. I, 26. 565. Was ist die der xgC^ji άκρία ähnliche bei Pseudo-Plutarch. de fluv.? Ueber βόσμορον vgl. Lassen ind. Alt. I, 248. Lobeck Proleg. 271. Sim. Genuensis hat : Kritte seu Krithe gr. ordeum, kirtin ordeaceus. 247. a. Equisetaceae DC. 1. Equisetum L. (vgl. 202, 2.) (Fraas 314. Lenz 737.) Κρόνου τροφή, ί^άναχ πουλχάτ, σανάχ πουγχαί', πολυκόμπη, γίς, ί,ππουρις (Lobeck ProÌeg. 461) — τυολυγονον '^■ήλυ (Equi- setum pallidum Bory). Simon Genuensis : Equiseton Plin. ypuris a grecis dieta .... pulvis terrae . . . alii ephediö alii amabasim vocat. AnguiUara 360 : 127 dell' Equiseto, over Coda di Cavallo la prima specie è da volgari chiamata Asprella, e usasi à nettar i piati di stagno. La seconda si chiama in Bolognese Guuoni. ne altro dirò supplendo Dioscoride. 251. Filicels L. 1. Polypodium vulgare L. , (Fraas 315. Lenz 738.) "Έρμου βαίν, αίμα όνου?, φιλικλά, άνάσφορος, δασυκλωνος, διαπί,σφάκ. Apulejus C. 83 habens in foliis singulis binos ordines puncto- rum aureorum. Libr. Dynamid. ed. Mai pag. 448: Radiolum i. e. Felicina cum punctis aureis. Simon Genuensis: ar. vocatur bisbeigi ab y pomate in libro de regimine acutorum felicinum vocatur. 7. Aspidium L. u. Pteris L. (Fraas 315. Lenz 739. Günther ZiergeΛV. d. Alten 22.) πτέρι,ς (Diefenbach Orig. Eur. 403), πτε^ίνεον, πτέρυγα. Marceli. Emp. Pteris i. e. Filicula, quae Ratis Galice dicitur, quaeque in fago saepe nascitur pag. 354, D. 8. Asplenium Ceterach L. (Fraas 316. Diosc. I, 480. Lenz 742. Unger Reise in Oriech. 115.) ασπληνον, σπληνίον, κι"^Όπτε'ρ(.ον, λι^οπτέρι,ον, πτέρυγα, σκολοπένδριον , σκολοπέτρι, σκολοπέτρων, σκολοπέντρι, μιονίδα, μιονήτις, άτοΰριος, ^τευκριον, φριγητης, φρυγία, φρυγίτις, φι,λτροδότης, αίμα γαλής, σπληνοδάπανον , χρησοφάλανον. Zu Myreps. 530, D sagt Fuchs in d. Anm.: graece est σπλη- νοδαπάνου, hoc est herbae lienem absumentis; quare eam intelligit herbam quae alio nomine asplenon dicitur. Paul. Aeg. 640 G: Scolopendrium est asplenon. Simon Genuensis: Asplenon aut scolopendria aut splemö . . . arbitratus . . . hoc esset quam moderim vocant cetarach et ipsam pro scolopendria . accipiebant: vero in libris antiquis et graecis vidi depictam eam secundum formam eins quam linguam cervinam vocant, excepto in uno antiquo libro ubi erat istius ficture quam dia. describit. 128 Asplenium Tricliomanes L. (Diosc. I, 618. Zeitschr. d. Ges. f. Erdkunde zu Berlin I, H. 3, p. 211.) απτερον, τριχομανες." Simon Genuensis: triconianens. 9. Adiantum capillus Veneris L. (Fraas 317. Diosc. I, 616. Lenz 743. Günther Ziergewächse d. Alten 21.) ε'πιε'ρ, αργιον, βενετότριχ^ον , ε'βενότριχον , φι.^οφ'^ε^ελά (Diefen- bach 396), τρ^,χοβότανον, άδίαντον, καλλίτριχον, άνακολη, καπηλου βενε'ροις. üeber άδίαντον vgl. Oribas. 578•^, 4. 562, 14. 564, 10. 19. 580, 8. 544, 1. 568, 2. 611, 5. 556, 7. Pseudo-Oribas. 174, D; Theod. Priscian. 3, B. Die bei Apulej. c. 48 angegebenen Synonyme fehlen alle in der Collectio AYechelii; aus ihnen hebe ich noch folgende hervor: trichopsyes, selinophyllon, diphyes, Heracleos pogon, scolibrochon, amianthon, herba capillaris, crinita, saxifraga, Punici nessoessesade. Simon Genuensis: Adiantum sive galitricum vel politricon, capili' veneris .... Cornelius celsus herbam trixam in pleuresi laudat. q puto hanc esse avic. vocat ipsam herbam besegnasen et coriandrus putei ad similitudinem foliorum. Ruell. 848, 29: Poly- trichon hodie vocant lierbarii salviam transmarinam. Verbesserungen und Zusätze. Seite 3 fam. 4 oben ist hinzuzufügen: 4, 11. Lotus ornithopodioides L. (Fraas 62. Rosenthal Synopsis 994. Diosc. I, 273. II, 466.) κορωνόπους, κορωνοπόδιον, άμμονος, αστρι,ον, άτφσίπτη, κακιάτρί,κεμ, στιλάγω, σαγγουινάριαμ. In der Stelle bei Paul. Aeg. VII. 3 κορωνόποδος ή ρίζα και αύτη πεπίατευται κωλικοίς ώφελείν ε'σ^'.ομένη ist für κωλικοϊς zu setzen κωλιακοίς. At hie error, sagt Jan. Cornarius, non liBrarii est ex similitudine vocum decepti, sed ipsius authoris Pauli: qui quum alaudam coli eis opitulari antea scripsisset, mox haec subjunxit. Seite 4 Zeile 3 u. 4 streiche κυβωριον und κφωριον (Schneid. zu Nie. fragm. p. 115). • Seite 4 fam. 4 ist ausgelassen: 4, 31 Orobus sessilifolius Sibth. (Fraas 59. Diosc. I, 551. II, 599.) αστράγαλος. Die bei Paul. Aeg. V, 2 vorkommenden Formen άστραγαλωτη und άστραγαλώτις werden von Janus Cornarius in seinen commen- tariis- medicis verworfen, dafür άστραγαλιτις genommen. Aber άστραγαλώτις kommt auch vor bei Hermes Trismegist., wo die männliche Aristolochia diesen Namen führt. Seite 4 fam. 4, 32 ist hinzuzufügen: Janus Cornar, ad Paul. Aeg. I, cap. LXXIX: differunt pha- seli a phasiolis. Et phaselum quidem idem esse quod λά^υρον (id est cicercula) Galenus quosdam asserere dicit. At φασίολον vocari etiam δολοχόν et λόβον (id est siliquam) idem lib. I de alim. (näm- lich p. 545) testatur. Ochron vero erviliam Latinis dictam esse doctis quibusdam placet. Nobis interim ea quae de his authores tradunt boni consulenda sunt, donec ad certiorem rerum cognitio- nem perveniamus. Meminit etiam Hippocrates lib. Π de diaeta (nämlich p. 477) et Theophrastus in VIII de bist, plant. 130 Seite 5 Zeile 4 füge hinzu: Theophyl. Sim. ed. Boiss. p. 209. „ 5 „ 12 „ „ Paul. Aeg. p. 24, 1. 32. Actuar. Spir. anim. p. 92. Seite 5 Zeile 5 v. u. füge hinzu: de CandoUe Geogr. Bot. 878. Salmas. hom. hyl. iatr. proleg. p. 21. Daremberg zu Oribas. I, 580. Seite 5 letzte Reihe füge hinzu: Die in den Manuscripten. corrumpirte Stelle in Paul. Aeg. II, cap. LIV και δαμ,ασκηνα και μυσκλίου, τοΰτο δε έστιν ή μύξη, τα οστά kann aus Aèt. 5, 118 και δαμασκηνών δε η μυξαρίων το οστέον κατεχόμενον εν τω στό- τατι παραμυ^εϊτα?. folgendermassen wiederhergestellt werden: και δαμασκηνών και μυσκλίου, τοΰτο δε ε'στι, της μΰξης τα οστά. Seite 6 Zeile 7 ν. ο. füge hinzu: Oribas. Π, 646. Paul. Aeg. ρ. 24. Actuar. ρ. 89. Koch Wochenschrift f. Gärt. Pflanzenkunde 1859. 28. p. 217 fg. Seite 7 Zeile 17 füge hinzu: Nie. Damasc. ed. Meyer p. 80. „ 8 „ 9 V. u. füge hinzu: Alex. Trall. ΠΙ, 8. ΥΙΠ, 8. Paul. Aeg. p. 24 1. 24. Oribas. I, 64. 175. Ideler Π, 274. Seite 9 Zeile 4 v. o. füge hinzu: Paul. Aeg. 1, 81 p. 24. Actuar. p. 90. Oribas. 1, 63. III, 95. Seite 14 Zeile 8 v. o. füge hinzu: vgl. Nicol. Damasc. p. 78. „ 15 „ 1 „ „ „ andere Synonyme bei Apu- lej. c. 91. Seite 15 Zeile 6 v. o. füge hinzu: medianum (Nicol. Damasc. d. Meyer p. 83). Seite 16 Zeile 13 v. o. füge hinzu: Meyer zu Nie. Damasc. p. XXm u. 129. Seite 19 Zeile 7 v. u. füge hinzu: vgl. Meyer zu Nicol. Da- masc. p. 85. 97. Seite 25 Zeile 6 v. o. füge hinzu: lieber die Schreibart λ- gl. Lobeck Phryn. 437 und ausser Plut. conv. 10. Pallad. 4, 9, 16. Isid. 17, 10, 16. noch Marceli. Empir, cap. 30, ρ. 382. Oribas. I, 263. 304. 184. 44 fg. Paul. Aeg. 1, 80. Actuar. 2, 6. Seite 25 Zeile 6 v. u. füge hinzu: ψίλω^ρον, καρκίνω^ρον, κνήμα. Seite 26 Zeile 15 ν. ο. füge hinzu: Aetius ed. Ven. 1534 p. 10. Paul. Aeg. I, 74. PseU. 2, 39. Oribas. I, 70. II, 642. Ideler II, 275. Ermerins Anecd. med. gr. 269. 131 Seite 26 Zeile 15 ν. u. füge hinzu: vgl. Lobeck Proleg. 288. Meyer zu Nie. Daraasc. 99. Seite 27 Zeile 6 v. o. füge hinzu: vgl. Grimm Uebers. von Hipp, m, 616. Paul. Aeg. I, 76. Oribas. I, 83. 263. III, 179. lieber die Wörter γογγυλίς, u. Zeile 9 γογγύλη, βουνιάς vgl. Da- remberg in den Anm. zu Oribas. B. I, p. 584. III, 697. Seile 27 Zeile 13 füge hinzu: Janus Cornarius in Dolabell. in Paul. Aeg. cap. XL VI: hoc loco σίνηπι vocem falso legi dudum in commentariis medicis in Galenum κατά t6πoις ostendi et pro ea σάπωνα vocem restituendam esse docui, ex locis Galeni unde Paulus haec transscripsit. Animadvertit hoc etiam Guilelmus Copus Basilien- sis, aut certe rectam lectionem in suo exemplari repertani expressit. Seite 28 letzte Zeile füge hinzu: Aus den Stellen bei Galen üb. III κατά τόποις: καρδάμου ίκανόν, και νίτρου βραχύ und bei Aet. 6, 79: καρδάμ,ου σπέρματος όσον έξάρκεί, και νίτρου βραχύ folgt, dass bei Paul. Aeg. ΙΠ, 27 statt καρδάμωμον zu lesen ist: καρδάμων και νίτρου βραχύ. Seite 29 Zeile 13 ν. ο. füge hinzu: In der Stelle bei Paul. Aeg, V, 28 έκ μεν γαρ της οσμής και πικρίας, κωνειον ist das letzte Wort nicht richtig. Er selbst hat dafür cap. 42 μηκώνειον, was auch bei Diosc. steht. Deshalb ist also dies, wie schon Jan. Cornar, wollte, zu setzen oder κώδειον. Seite 30 Zeile 7 v. u. füge hinzu: κύαμος αιγύπτιος, κυβω- piov, κιβω'ριον (Schneid, zu Nie. fragm. p. 115) Prosp. Alpin, p. 172. Okens Isis 1818 B. 2 p: 1358. Seite 39 Zeile 10 v. u. füge hinzu: lieber die Orthographie von άνη^ον vgl. Lobeck Proleg. p. 400. Bekkers Anecdota 403. Schol. Theoer. VII, 63. Ermerins Hipp, alior. med. reliq. 301. Seite 41 hinter Zeile 6 von oben füge hinzu: 129, 38. Laserpitium Siler L. — ? .(Fraas 145. Diosc. I, 400. II, 519! Meyer II, 246: „wir wissen nicht, was es ist.") λιγυστικόν. Vgl. den Byzantiner zu Oribasius 558, 15. 25. 29; 559, 19. Seite 41 Zeile 15 u. 17 v. o. füge hinzu: Vgl. Paul. Aeg. I, 76. Ideler II, 277, 5. Ermerins Hipp, alior. med. gr. reliq. 9* 132 301. 344. Grimm zur Uebers. v. Hipp. II, 522. IV, 562. In seinen Bemerkungen zu Oribas. I, 87 übersah Daremberg die Anm. 18 in Lobeck's Technol. 298; die Accentuirung von καρω könnte vielleicht Bestätigung finden durch καρκώ Hesych. und andere bei Lobeck ibid. p. 320 fg. aufgeführte. Seite 41 Zeile 13 von unten: τορδΰλι,ον hat wie Dioscorides in der angeführten Stelle auch Paul. Aeg. ΙΠ, 25; dagegen VII, 3 γοργυλιον, das aber deshalb nicht zu verändern ist, weil es unter Γ angeführt steht. Seite 42 Zeile 16 v. o. Die Bemerkung von Meyer III, 363 ergänzt und vervollständigt jene von Lobeck Proleg. 178. 179. 181 Path. I, 387. Ausserdem vgl. man noch Schol. Aristoph. Equit. κορίαννα, είδος βοτάνης, το νυν κολίανδρον. Orib. Π, 651. Paul. Aeg. 7, 3. Schol. Nicand. Alex. 157. Aemil. Mac. 20, 2. My- reps. 8, 20. " Seite 50 hinter Zeile 10 ν. ο. füge hinzu: Solanum melongena L.? (Fraas 166 Anm. 312. Heldreich 36. Lenz 541.) μελιτζάνα, μελτζάνα (pelasg. mélindζane). Bei Myreps. ed. Steph. 454 Η steht: melitzani sylvestris se- minis drachm. und in der Anmerkung fügt Fuchs hinzu : Nicolaus habet άγριομελιτζάνου. quid autem melitzanon illi significet, scire nequeo. Dann hat Myreps.. 532 B: seminis sylvestris melitzanii unciam und dazu wiederum Fuchs: Nicolaus habet μελι,τζανίου. quid vero illi sit melitzanium, scire certo non possum. Intelligit forte melanthium sylvestre, qnod aliquibus pseudomelanthium voca- tur et lolium; quamquam falso, ut secundo nostrorum de stirpium historia com. tomo, monstravimus. Das von Fraas erwälmte άγριο- μελίτζανον im Schol. zu Theocrit. heisst in der Ansgabe von Didot p. 72 A 42 άγριο μελιντζάνα und 46 άγριαν μαί^ιζώνην (cf. 234, 1). Solanum lycopersicum L.? (Fraas 165 Anm. 168.) λυκοπέρσιον (Gal. de fac. simpl. 4), λυκοπερσικο'ν, τωμάδα (hodie). Seite 52 Zeile 8 v. u. füge hinzu: über κασΰτας, κουσοΰ^ε vgl. Salmas. 910. Jul. Scaliger de plant. 124, 1, A. Meyer zu Nicol. Damascenus p. 120. 133 Seite 58 Zeile 4 ν. u. füge hinzu: Marrubium creticum L. φαράσιον, σάρομ,α, κάνδηλι (hodie). Seite 64 Zeile 3 v. u. füge hinzu: στίραξ, στουράκιον. Seite 72 Zeile 8 v. u. füge hinzu: In Alex. Aphrodisiensis probi, ρ. 3 lin. 2 u. fg. von Usener Progr. Berlin Joachimsth. Gymn. 1859 werden folgende Arten von άψίν^ιον (codex Oxo- niensiö 233 hat άψί^ιον) erwähnt: το Ποντικόν, το Αιγύτττιον, το δε πάντων άριστον το νησιωτικον και των παρα^αλαττΐων ορών και τόπων, και το Ύμη^τιον. Theophylacti Simocattae Quaest. phys. et epist. ed. J. Fr. Boissonade Par. 1835 ρ. 26 und in den notae in Dialogum p. 213: „quemadmodum Ponticum mei amarum est, absinthii causa, quod in Ponto crebrum est. Quod de Sardo idem tradit Isidorus lib. 20, cap. 11: Sardum amarum est absinthii causa, cujus copia ejus i'egionis apes nutriuntur." Kimedoncius. Notante Bernardo ad Nonn. t. I, ρ. 230, Theophrasto contradicit Lactantius Statu inter- pres, qui poetae verbis „olentis arator Hy metti", Th. 12, 622, ad- scripsit: „creatoris mellis bene olentis". Sed plus intellexit glossa- tor quam dixit Statins, qui montem floribus olentibus et fragran- tibus halantem significare satis habuit. Plinius XXI, §. 171 sagt über Lychnis: radicem ejus Asiani boliten (d. voliten, V. boUter, R.) vocant. Da ich die Plantae cellulares in diesem Buche nicht berücksichtigt habe, nur die be- treffenden Namen im Index anführte, will ich hier zu Phn. XXII, §. 92 über boletus eine Stelle aus Janus Cornarius anführen, die die von Sillig gegebenen Lesarten vervollständigf. Janus Corna- rius Dolabellarum in Paulum Aeginetam, lib. I in LXXVII sagt: Boleti quos βολϊτα!. Graeci vocant, nomen Latinum apud nos ser- vant, contractum tamen, et ex trisyllabo fere monosyllabum factum, boltz enim aut boltze appellantur. De his PHnius ait, in ο ρ imi s quidem est in cibus: ita enim legi debet ex fide manuscripti vetustissimi apud me codicis: et non, Optimus quidem est is cibi^s. Quomodo enim optimum' cibum diceret, cujus discrimen, periculum ac venenum ipse subjungit. Verzeichniss der lateinischen Namen. (Die Zahlen geben stets die Seite an.) AbietineaeRich. 98 Acacia arabica W. i Acer campestre L. 16 „ creticum 16 „ pseudo-platanus 16 „ obtusatum Kit. 16 Aceras anthropophora R. Br. 103 Acerineae DC. 16 Achillea Millefolium L. 20 Aconitum Napellus L. 75 Acorus Calamus L. 107 Adiantum capillus Veneris L. 128 Adonis autumnalis L. 31 Aegilops L. 124 Agrimonia Eupatori a L. 7 Ajuga Iva L. 59 Alisma Plantago L. 121 Alismaceae Rieh. 121 Alkanna tinctoria Tausch. 48 AUium ampeloprasum L. 113 „ Cepa L. 112. 114 „ fistulosum L. 114 „ magicum L. 111 „ Porrum L. 112 • „ sativum L. 113 „ Schoenoprasum 113 „ Scordoprasum L. 114 Aloe perfoliata prodr. fl. gr. 115 Alpinia Galanga L. 101 115 Althaea cannabina L. 18 „ officinalis L. 18 Amarantaceae R. Br. 22 Amarantus Blitum L. 22 Amaryllideae R. Br. 104 Anibrosiaceae Link 82 Amomeae Rieh. 101. Amomum L. 101 „ granum paradisi 101 Amygdaleae Barth 5 Amygdalus communis L. 5 Amyrideae R. Br. 10 Amyris 10 Anacardium 9 AnagaUis arvensis L. 62 Anagyris foetida L. 2 Anchusa itàlica Retz 48 „ tinctoria L. 48 Anemone apennina L. 31 „ ? 'Ηρακλέους 222,2 174,35 άκληλουάρδί, 4,9 )? Ι'βεως 9,2 άκλιμελίκ ,, >5 ίκτίνος 100,5 151,29 ακνηστον 184,1 ?? ίσίωνος 151,24 άκόμητον 222,3 ί? κροκοδείλου 174,15, a άκονακία 174,27 ί? Κρόνου 174,16 άκόνιτον 174,23, a ?? όνου Aeg. 251,1 ακονος 151,2 V οφελίμου 161,2 άκοπος 174,30 V οφθαλμού „ ακορον 233,1 ?? πόδοντος 151,29 ακορος „ J? ττόδοτος „ acorus „ 222,3 ?? πυρετού 29,8 άκουβία Proph. 174,7 ν :^ίωνος 151,24 άκραρουφάτ 178,4 ν ταύρου 151,23 άκρεμόνη η ' τί,τάνου 174,49 acrifolium 196,2 >? ΙΨ^ άκταία 133,2 « "Ωρου 129,8 ακτή „ αίμαγωγόν 119,2 άκτίς „ αιματικός βολβός 229,3 ακτρα „ haematostolos herba 109,29 ακυλον 25,1 κν 148 άκυλωνιον 76,5 αλαρα 198,3 αλβολος GaU. 151,3 άλβουκιομ 83,8 albucus 229,13 άλεβρι. άλεξάνδρα 227,6 άλεξάνδρία „ άλεξάντρη 129,8 άλευροφάβαν 4,27 άλημ.ων 229,19 άληπία 179,1 άλ^αία 48,2 άλ^ίοκον „ άλιαστρον 131,3 άλίεφος 119,2 άλικάκαβος 144,2 άλψ,ατία 83,8 άλιουρος 161,2 άλιουρόφ^αλμοζ „ alisari 136,4 άλισφακιά 151,5 άλίφλο^οζ 198,2 άλκέα 48,2 άλκεφέλιον 142,5 άλκ(.ßLάδιov „ άλκίβιον „ άλκουβιαικοΰμ 142,11 άλλισραγγία 86,1 151,5 άλΧοσκόροδον 108,1 άλμάδες 131,3 αλόη 229,19 άλοη „ αλόη γαλλική 141,1 άλοίνη 191,2 alolac 174,21, a άλοΰ 6,3 alum 229,7 aluta 109,32 άλουτιζ „ άλποχη' 100,3 άλσελάμ 118,5 άλσινη 191,2 alterculum 144,9 άλυγαιόκοκκα 152,7 άλυπη άλυπιάδος άλΰπιον 179,1 αλυπον „ alysa 196,2 alyserum „ Aljssum Plinii 136,4 αλφιτον Ήρακλε'ους 109,10 άλχάνα 69,1 άλχανία „ 218,1 άλχαράνιον άμάδρυα 6,3 άμαζίτης 246,11 άμαζίτις " „ άμαμά 41,3 άμανιτάριον άμανιτης άμαςίνη 191,2 άμάρακον 151,8 amarenum 196,2 άμαρουδα 11,6 αμαύρωσες 129,46 ambra 233,1 άμβρωσια 73,2 άμειλλαλά 16,2 αμεος 129,6 άμετρος 9,2 149 amianthon 251,9 άμικτομίαι,νον 152,7 άμ,μ,ανιτης αμμονος 4,11 (S. 129) άμμος 229,19 άμμωνιακόν 129,34 amomum rubeum 218,2 άμοργίνη 191,2 άμοργίς 43,1 άμπάν άμπανός άμπελίκη 41,1 άμπελιλιζες άμπελόκαρπον 136,1 άκπελόπρασον 229,7 άμπελος μέλαινα 226,2 άμπελουκιάμ 83,8 άμττη 10,6 άμπηχιντι: „ άμποΰδι,ν 10,5 άμιυουσαλάτην 4,26 άμπροσσανάμ 144,4 άμπροΰ 10,5 άμπρούτ „ άμυλον 174,35, a άμυρον „ άμφικέφαλος 246,46 άμφιτάκορις άναβάη 189,3 άναβάσιον 202,2 άνάβασις „ άνάγγελος 58,1 227,6 άναγυρίς 4,1 άνάγυρος „ 174,30 άναιμο'νη 118,4 άνακακαβέα 196,2 άνακάρδι,ον 11,1 άνακολη 251,9 άνακτίριος 174,16 άνακτόριον 222,1 άνάκυνον 174,16 άναπι,σαλάπ άνάρ 63,1 anarina 240,1 άνάρρι,νον 159,6 άνάσφορος 251,1 άνατεταμε'νη 191,2 άνατολίκον 134,1 227,7 άνατόριον 222,1 άνάφηστος 228,2 άνάφυστος Proph. „ άνδιδάν 129,37 άνδραί'δα Lenin, άνδράχνη 78,1 άνδροσαίμων 85,1 αν ε μόνη 118,4 άνεμο' σο υρτον ,, άνεμόσφορος 129,13, a άνεμ,ωνη 118,4 άνεμώχορτον „ anesen Aeg. 174,16 anesnees „ „ άνεψά GaU, 228,2 άνζαρουτ 185, a ανήκον S. 131 άνη^ίτόξυλον 129,31 άνη^ουμ 129,14 άν^εμα 48,1 άν^εμ'.ς 174,21 άν^ος "^(χΧλάσαιος „ λύκου „ πίδι,νον 118,5 150 άν^ρακοβότανον 151,22 άν^υλλίς 146,3 αν^υλλον „ άνίκητον 227,7 άνιορσιζέ 4,25 ανισον 191,1 άνισούν 129,14 άνκκώάν 174,16 άνουβιας 174,7 άνουφί Aeg. 246,11 άνοΰχα 129,37 άνσανάφ Afris 142,5 άνσητζ 26,1 άντεμωνη 118,5 άντεμωνιάμ „ άντζαρούτ 185, a, 1 άντζασιφάντ 129,29 άνζηρά 184,1 άντζιάς 6,3 antiamas Aeg. 174,35 άντίδιον 174,38 άντι^ε'σιον 175,1 άντικάν^αρον 229,3 άντικυρικόν άντιμιμον 151,9 άντίμιον 144,4 άντίμνιον „ άντινάρ^αρον 229,3 άντιράδαρος αντουρα 161,2 άντοφαλη 58,2 άντόφαλι „ άντρακλα 78,1 άνώ^ Aeg. „ άνωνιμ Aeg. 129,8 άούβιος 110,3 άπαγοΰδα 11,6 άπαλλά άπάν^ρωπον 118,13 άπάτϋ Aeg. 191,2 άπαρία Hisp. 246,11 άπαρίνη 136,1 174,31 άπεμοΰμ Aeg. 144,4 οίπ&μψι Aeg. 129,46 άπηγανον 16,1 άπηγανος „ άπιάστρουμ 151,13 απιον 10,5 άπιδια „ άπλάτιον 161,2 άπλητιον 233,1 άπλόφυλλον 109,16 άπογορίσαπον 141,2 174,35 άπόκυνον 140,1 άπόλειος Afris 151,3 άποληγουσα 129,46 Apollinaris 144,9 άποπλευμονος Proph. 146,1 άποΰριοζ 4,12, e απρους 222,3 άπσαλλά 219,7 αραβικός λίβανος 13,3 άράβλα Syris 16,2 άραγγη 129,33 άράκ 127,1 aracano 6,2 αρακάς 4,30 αρακος 4,27 αραξ αραρα 210,1 άράριξα „ άρατζίνη 204 151 aratilliis 229,7 άρατριφάγια 152,7 άράφαξις 83,8 αραφος 129,31 άράχ 127,1 arachi 195,1 άραχοΰ Aeg. 129,31 άργ/λλιον 230,14 άργεμώνη 118,5 αργιον 251,9 άργυρος 29,7 άρδάκτυλα 174,35, a άρια 10,8 άρι,γάνη 151,8 άρίγανονς „ άρίδαν 142,11 arilli άρίλορον άριον 222,1 aristereon 152,1 aristologia 210,1 aristolocie „ άριστολοχία ,, άρίτριλίζ 29,7 άριτριλλις „ άρκάρ 161,9 αρκειον 174,31 άρκευ^ίς 203,1 αρκευ^ος „ άρκόβατος 227,7 άρκολάχανον 234,1 άρκοπόδιον άρκοσφόνδηλον 129,33 άρκοσφόνδυλον „ άρκου'^'όβατος 227,7 άρκόφ^αλμος 125,3 άρκόφυλλον 174,2 άρκόφυτον „ αρκτιον 159,1 άρμάλ 109,14 αρμαλα Syris 16,2 229,7 harmel Arab. ,, άρμάλι 109,14 αρμαλον 229,7 αρμεν 118,13 αρμενία 6,3 άρμενιακά „ άρμη 109,12 άρμιάγριον 234,1 άρμίατον „ άρμοδάκτυλα 3, a armoniaca 6,3 άρμπέτα 142,5 arnoglossa 181,1 άρνόγλωσσον „ arnoglossos „ άρνόκουκα 152,7 άρνοπε'τα 142,5 άρον 234,1 άρονία 10,3 άρουκα 109,14 άρούσιον Proph. 109,32 άρσελά 118,5 άρσένκαν^ον 151,3 άρσενότη 41,1 άρτανη'^ε 161,9 άρτεμεδηιον 17,1 άρτεμόνη 118,5 άρτζΰνη 204 άρτίκα 129,34 άρτιμόριον 174,19 άρτρίνα 152 αρυ 234,1 arystercon 152,1 άρχαράζ 4,22 άρχεζωστρις 100,3 άρχεράς 4,22 άρχφέλλί,ον 142,5 άζ)χίζωατΐζ 100,3 αρχρα 161,9 άρωματικόν κάρυον 123,1 άρωνία 10,3 άσά 174,2 άσαλοηρί 83,8 ά'σαρ 177,1 άσαριοη' Aeg. 83,8 ασαρον 210,2 άσάρρα 189,2 άσεαλουρί Aeg. 83,8 άσερα 229,13 aserum 210,2 άσίλακας 10,8 άσίρτη φε'ρα 174,21 α σκάλα Longobard. 174,49 άσκαουκαού Afris 129,32 άσκέλλα 174,49 ασκός 228,2 άσκληδα asclepias 234,1 Άσκληπίου διάδημα Proph. 29,1 Asclepios alcea 152,1 άσκόλυμβρος Cret. 174,27 άσόν^ 181,1 άσοντφί Aeg. 83^8 άσουμές Afris 29,7 άσουρίκ Afris 109,14 άσουρίμ „ άσπάϊος 181,1 ασπάλαθος 4,3 άσπάλαν^οζ „ άσπάλατρος „ ασπαντος 181,1 άσπάραγος 227,3 aspergala 136,4 άσπίδιον 109,16 άσπ^ι,ον '174,16 άσπληνον 251,8 άσπληνοζ 127,1 άσπρα λάχανα ν. άστυρια ^ άσπρίς 198,2 ασπρολίχανα άσπρο μολόχη 48,2 asseras 229,13 άσσυρία 191,2 άσταπίς 41,1 άσταχύς astericon 174,4 άστεριον „ 129,33 191,3 αστερίσκος 174,4 αστερίων „ άστεροπη Aeg. 151,23 αστήρ 174,4 „ χυΐόζ Afris 70,1 άστηρτιφή Afris 174,21 αστράγαλος 4,31 (S. 129) άστραγαλϊτις „ άστραγαλωτη „ άστραγαλώτις „ άστριμουνϊμ Afris 144,1 άστριον 4,11 (S. 129) άσύντροφος 9,2 άσφαλτιον 4,12, e άσφαλτον 189,2 153 ασφένδαμ,νος 36,1 άσφη 83,8 άσφόδελος 229,8 άσφοδηλη 229,13 άσφόδριον „ άσφός Aeg. 151,24 άσφω Ostlian. 161,6 άταδημ. 26,1 ατδίμ „ ατέρα atera 246,42 άτευκριον 151,29 251,8 άτζαροΰτ?, 185, a άτζε'μηρον 129,6 ατζικνόδα ΙΘΙ,Ι άτηξ 174,27 άτιειρκόν Afris 181,1 άτιροσίττη Afris 4,11 (S. 129) άτφτόπυρις Afris 78,1 άτόκιον 76,5 ατομον 144,9 άτος 129,13, a άτούριος 251,8 άτρακτυλλίς 174,35, a άτράφαξί,ς 83,8 άτριβόλο 70,2 άτριπλεκέμ 83,8 αυγινον 144,9 αυγ^,ον 151,9 αύγουιον 109,32 αύγούστεα 92,1 αύκον 4,29 ^ αύμα 189,2 αύρα κροκοδείλου Osthan. 229,3 αυσητζα 26,1 αυτίδ(.ον 142,1 αυτογενές 29,1 221,4 100,2 αύτουε'ντριν β έσω ρ Aeg. 142,5 άφάκη 174,48 αφάνα άφαλοφροντίδαν 119,2 αφεδρος Proph. 151,23 174,35, a αφ^αστον άφ'ίταστος α φ 10 ν 110,1 άφλέτζι,ν 29,14 άφλοφί Aeg. 29,7 άφλοφό Aeg. „ αφραστον αφρισσα 234,1 aphrodilos 229,13 αφροδίσιας 233,1 _ Αφροδίτης λοΰτρον 178,1 „ στε'φανος 151,3 άφροξυληά 133,2 άφρων 129,46 άφυσα 129,37 άφω Aeg. 151,29 αχλάδα Cret. 10,5 άχαμενίς 151,29 achelusia 29,5 άχέτλωσι,ς 100,3 άχηνι,ο'ς 198,5 αχιλλευς 70,1 άχιναϊος 198,5 άχινόποδα Lenin. 70,2 άχνην πυρός 184,1 άχοιοσίμ Afris 129,14, a αχούσα 142,5 αχράς 10,5 άψαφέρ Aeg. 129,33 άψευδης 129,46 154 άψιδηά 174,16 άψι,^έα „ άψί^ί,ον S. 133 άψιν^ιόμηνον 174,16 αψίν^ιον Dacis „ u. S. 133 „ χωρι,κόν 210,1 άψι,φηά 174,16 βααν^έμι,στον 4,8 βαβά^η 129,46 βαβά^υ Osthan. „ βάβηκοζ 48,5 βαβφυρού Aeg. 129,39 βαβούλια 4,27 βαβρυλλη 118,4 βαγία 230,22 bàdarug' 151,2 baditis 115,2 βαηά 230,22 βαία ,, ßatv Έρμου Proph. 251,1 βαΐζ Hebr. 230,22 βάκανον 109,12 βάκας 187,1 βάκκαρ Gali. 210,2 βάκκαρις 174,15 βάκοζ 229,10 bacchiqn 174,31 βαλάβα^ρον 187,2 βαλαγνίδα 198,2 βαλανίδιν 63,1 βαλαουστια „ βαλαΰστια „ balastion 70,1 βαλις 100,5 βαλλάνιον 76,5 βαλλάριον „ βαλλαρίς βαλλίς 100,5 βαλσαβίτα 151,3 βαλσαμένη 174,20 βάλσαμον 13,1 βάλσαμου καρπός „ βαλωτη 151,13,24 βαμβάκιον 48,5 βαμπάκιον „ βαμπάτζι „ βαρβΰλη 118,4 βάργα'^α 161,9 βαρίαδον 218,2 βαριάδων „ βάρκα ουλγους 229,13 βαρσαμέλαί,ον 13,1 βάρσαμον „ βαρύνον 203,1 βάρυτον „ basal 229,7 βασιάδα 141,1 βασιαδός „ basilica 234,1 βασι,λικόν 151,2 219,7 „ περσεφό^νιον Proph. 110,1 basiliscus 234,1 βάτζινα 118,7 βατζινόμουρα „ βάτινον 9,2 βάτος ίδαΐα βατραχοβότανον 118,7 βατταρίτης bachenia 151,25, a βδέλλιον 230,1 βδελυρά 184,1 βεβεασάρ 155 βεβρακ bedegar 9,8 bederabina 151,2 βεδερουζ „ βεδιρούζ „ βεδι,έζ 186,3 βέδον 151, 5 bedouar 218,3 bezalim Hebr. 229,7 beben 3,a. 222,3 behemiir „ beladhar 11,1 belador „ beladur „ βελάνι. 198,2 βελε'δωρ 11,1 beletzica 29,14 βελιλέγ „ βελιλι'ζ 236,1 beliludus „ βε^Λίον 151,29 βελιουκάνδας 70,1 bellicorandium „ bellirici 29,14 bellitica „ βελοτόκος 17,1 βελούακος „ βελφηνικηα 2,4 benedicta 174,28 βενετότριχον 251,9 βεν^ισίτης Cypr. 174,49 βεντονικη 151,25, a βενυζ 129,34 βερβελίκη 178,4 βερβε'ρης 10,1 βέρβερις „ βερέκοκκον 6,3 βεριάδα 109,37, a βερικοκκια 6,3 βερίκουκα „ βερίκωκον „ βερονίκη 203,2 βερνίκη „ βερύκοκκον 6,3 besegnasen 251,9 βε'σπουλα 10,3 βέστρον 151,25, a 141,2 βέσωρ 142,5 βέτα 83,4 beta pratensis 180,1 „ sylvestris ., βέτεκα 180,1 142,2 betilole Gallis 174,31 βετιον 17,1 βετονίκη 151,25, a βετωνικα 152,1 βηκιον Aeg. 151,5 βηρασα 16,2 βηρασσα „ βησαοώη Aeg. 4,12, e βησασα Aeg. 16,2 βηχανία 174,2 βηχίον „ βιδεουάρα 218,3 bica 139,1 βικία 4,27 βικιον „ βίκος „ βιλινουντία Gali. 144,9 βιλσέν βιντιτοξικη 140,1 βιόλα 92,1 156 βιολατζέα 92,1 βι,ολετα „ βίρυλλος 118,4 βίσα 203,1 βίσασα 16,2 βισακούτουμ 129,39 bislingua 227,6 ^iapoL 203,1 βίσσασα 16,1 βιστάκια 11,4 βιτζιτοσιτζι 140,1 (Ιίΐτζιτότζι „ βιτονίκη 151,25, a βίτρον 109,29 blandonia 145,1 βλαστάριον 41,1 βλάστεον „ βλάστιον „ βλησκούνη 151,3 βλήτον 82,1 βλίκας 192,2 βλισκούνη 151,3 βλ{,τομ-ά[χας 82,1 βλίτον „ βλιχωνιον 151,3 β\οχόν 230,1 βοαν^έμητον 4,8 βόγλωοσον 142,5 βόθρος 230,1 βοίδη Aeg. 129,38, a βοϊδό γλωσσά 142,5 βολβός αιματικός 229,3,11 bolbùs 222,2 bolites 8. 133 βολίτης boltz βολχός 230,1 βομβόχυλον 144,4 βομβόχυλος „ βομπάκιον 48,5 βονιάς 109,12 u. S. 131 βονίδες 151,3 bonifacia 227,6 boncitherus 11,6 βόπολον 10,3 βοτυωλη „ βοράδην 129,8 borago 142,4 βοράτη 203,1 204 borache 142,4 βορίν 246,5 βόριον 79,1 βόρος 73,2 βορΰκνιον 144,2 βόσμορον 246,46 βοστάτη 204 βουβάλιον 100,5 βουβλίνη 174,16 bubonion 174,4 βουβού βοΰγλωσσον 142,5 βουδόγλωσσον „ βουζία βουινεσά^ Afris 142,5 βουκεριν 4,8 βουκε'φαλος 70,2 βουκρανία βουκράνιον 226,2 bulbus erraticus 222,2 228,1 vulvus 229,11 βουλερίς 246,21 βουλίλιτζ 236,1 157 βουνάγκαδα 174,21, a βουνιάζ 109,12 (S. 131) βουνιον 129,13, a βουράζα 142,4 βουρλλιον 243,1 βουρλον „ βουρχουμά^ Afris 174,5 βοΰς busbastheoscardian 174,16 bussul 229,7 βοΰφ^αλμον 174,20 βόχος 230,1 _ βράβυα 6,3 βράβυλα „ βρά^η 203,1 βρά^υς „ βράμηλα 6,3 βρεκόκκια „ βρεττανικη 174,11 βρεφοκτόνος 174,7 βρεφονια „ βρεχοΰ Aeg. 4,33 βρίζα 246,43 brillus 195,1 β pio ν britlas 229,7 βριχιλατά 4,25 βριωνία 100,3 βρότιον 73,1 βρούβη βρουλλον 243,1 βρουλοκύπερος „ βροΟλον „ βροχ6ζ 230,1 βρυελλα 243,1 βρΰλλον „ βρύον 226,2 βρυττία 41,1 βρυωνία 100,3 μεΟναινα 226,2 βρωμάρι 246,29 βρώμη „ βρώμι „ βρωμοβότανον 144,1,8 βυρσηά 11,6 βύσκος 130,1 βυσσος 140,2 βυτριάδα βωλίτης βώλον γα^οΰνοζ Afris 100,2 γαϊδαράκαν^α 174,28 γαλαγγά 218,1 γαλαγκ,άς „ γαλακάς „ γάλακκα „, γαλακτις 29,1 γαλατζίδαι „ γαλατζις „ γαλαύκιρν γαλβίολα 222,3 γαλεφος 159,2 γαληγηνη 218,1 galedragon 174,40 γαλίοψίζ 151,3 galitricum 251,9 γάλιψ γαλλατζιδα 29,1 gallinae morsus 161,2 γαλόχορτον 29,1 γάνα 204 γαντοπινεία 158 γαράκαντα κούκ 4,12, e γάργανον 129,14, a γάργατα γαρδερόμπα γαρόφαλα 58,2 γαρόφυλλα γάφετ 9,7 γελγίς 229,7 γελίκη 41,1 gelisia 191,1 γεμ^νάλις 151,5 γεντιανή 141,1 γεντίζα 229,19 γεραγνο γεράνεος γεράνιον 44,1 γερανοπόδιον γεραος τυωγων 174,40 γε'ργφ 109,14 gerebotanon 152,1 gerontopogon 174,40 γετίγια 195,1 γεύσφ 129,34 γη^υλλίς 229,7 gethyon „ γηρυλίζ „ γης χολή 141,2 γήτια 229,7 γίαος γλί^ος 229,10 γιάφετ 9,7 γιγγίδιον 109,39- γιγγικίδί,ον 174,38 γιγκύδιον 13,3 giglio 229,3 γώίκερον γί,ζηρ 187,1 γιζί 187,1 . γίλωψ 246,29, a gingan Pun. 144,9 γίς 247, a, 1 iiladiatoricia 222,1 γλαδίουλος „ γλαδωλουμ ,, gladiolus 222,3 glauceum 110,2 γλαύκιον 110,3 γλαύκιος „ γληχώνας 151,3 gluta 109,32 glutium 110,3 γλυκάνησσοζ 48,1 129,14 γλυκάνισον 129,14 γλυκάνιτον „ γλυκοκούκιον 4,29 γλυκολε'μονα 14,1 γλυκυκάλαμος 2,5 γλυκύρριζα 4,13 γλυκυσία 119,2 γλυκυσίδη „ γλυκυσίδιον „ γλΰπιον 4,33 γλυστρίδα 78,1 γλώσσα στρου*^ηου 189,2 „ ήμε'ρα 151,5 γλα)σσοστρου^ία 189,2 γνιακάρδους 174,35 γογγύλη 109,12 u. S. 131 γογγυλίς• „ γοιδ Afris 129,49 γολγόσιον 109,12 γονογεώνες Proph. 144,4 γονολήτα Dacis 159 γόνος Proph. 151,21 γυγαία 26,1 152,7 „ αίλουρου 142,5 γυμνόλοπον 198,5 „ "Αμμωνος 151,3 γυνός 195,1 ,. Άπο'λλωνος „ γυρινιάς Boeot. 227,6 ,. "Αρεος 29,1 δαδή „ αφ^ιτος 174,20 δαδοΰξ 139,3 .. Έρμου 129,31 174,20 δαιμονιαρεά 144,9 „ Ηράκλειος 228,2 > δαιτίς 229,7 „ Ηρακλέους 227,6 δάκινα Dacis 180,1 „ "Ηρωος Proph. 189,2 δακρύδην „ Ηφαίστου 174,16 δάκρυον ""Ήρας 152,1 „ Κρόνου 142,13 dactilicon 119,2 „ κυνοκεφάλου 129,31 clactylinte 210,1 „ όνου dactylum 9,7 „ "Ωρου 151,23 δαμασίνιον 236,1 γόργιλος 129,41, a δαμάσκηνα 6,3 γοργίνί,ον 129,5 δαμασκηναπώόμηλα γοργύλιον S. 132 damasomon 236,1 γοργωνιον δαμασόνιον „ γόρδηλον 129,41, a δάμβακ γορότζια 100,3 δαμναμε'νη 4,22 174,15, gudubal 174,15, a δαμναμ.ε'τη 4,22 γουμα 1,2 δαναίς 174,7 γουμούκα ,. daxus 25,1 γουνίν dardana 174,31 γράνατον 63,1 δάρδανον 210,1 γρανόκοκκα 6,1 δαρσίνη 187,2 γράνον 204 darfulfei Arab. 144,6 νρανόσυλον δαρφούλφουλ „ γράσα 144,9 δασμοφών 109,29 γρασίδι 151,2 δάσπις 125,3 γραστη δασυκλωνος 251,1 γρότζί,α 100,3 δασυπόδιον 92,1 γρουίνα Afris 44,1 δατισκα 152,7 γρούτα 246,46 δαύνη 187,1 γρΰνον 100,5 δάφνη 227,6 187,1 160 δαφνοινής Aeg. 174,15, a δαφνόκοκκα 227,6 δάφνος 187,1 δαφνοποΰλα 227,6 δαφουφέρ 207,1 δε'δ δέδωρον 109,10 δείνοσμος 174,7 δε'κατον 133,2 Demetria 152,1 δεναί'δα 151,9 δενδρόκολλα 1,2 δενδρολιβανον 151,6 δενδρόλιμνον „ δενδρομελόχας 48,3 δενδρομολόχα „ δένδρον του 'Αβραάμ „ περσικόν δενδρόροδον 139,3 δενιξ dentaria 144,9 δεντρον δεντρουτζικον der dum Pun. 174,4 δεσδουξέ 139,3 διακύτριον διάλιον 142,13 διάξυλον Syris 4,3 διαπι,σφάκ 251,1 diaula 151,3 διε'λεια Dacie 144,9 diesathe „ 159,1 δι^ιάμβριον 144,9 δι^υράμβιον „ δίκραιον 144,2 δίκριον „ δίκταμον 17,1 δίμορον Osthan. 151,3 διονυσία 41,1 διονύσι,ον 127,1 Διός βοτάνη „ ήλακάτη 151,2, a „ όφρΰς 174,20 „ πωγων 174,5 diosatis 152,1 dioscyamos 144,9 διοσπορον diptamus 17,1 διφρυγε'ς diphyes 251,9 dichromon 152,1 δόδοροζ 109,10 δολιά 129,46 δολοχόζ 4,32 (S. 129) doxus 25,1 δορκαδιάς 29,14 δορυκνιον 144,2 174,19 δορύχνιον „ δορυκυτον 179,1 δορυσάστρου 129,39 δουβά^ Afris 174,5 δουβεϊ δουκουνέ Gallis 133,2 duracina 6,2 δοχελά Dacie 151,28 draganti 174,16 dragontea „ draguntea 234,1 δράκανος 136,4 draconthea parva 234,1 δρακονταία „ dracontea 174,16 218,5 161 δρακοντια 234,1 δρακόντι,λος 141,2 δράκο ντιον 234,1 δράκοντας Dacis 151,6 dracunceUus 174,16 δρέλεον δριμαλίδα 189,1 δριμ,υτάτη δροσιοβο'τανον 151,25, a δρουβανον 17,1 δρυόκαρπον 198,2 δΰκταμον 17,1 δυόσμος 151,3 δυπρίνιον 151,25, a δυτικο'ν 227,7 δωράκι,να 6,2 έασφάτ 118,10 ebeas drachi 131,3 εβενίτις 151,29 έβενότριχον 251,9 έβίσκη 48,2 έβουλ 203,1 εβουλον 133,2 έγεντίζα 73,1 229,19 εγκλυστρις Byz. 78,1 82,1 48,1 έζελέμ 204 έηου φαρικοΰ έ^ρεκίκη 109,14 έκκιλελ μέλεκ 151,6 εκκληλ „ elaias dacry 131,3 έλαίνιον ε'λαιοδάφναι. 227,6 έλαίπρινος 53,1 elardia Syr. 161,9 ελάτη 204 έλαφικόν 129,32 έλαφι,νέ Aeg. 118,10 έλαφόσκορδον 140,1 ε'λβουνιον 17,1 έλέβορος 118,10 ελειον 133,2 έλείτις 191,2 έλελίσφακος 151,5 έλεμούρουν 161,9 έΛέτ)(^αρ 11,4 έλετχέρ „ elephantis pedieulus 11,1 elephantosis 174,31 elephas „ έλία 131,3 έλίδι 227,7 έλίδριον έλιλε'α μύλικ 4,9 έλΛέγ 29,14 ελιμον 246,27 έ'Χιξ έλιοσακτή 133,2 έλίχρυσος 174,15 elkirika 222,1 έλλέβορος 118,10 έλλεβοροσηματα 180,1 έλλούφη έλμιγγοβότανον? | ^ .,^ έλμιν^οβότανον? ! ^ ^ΡΡ-^ΤΎοροος έλμουκοκω 229,7 έλξίνη 191,2 229,7 elon 133,2 έλουάρ 9,8 έλουρί „ έλπβέν 29,14 11 162 ελπηλον 151,9 έλτζηζη 221,4 έλσιτζη 228,1 ελχάντερις έλχάρδ 1,2 έλχ,αρκός 222,1 έλχία 4,9 έλχίλ „ έΧχοΰλ „ ελχρύβ „ έλωνί,άς 229,10 εμβλ^κιν 29,14 emblicus „ έμβολούκρουμ. 145,1 εμέλζ 236,1 έμινίον Aeg. 234,1 ε'μλάχ 236,1 εμΧετζ „ emmanes 144,9 έμπελίλιξ 29,14 έμπένο 164,1 εμπληκ«. 29,14 εμπλιτζι „ εμπλιτζον „ εμπουλον 133,2 ε'μπυξή 129,32 ένίρος 133,2 ενορον 144,8 ένουλα 174,11 entaticon 219,7 έντζηρ 192,2 έντζητ 9,5 έντυβιον 174,38 extingun 219,7 εποίΐτίτίζ 134,1 έπιε'ρ Aeg. 251,9 έπί*^^υμον 145,1 έπιμ,ελίδα 10,3 έπιμηδίον 125,2 έπιούμ. 110,1 έπιπακτίς έπίπτερον 240,1 έπί,φάλτιον 229,19 ε'πί.χε'λ 151,3 έπλούλ 203,1 ε'πνουβού Aeg. 16,1 epolissan 174,16 έπτάνευρον 181,1 έπχούλ 203,1 ερα 246,44 έρβαία^οζ 108,1 έρδικουσιν 151,8 έρέβιν^ος 4,26 έρείχγ] 167,4 έρευνήρις 129,5 έρεχ^ίτης 174,22 ερινοζ 170,1 έριόςυλον eriton 219,7 erificium 152,1 έρμιγγοβοός 141,2 έρμι,γκοβός „ hermirudon Proph. 159,1 έρμοδάκτυλος 3, a Έρμου βαίν Proph. 251,1 „ βασίλιον 9,5 „ βάσις 83,8 „ βοτάνη 9,5 „ δάκτυλος 3, a 9,5 έ'ρμπα γασάρ 144,9 ε'ρμπαγάσαρ „ ερξώη Aeg. 129,13, a 163 έρούμ 82,1 ερυθρά 151,13 erythraicon 219,7 έρυ^ρίδη 136,4 ερυθρό δανον 136,4 ery thron 219,7 ερυμον 83,8 έρυσίσκηπτρον Proph. 152,1 εσκε Aeg. 151,24 έσχασμένη 4,25 έτεα 195,1 έτιεικελτά Aeg. 73,1 έτυμ-όδρυν 198,2 ευβουλος 133,2 ευζωμον 109,14 εύπατωριον 9,7 ευρεχνεύμονος 181,1 ευσίνη 191,2 ευστρα 246,46 ευτηβον 174,38 ευφόρβιον 29,1 εΰφρόσυνον 142,5 έφεσία 174,16 ε'φηρ Aeg. 174,32 ε'φ'ίτοσέφιν „ έφ'^όσεχιν „ ε'φημερον 228,1 ε'φιαλτεία 119,2 έφιάλτιον 229,19 έφόλβιον 29,1 εφυδρος 202,1 έχεωνυμον 151,2, a έχινόπους 70,2 έχίειον 142,5 έχϊνος 170,1 έχιον 142,5 11 εχου φαρικου ζάβακον ζαβακουληα ζαδοάρ 218,3 ζαδουάρα Nicomed. 202,1 ζαζί,ανάτ ζα^ησι,εν Proph. 174,16 ζάκλ(.α 189,2 ζακοΰν Syr. ζάμβακ 132,1 ζαμβακέλαιον „ ζάμμακος „ ζάναχ πουλχάτ 247, a, 1 ζανζαπηα 218,4 ζανζαφηλ „ ζανζίβερ „ ζαραβανιτζίνη 189,3 ζαρζαλοΰ 6,3 ζαρο^έα 189,2 ζαρκετίδες 100,2 ζάρναβί, 245,1 ζαρ6ρ Arab. 63,1 ,10,3 ζαρούριον 10,3 zarurum „ ζαρταλοΰ 6,3 ζατατζάου 110,3 zaurur 10,3 ζαφαράζ 174,35, a zaforà 222,2 ζαφορά 174.35, a ζαφρας 222,2 174,35, a ζαχαράζ 26,1 ζάχαρι 246,2 ζάχαρις „ ζεα 246,42 ζεία „ 11* 164 ζελλία 229,19 zenae folium 2,5 ζεντζιάνε 141,1 ζεντιττηα 218,4 ζεντογάλε 151,5 ζεραφοίς Afris 43,1 ζέρνα 245,1 ζεΰγμα 204 ζεΰμα 246,46 ζευσηρ 129,34 ζευσίρ „ ζεφε'λουρον 179,1 ζεφε'λωρον „ ζηγής άγρια 151,9 ζήζανα ζηζάρ 246,3 ζηκινον 198,2 ζηλαία 229,19 ζηλέα „ ζηλίαυρος 161,2 ζηλιος 229,3 ζηλωτικον zenis Aeg. 142,2 ζηντζάνα ζηρωμπα 218,3 ζιγάρ Afris 129,13, a ζιγγιπήα 218,4 ζίζανα zizania 246,44 ζιζάνιον „ ζιζιβέρη 218,4 ζίζιφα 26,2 ζιζυφαία „ ζίνζανα ζινόφυλλον 2,5 ζιντζίφιον 26,2 ζίρζαρα ζίτζη 161,2 ζιτζινφα 26,2 ζμίλαξ 227,7 zmilax „ ζμύρνη 218,4 ζόγχος 174,46 zoi 181,1 ζουδάρα 218,3 ζουλάπιον ζουντονπάζ 218,3 ζουορινοίπετ Afris 203,1 zuoste Dacis 174,16 zouste „ ζουρουμπέδ 218,3 ζουρουνίζη „ ζοΰφα 151,8 ζοχη 174,46 ζοχία „ zocho „ ζόχος „ zuffe Arab. 151,8 ζυγέλαιον zygiberis 218,4 ζυγίς 151,9 zyred Dacis 174,16 ζωβότανον 118,10 ζωγόρητος 13,1 ζωγόριτος „ ζωδονάρα 202,1 ζωκαροζ 246,2 ζωμαρίττον Proph. 118,10 ζωόνυχον 142,9 174,15, a Ζωροάστρου διάδημα 48,1 ζωρτενίκια 174,49 ζωχίν 174,46 165 ζωχινόν 174,46 Σ^ωχός „ ήδεμία Proph. 174,7 ήδύοσμος 151,3 ήδΰραβδον 187,2 ήδύσαρον ή^ουσα 129,46 ήκίγονοζ Ι'σεως Proph. 151,8 ηλακάτη Δι,ός 152,1 ήλι,οτρόπη 142,13 ήλιοτροπιον „ ηλιοχορτα ήλιόχρυσον 174,15 ήλυστεφανος 83,8 ήμερα γλώσσα 151,5 ήμερες 41,1 198,2 ήμεροκαλλίς 229,3 ήμεροκατάλαχτον „ ήμίονοι Proph. 144,4 ημυόεν 161,2 τ,νε'μιον 118,4 ήρα 246,44 ΉοάκΧεί,ον 151,8 Ηρακλέους αλφιτον 109,29 Heracleos pogon 251,9 ήρακλεώτις 198,3 '^Ήρας δάκρυον Proph. 152,1 ηρης 222,3 ήριγγι. 177,1 ήριγενιον 152,1 ήριγερων 174,22 ηρυγγοζ 129,1 151,18 ηχομε'νιον ^αλασσόκραμβον 109,35 ^ασια θαυμαστός 222,3 ^αψία 129,38, a ^άψος „ 136,4 ^εία ρίζα 151,25, a ^ελπίδη 222,3 ^εμψω 129,13, a ^έξιμος 210,1 ^εοβρότιον 73,1 ^εόνισον Proph. 174,16 ^εοπνοή 151,6 ^εόπορον 174,16 ^ε'ρμια ■^^ερμός 4,33 ^ερμοΰτιν 151,9 ^έσαν Osthan. 210,2 ■^ε'σκε Aeg. 161,9 "ίΓεφίν Aeg. 189,2 ^εψω 129,13, a ■^Γηλυτερίς 129,38, a ■^ηλυφ^όριον 174,16 ^ηλυφονον 174,23, a ^ήμβρα ^ημίλαια 184,1 therion 234,1 ^εριόφονον Osthan. 234,1 ^ηροφόνον 174,23, a ^ησαρικά Hispan. 181,1 ^ίσε 229,3 ^Λασσίδιον 109,29 thornaschùl 142,13 ^ορυβητρον 110,6 ^ορφάτ Afris 129,8 109,34 "^^ορφάτσάδι Afris „ ■^ούριτοζ 229,13 ^ραμβε'ς 151,8 ^ραπ( ν« 192,2 166 ^ρίβαν ^ριδακίναι 174,49 ^ρώακίς „ ^ριδακυνα „ ^ρίδαξ αγρία „ ^ριμβόξυλον 151,10 ^ρίμβος „ ^ροία 192,2 ^ροΰμπι 151,10 ^ρυαλλίς 125,2 161,3 159,1 ^ρυάς „ ^ρύμ.βη 151,10 100,2 ^ρύ^χποζ „ ^ρύον ^ρύαος ^υλακίτης 177,1 ^υμαρνόλιον Proph. 129,31 "^ύμβρα "^υμελαια 184,1 ^υμος "Μυρσίνη Cypriis 158,1 ^ΰρσιον 151,10 239,1 , ^υρσίτης 151,9 Μν 110,3 ίασμέλαιον 132,1 ίάσμη Pers. „ ίάσμινον „ ίβηρίς ίδιόρυτον 174,15, a ίδίχυρ ίδίχχιρ ίδρύς 198,2 ίεβάλ Afris 246,11 Ίέλεον 115,2 [ερά βοτάνη 144,9152,1 151 4,25,a ϋεράκιον 174,41 [ερακοπόδι,ον 76,5 ιεράν^εμις 174,35, a ιεροβοτάνη 152,1 ίεροβρυγκας Proph. 44,1 ιερόμυρτος 227,6 ιερΌς καυλός 83,8 ίέσκε Afris 44,1 hieiFaldra 10,1 hiephalter „ ί^υτηρι.ον 127,1 ίκεοσμίγδονος 240,1 ίλεκρέβα 78,1 ίμπεχεμπεου 9,5 Impocacla 78,1 ίνβολόκρουμ 145,1 Ινβολουκρουμ „ inguinalis 174,4 Ι'νουλα 174,11 ίνροσασία 78,1 insana 144,9 ίντέμ. 9,5 ίξία 174,32 ίξίνη „ ιξόζ 130,1 Ίόβις βάρβα 174,5 iobousos Aeg. 174,49 ίοντϊτις 210,1 ίούβαρος Gallis 180,1 ίουνίττερουμ 203,1 ίουπεκέλλουσον Gallis „ [ππάρισον 152,1 ίππεκεμπεουμπεϊ 151,25, a Ιππιον 29,1 175,1 ϋππόγλωσσον 227,6 ίππολειχην 129,38 [ππομ,άρα^ρον 129,28 167 ίπποσελινον 129,38 ϊππoΌgιζ 247, a, 1 ιπποφαές 29,1 {ρα 246,44 Ιρανη ίρηγερον 174,22 ίρηγέρων „ ίρίγκιον ίρικηνη 204, e, 3 Ι'ρίζ άγρια 222,3 Ιααία Aeg. 118,10 Ι'σατις 109,32 ισοκάρδιον 11,1 ίσχάρια 229,7 Ιαχάς 129,8 192,2 Ιαγιάζ 174,35 Ισχΰς 174,7 Ιτέα 195,1 ιφι,α 151,1 Ι'φυον „ hiiFa 10,1 καβαλλάτιον 142,2 καβηλ 234,1 κα^αίρων 222,3 κά^αρσις 76,3 καιναιμμέκ 109,3 καιραμ,α κακαβία 196,2 κακάβιον 144,2 κάκαβος Afris „ κάκαμπρι κακιάτρι,κεμ 4,11 (S. 129) κακκουμπεάν κακός 222,3 κακουβαι 229,7 κακουλάν 218,2 κάκουλε 218,2 κακουλλι,ν „ cacreos „ καλακάν^η καλακάσσιον 229,7 καλαμαια 246,21^ καλαμάν^η καλαμητου καλαμιν^η καλάμι,ον καλαμόκρινον 222,1 3 χοί\(χ.μοζ αρωματικός καλαστροΰ'^^ι.ν 76,3 καλικερε'α 4,8 καλικερης „ καλίκερις „ calicularis 144,9 καλκοκρί 111,2 καλλαις 144,2 callesis 152,1 καλλιάς 144,2 καλλιγαρία 4,8 καλλικρέα „ καλλιπέταλον 9,5 καλλίτριχον 251,9 calocatanos 110,1 καλοκυμιναία 129,37 καλοστρου^ιον 76,3 κάλου εν κάλπασος κάλυξ καρδιακός Proph. 174,35, a καλχάνα κάλχη 174,24 κάμαγζε 123,1 κάμαρος 118,13 καμβηλ 142,13 234 168 κάμβοι 58,1 καμβυλ 142,13 camelicon 152,1 καμεφητούς 151,28 καμήλ 142,13 camila 151,10 καμίλαιμα κάμμορον 174,23, a κάμπαι,ς καμπελη κμπιουζα 174,2 178,4 κάμπρι καμφάνεμα 151,6 καμφούτ κάμων 146,1 καναανζήρ 151,3 canava 191,3 κανάβη καναβηναία κάναβις 191,3 καναβόκοκκον „ καναβοΰρι κανάρια 15,1 70,2 κάνδηλι 151,23 (S. 133) κανεβάτζα κανέλα 187,2 κανέλλα „ καν^αρίς 4,12, e κανισκουτ κανναβουρόσπερμα 191,3 καννίον 246,21 κανοκερσαία κανσαλίδες 221,4 κάντεον 246,2 καντιον „ κάνχρι,ον 218,2 κάνωπον 133,2 capetti nigri 219,10, a καπήλου 251,9 καπηνίτζ 129,34 καπινητζ „ κάπνιον 111,2 110,3 καπνός της γης 111,2 καππακοράνια 174,20 καππαρόριζον 108,1 karabe 1,2 204, e, 3 καραβουρέα καραγωγος 227,6 κάραμε 204, e, 3 karaf 191,3 "carbatum 118,10 karbet „ 204. e, 3 karbech „ cardamantice 109,37, a κάρδαμε 204, e, 3 καρδαμινακά 109,37, a καρδαμίνη „ καρδαμίτζη 4,9 κα'ρδαμον 109,37, a u. S. 131 cardamomum 218,2 „ cardamum 109,3 καρδέλι καρδία λύκου 108,1 καρδι,οβότανον κάρδιον το μέγι,στον 11,1 κάρδον 76,3 κάρδος 174,27 κάρδους νίγρα 174,35, a κάρδος ούαρίνους 174,32 καρέα 198,3 καρεο'φαλον 58,2 καρεοφλι,ά „ 169 καρεόφυλλον 58,2 καρώφηλον „ καρκίνητρον 189,2 καρκίνω^ρον 100,1,3 (S. 130) καρμπολάχανα καρναβάδι 129,37 καρναβάδιον „ κάροιον ίνδί,κόν καρομφιλ 58,2 κάροζ 123,1 καρπα^ος 134,1 κάρπασος κάρπη 118,10 καρπιν „ carpisia „ καρπισίχ Arab. καρποβάλσαμον 13,1 καρπόν 118,10 καρποπισιον „ καρσέναι 4,27 καρσύνε „ καρτζαμίδα 4,9 κάρυα 198,3 „ βασιλικά 197,1 „ μικρά 198,3 „ ποντικά „ „ 2ινωπικά „ caryophyllata 174,28 καρυόφυλλον 58,2 κάρυχον κάρφη κάρφος καρφούφουλ 58,2 καρω S. 132 κασαβεδδηρίναι 233,1 κάσαπον 13,1 κασεβερίδε 187,1 233,1 κάσια 187,1 κασιαλίνα „ casus 93,1 κασσάμην 13,1 κάσσαμον „ 161,9 κασσαπαραδισσά 151,2 κασσίαλα 151,8 καστηκόλα κάστωρ 222,2 κασύτας 145,1 (S. 133) κατάγγελος 227,6 κατάγχουσα 142,5 κατανάγκη cataputia major 29,8 κατεράβων κατε)(^ομένιον 129,46 κατζαραία 203,1 κατζαρία „ κατζούρου „ κατζουνιον κατηρά καυκαλίς 11,4 καυκος 129,14 καυλίον καφαγουίνα 76,5 καφόρα 187,2 κάφουρα „ καφουρέλαιον „ καφούριον „ κάχλαν 174,20 καχοΰεν κάχριον 218,2 κάχρις 151,6 καχρυόεσσα ρίζα 129,24, a καψικόν 218,2 170 capsilago 144,9 καψυκόν 218,2 κέβαλον 29,14 κέββουλιν 229,7 κέβουλε 29,14 229,7 κέβρα κεγχραμίς 192,2 κε'γχρος 246,5 „ ινδικός 246,3 κεδοις 145,1 κεδρόμηλον 14,1 κέδρος 203,1 κεισσαπαραδισσά 151,2 κεκένζ 144,2 κεκουντζ „ κελώονία 119,2 κε'λπης 177,1 celtin 196,2 κεμελετ Aeg. 118,10 κεμπιανη 174,46 κεναουπερί 191,8 κενδής 174,19 κενδίς „ κένδρος 203,1 κενόξυλον 174,35, a κενταυριον 174,35 „ με'γα „ „ μικρόν 141,2 centifolium 70,1 centinodia 189,2 κεντόκουρα 151,29 κέντουκλον κέντρος 203,1 centrum gallinae 151,5 cepa 229,7 képe „ κέπουλον 29,14 118,10 229,7 κερά άζάριον κεραβε' 204, e, 3 κέραμε „ κεραμε'νη 129,37 κεράσια 6,3 κερασκόμιον 7,1 κερατοφορον 218,2 κεραυνός 174,19 κεραφρών Dacis 161,2 kerbes 29,14 204, e, 3 κερδά Afris 129,5 κερε'ερα Aeg. '210,2 κεριχια 58,1 κέρκερ 161,2 κερκεραφρών „ κερφούλφουλ 58,2 κέστος > κέστρον 151,25, a 219,10, a κεταντοπήγαν κέτι Aeg. 174,7 cephalota 151,10 κέχρι 246,5 κηκίδιον 198,2 κήμος 127,1 κηπινητζ 129,34 κήπος 'Αφροδίτης 73,4 κηρνωυ σπέρμα 129,8 cibuUa germanica 229,7 κιβωριον 115,1 (S. 129 131) Gideon 119,2 κί^αρος 127,1- κ(."^Όπτέρι.ον 251,8 κίκαμος cicer italicum 4,26 171 cicerago 196,2 cicercula 4,32 (S. 129) κϊκι 29,8 κι,κίμπρι,ν 218,4 κικινον 192,2 cicinoria 174,38 κίκιρί,ς κίκι,ς 29,8 κικίτο „ ci clini 133,2 κικόμ-ηλον 236,1 κικουτα 129,46 κίκρυτος „ κιλά 151,8 κιμοΰτας 129,46 κινάμ.ωμ.ον 187,2 κι,νάρα 174,27 κ(νη 227,6 κιοσμιν 151,5 κίπεριν έγίπτί,ον 207,1 κισσάμε^ος cissanthemon 161,9 κισσαπαδαρισσά 174,49 cissaron 161,9 κισσός 127,1 cissopliyllon 161,9 κισυνητ^ι 129,49 κιταράκ κιτάρην 187,1 κίτη „ citocatia 29,1 citonius 10,6 κιτράγγουρο 100,2 κιτράγω 151,13 kitre 14,1 citrina poma 11,6 κίτριον 14,1 κίτρον „ κιττάριον 187,1 cifeberat 4,12, e cifelot κιφιρε „ ciforium 41,3 κιχαμος κίχορα 174,38 κίχωρα „ κιχωριον „ 222,3 κλεμαξίδα 133,1 cleoma 109,10 κλεωνία κλη^ρη 199,2 κλημάχη 151,8 κλιβωδιον 191,2 κλινοπηδιον 151,2, a κλινοποδίοντες κλυβασις 191,2 κλύβατις ■ „ κλυβατος „ κλΰκαψις 142,4 κλύμΛνον κλυστερία βοτάνη κνέορον 174,35, a 192,1 κνηκάν^ιον 222,2 κνήμα 100,1 3 (S. 130) κνίδα 191,1 κνίδιος κόκκος 174,35, a κνίζα vgl. κόνυζα κνίσες 191,1 κνους Aeg. 174,27 κνυζα vgl. κόνυζα κνυξ Aeg. 111,2 κνυσμούρ 172 κνωπόδιον 189,2 κόβυσσος 73,1 χοδιμεντον 129,8 κοδομαλον Cret. 10,6 κοδύμαλον „ cozumbrum 165,1 κοιλακάν^η κοινάμωμον 187,2 κοκία 4,27 κοκιτρουν 13,3 κόκκαλιν του σίτου 246,44 κοκκία δριμέα κοκκίμηλα 6,3 κοκκινογουλια Cret. 83,4 κοκκοβάλσαμον 13,1 κοκκοδαφνον 187,1 κοκκονάριον 204 κόκκος θαλάσσιος „ κνίδιος 174,35, a κοκκυμηλον 6,3 κο'κλαστον 159,2 * coctanus 10,6 κολητζίδα 175,1 κολίανδρον 129,49 u. S. 132 κολιατροζ „ κολιμησττ] 9,8 κολιξίδα 136,1 κολλάρι,ον 161,2 κολλητζάδα 136,1 κολλητζίδα 175,1 κολλυβάτεια 191,2 κολοκασία colococca κολοκυ^η 100,1 κολοκυν^ίς „ colubrina 234,1 columbina 152,1 κολούτζια κολυβάδες 131,3 κόλυβοζ κολυμβάδες 131,3 κολυμβατία 191,2 κολυμπάδεζ 131,3 colchicon 228,1 κόμαρος 167,2 κομηδην 1,2 κóμL „ κομίδι „ κομίδιον „ κομμόδι „ comum 129,46 κόνα 204 κόναρα „ κονδρίλλη 174,49, a κονδύλι 246,21 κονώφότανον 118,13 κονώοβότανον „ κονιδι,ίζ Siculis 181,1 κόνιζα 174,7 κονίλη 129,45 κόνιον 129,46 κοντοζάβριον κόνυζα 174,7 „ τρίτη 174,11 κορακοβότανον 227,6 corallium 161,2 κο ρ άλλο β όταν ο ν 227,6 κοραλλόχορτον „ coras 85,1 κορδοκούβα Bulgarie κορίαννα 129,49 S. 132 κοριανόν „ 173 corin 85,1 κόριον 129,49 ' κορίτζολε 189,2 κόρκορος 161,2 cornu 4,8 corobulon 174,16 κορόμηλον 6,3 κόρον 85,1 corona bubula 16,1 κορουμφούλ 58,2 korràt 229,7 κόρταλον 174,22 κορυμ,βη^ρα 127,1 κορυντζάρην 129,14, a κόρχορος 161,2 κορώνιον 109,17, a κορωνοπόδίον 4,11 (S. 129) κορωνόπους „ κόσαλον 151,5 κοσμική 151,25, a κοσοΟ^ε κοσσια κόστος 218,5 costum „ κοτιάτα Dacis 246,11 κότινος 131,3 κοτυληδών 73,4 cubus batus 9,2 κουδε'α 110,1 κουδία „ κουδοΰλ 41,1 κουκάϊε 230,3 ^ κούκι 4,27 κούκινα φύλλα 230,3 κούκιον „ κουκιόφορον „ κουκκουμιν 100,5 κούκουδον κούκουμις 100,5 cuculus herba 144,1 κουκουνάρα 204 κουκουρδ 161,9 κουκουτάς 129,46 κουλαζράκ κουλητζια 4,13 κουλουτζία 218,1 κουλυβατία 191,2 κοΰμαρα 167,2 κουμαρεά „ κούμαρον „ κούμαρος „ κουμε'ης κουμε'μ,αι κουνάρι,ον 204 κουδούμεντον 129,9 kune^oij 174,7 cunila bubula 16,1 „ gallinacea 151,8 κουνουπίδι 109,12 κουντοΰρα 246,44 κουρβαράς 129,49 κουρδούμ 174,35, a κουρεΟνη 151,25, a κουρίτις 152,1 κουρκοΰμ 110,3 κούρκουμον κουρκούτη 246,42 κούρμι 246,46 κουρπάς 246,42 κουσέλ 151,8 κουσιμεζάρ Aeg. 100,5 κουσμούρ 174 κουσοΟ^ε 145,1 (S. 133) κουσποά 123,1 κουτζουβάην 165,1 230,22 χουτζουβιον „ κουτζούγαλα 118,4 κοΰτζουλον κουτζούμβερ 165,1 κουτζουνάδα 110,1 κούτζουρον κουτ'ζωνάδα 110,1 κοί3τνε 86,1 κουφοκάρώον κουφοξυλαία 133,2 118,10 „ μικρά „ κουφοξυλε'α „ κουφοςυληά „ κουφόξυλον „ 196,2 κοχαλοδίτ?. 142,7 κράδη 192,2 κράμβη 109,12 κραμβητ „ κραμβόφυλλον „ κραμπόφυλλον „ κρανεία 127,2 κρανία „ κράσαμον 13,1 κραταιά 110,3 κρεμέδι 229,7 κρεμηδια „ κρεμίδι „ κρηίδιον 129,46 κρημνός , creobula Hisp. 151,3 κριατξοΰνι κριγίελον κρι^αί βίβλιαι 246,46 κριθάρι 246,46 κρι^^ή ορεινή „ κρι'^^άρι „ κρίνον 229,3 „ πόρφυρον 222,3 κριός 4,26 crista gallinacea 152,1 κρόβυσος Aeg. 129,5 κροκοδείλιον 174,28 κροκοδείλιος „ κροκοδίανον 178,1 κροκοδίλλιον Proph. 234,1 κροκολύκης 26,1 κροκολύκιον 151,25, a κροκολύτης 26,1 κροκομε'ριον 174,15, a κρόκος 222,2 κρομηδίτζια 229,7 κρομιδόφυλλον 17,1 κρομμύδιον 229,7 κρόμμυον „ κρομ,οβότανον 144,1 κρόνιον 118,13 κρόνος Proph. 174,7 Κρόνου τροφή Proph. 247, a, 1 κρότες 29,8 κρότων „ κροτωνιον „ κρουστάνη Dacis 110,3 κρυστάλιον 181,1 κυαμος αιγύπτιος 115,1 (S. 131) κυβάσια 11,4 κυβέλιον 92,1 κυβε'λλιον „ κυβωριον 115,1 (S, 129 131) κυδόνη 10,6 175 κυδωνοκουκούτζα 10,6 κυφάνι,ον 118,10 κυκιολαία 4,27 κυκλάμ,ινον 161,9 κυκλοφοινίκια 230,22 cycolida Dacis 144,2 κυκυδι κυκωλίς Dacis 144,2 κυμβαλα Φρυγίης μητρός 119,2 κυμινον 129,37 κοναγχίτης 174,16 κυνάρα 174,27 .κΰναρος „ κΰνε 129,34 κυνη 63,1 κυνογλώσσα Proph. 221,4 κυνόγλωσσον 180,1 142,2 cynoglossum „ 142,5 κυνοζεματιτης 174,7 "κυνοκάρδαμ-ον κυνοκέφαλον 174,40 κυνόκτονος 140,1 κυνόμαχος 174,35, a κυνόμορφος 222,2 κυνος ορχι,ς 219,1 κυνόσβατος 108,1 κυνόσπαστος 119,2 κυνοχ^άλη 189,2 κυνόχορος 108,1 κύονος φρίκη Aeg. 129,17 cyparisson 152,1 κΰπειρος 245,1 κύτυερος „ cyperus babylonicus 218,1 κύπρη κυρηναϊκος οπός 129,34 κυριόφυλον 131,4 κυσάμ,ε^ον κυσσιον 127,1 κύστινο!. 63,1 κυτοίμ,πελον κυωπόδιον 189,2 κωδεί,ον 110,1 u. S. 131 κωκαλίς Dacis 144,2 κώμαρον 167,2 κωνάριον 204 κωνειον 129,46 u. S. 131 κωνον 204 κωνωπεϊον κωτοκούρα 189,3 λαβατολαβάτ Afris 191,2 λαβαντίς 151,1 λάβωρα 227,6 λαγακαπη λαγηνάτα 10,5 λαγηνίδία 174,40 λαγινίδην „ λαγι,νιδιν „ λάγινον GaUis 228,2 λαγογηρως λαγοκοιμητία 174,15 λαγοκονία 184,1 λαγοκυμητον λαγονάτη lagopus λάδανον 93,1 λάδη λαδικίνη 142,5 λαδωνίς 227,6 λάζαρον 129,34 λα^ηρια 4,29 29,1 λά^ηρι,ν 29,1 176 λά^υρις 29,1 λά^υρος 4,32 (S. 129) λαιμόνιον 180,1 λαψ.ονόζουμον „ lacaphthon 123,1 λάκκα 142,5 λάκκος „ lacrima 131,3 λάκτα 187,1 lacteridae 174,49 λακτοκονήα 184,1 λακτοκονία „ λακτουκα 174,49 lactuca caprina „ λακχαν λακχάς λακωι,ον αγριον 229,7 λαμπάς 76,5 λαμπατζι,ά 189,1 λάμπυρον λαμψάνη λανά^ Afris 134,1 lanaria herba 76,3 λαν^αρίδες λάξ Dacie 78,1 λαουο^έν Afris 226,2 λάουρι λαουρίολε λάπα^ον 189,1 lappa 175,1 lappago „ λάπτα 189,1 λασάνιον λάσαρ 129,34 λασάριον „ λασσάριον „ λάσσαρον 129,34 λάτερ 151,8 laterculum 144,9 λατζακε'α 203,1 λαχούρια 4,27 laurago 227,6 laurus alexandrina „ λάχ ίά 151,13 λαχαναρμιά 109,12 λαχανόγουλα lachanon basilicon 174,16 λαχανόπουλον λαχας χίας 151,13 λαψάνη λεβάντα 151,1 λεία 174,16 leimone 14,1 λειμωνιον 180,1 λειριον 229,3 λειχηνη 227,6 λεκε'μβρα 48,2 λεκληλ 129,24, a λεμονή 180,1 λεμόνιον „ lencopodion 110,6 λεντοκάρια λεονκο'ρνο λεοντιγαλα 129,34 λεοντικα 4,13 λεόντιον 246,5 λεοντόγαλα 129,34 λεοντοκάρι 127,2 λεοντοπέταλον 125,3 174,15,a 110,6 λεοντοπόδιον „ 26,1 λεοντόχαρον 151,29 177 λεπλές 9,5 λεπλέτ 146,1 leporina 219,7 λεπτόκαρον 198,3 λεπτοκι,νάμωμον 187,1 λεπτολάχανον λερπόμ-αν 219,7 Λετετζη 187,1 λευκάκαν^α 174,35 λευκάν^ημον 202,1 151,18 λευκά ς ορεινή 151,18 λευκή άκανθα „ leucographis „ λευκό LOV leucopis 174,16 • leucophyca 174,16 λευκόφυλλοζ 152,7 λεφτοκάρι,α 198,3 λεφτοκαρυά „ λέων 158,1 ληβερίς 29,8 ληβητζη 100,3 ληβόριν 118,10 219,7 ληβρόχη 144,4 ληγκουάδης 189,2 ληκων 110,1 ληνοζότζης 29,7 ληρόβιν 118,10 219,7 ληστήτις 210,1 λητασπαρτίζ 86,1 λητωστυαριτιο „ ληχην libadion 141,2 λιβάνη 13,3 λφανοζ „ λφανωτόν 129,24, a λίβηνη 13,3 λιβιούμ Aeg. 203,1 λφόριον 133,2 λιβρόχης 144,4 λφυκή 142,5 „ ρίζα 129,34 λφΰτζη 100,3 λιγαιόκοκα 152,7 λιγαρε'α „ λιγγαβις 189,2 λίγγιον 41,1 ligea 144,9 λιγεόκουκα 152,7 λίγο κο μα 43,1 λιγοραία 152,7 λιγοφαγοΰς 86,1 151,5 λιγυστικόν 129,38 (S. 132) λι'ί^οπτε'ριον 251,8 λι^όσπερμα 142,9 li^gChiov 136,4 licinia 152,1 limeum 144,8 λιμνήσιον 174,35 λίμνηστίζ „ λιμνιστηρ limoni a 180,1 limonium „ limoncellus „ λίμωνον 142,5 λινάρη 43,1 λινά pi „ λινάριον „ lingua avis 189,2 bovis „ canina 142,2 12 178 lingua canis 180,1 142,2 „ Macedonica 142,2 „ pagana 227,6 „ passarina 189,2 „ tauri 181,1 λινοΣ^ωστης 29,7 λι,νοκαλάμη 43,1 linocostis 29,7 λινόσπερμα 43,1 λίπιμον 198,5 Lipsiani 4,26 λί,σέν 181,1 „ έλασάφερ 189,2 „ ε'λχάμελ 181,1 \iad\ χοίμεΚ „ λισσανασφάλ λισσομάμουδον 4,12, e λιτρώόζ 100,1 λιχνίδιον 76,5 λόβος 4,32 (S. 129) λογγοπηπερι 144,6 λογχίτης lolium 229,7 u. S. 132 Lonchitis 219,10, a λότος 196,2 λουβίον 4,32 λουλάκην λουλούδι 151,8 λουλουδιον „ λουλουφερον 115,2 λούμιξ 189,1 λουμπουνι 4,33 λουτϋάζη 48,1 λουπηνάρια 4,33 λουπηνάροια „ λούπινα ρ LO ν „ λουπϊνος 4,33 λουπουλη 191,4 lupuli flos „ lupus salictarius „ lustrago 152,1 λυγεα 152,7 λύγος „ λυισ^ή Aeg. 227,7 λΰκαψος 142,11 λύκιον λυκον 144,9 λυκοκτο'νοζ 174,23, a λυκονε'ραντζον 14,1 λυκοττερσικο'ν 144,1 (S. 132) λυκοπέρσιον „ λύκος 158,1 λυκοσέμφυλλον 180,1 λυκοσκυτάλιον 112,1 λύκου καρδία 180,1 λυκόφρυξ 174,16 λυκόφρυς „ lycopsis 142,4 λύμη 129,32 λυσαλάν^η 142,5 λυσαμαμούδιν 4,12, ο Ijsas 174,16 λυσιμάχιον 161,3 λυσσαμάμουδον 4,12, ο λύχνης λυχνιαριά λυρίδιον 76,5 λυχνις 161,3 λιχνίτις „ 159,1 λωδικίντ) 256,2 λωτός 196,2 μάβρα 179 μαβρονία Lesb. Phryg. μαγγοΰνα 129,46 μαγγυράνα 151,8 μαγκουνα 129,46 μαγύδαρις 129,34 μάδαλκον 230,1 μάδελκον „ μάδρυα 6,3 μαζιζάνοον 234,1 mazicinum 219,7 μαϊον μαϊμάξ 100,3 μαιουλιον 174,49 μαϊούνιν „ μακάβιον μακα^ρίσα 222,3 1 μακάριος 130,1 μακεδονίσιον 129,8 μάκερ 139.3 μακη"^^ο Aeg. 151,3 macia 161,2 μακκάτ 222,3 μακούλ 151,10 μακροπέπερι 144,6 μακροπηπε'ρη „ μακροπίπερον „ μακρότερον Proph. 181,1 μάκων 110,1 μαλάβα^ρον 187,2 malagreta 218,2 μάλα^ρον 129,31 μαλακόκισσος 146,1 μαλακόν 198,5 μαλάν^η 118,11 μαλάχη 48,1 μάλοι,ον 76,5 malum terrae 210,1 161,9 μαμερφλοΟ μαμηρέ 110,3 μαμμαμά 151,4 μαμουσάγκιον 92,1 μανδηλίδα 174,20 μανδραγούρα 144,4 μανεψά 92,1 μανζιζάνη 234,1 μανζ'.ζάνιον „ μάνης 13,3 μανικός 144,2 μάνις 13,3 μανιτάρι μανιτάριον manifolium 174,31 μάννα 13,3 μανούλα 159.1 μανουνι 142,11 μανούρα μαντεία Dacis 9,2 μαντηλίδα 174,20 marathron 234,1 μάρα^ρον 129,31 μαράσκιον 6,3 Mariae herba μαροΰβιν αγρία μαρουλάκι 174,49 μαρούλλιον „ μάρουλον ,, μαρουλόσπορον „ μαρουλόφυλλον „ μαρουμπια μαρωδία 118,11 174,21 μαρωνη 174,35 μάς 189,1 12• 180 μοίαιτίπως 161,2 μασύτειπος „ μασύτυπος „ μασουάφιον „ μασουχά „ μάσπετα 129,34 μαστιχη μαστουρα 174,40 ματερίνα 151,8 ματζάνα 234,1 μάτζης 139,3 μ.ατζουκό'ίΓρυμβον 145,1 ματζουράνα 151,8 μάτη 13,3 ματουβχ 129,34 ματραγούρα 144,4 ματρι,τζε'ρβί,α 134,1 μ.ατρι,σι.λοΰβα „ ματρισύλβια „ Tnatrissylva „ μαύβρι μαυρινον 192,1 μαυροβάλανον 29,14 μ.αυροκ6κιον 76,5 μαυροκούκιν „ „ ίνδι,κον 118,11 μαυρόμαρσον 151,23 μαυροπίπερον μαχαιρίν^η Proph. 151,6 μαχαφόνιον 222,1 μαχαιρόφυλλον „ machaera „ μαχαλέβ 177,1 μαχμουτά 146,1 μεγάλη βοτάνη 246,46 μεγαλολουδον 174,20 medulla fistulae Cassiae 2,5 μεζέριο 29,1 μεκι,άτουρα 161,2 μεκίατο „ μελάγρια μελάνη 118,11 με'λαινα 118,4 μελάμπελος μέλαν 151,24 μελάν^η 129,37 119,11 μελάν^ι,ν „ μελάν'^ιον 118,11 melanthium sylvestre S. 132 μελανόρριζον 118,10 μελάνσπερμον 118,11 melgra μελεά 131,4 melegueta 218,2 μελέκαπρος 210,1 μεληλοτον 4,9 μελήτα 178,1 μελιάγριον meliaco 6,3 μ.ί\ίζα μελίζων μελίζωροζ μελίκταινα 151,13 μελίλοτα 4,9 melind^ane 144,1 S. 132 μελισόληζ μελισόχορτον 151,13 μελισαοβότανον „ μελισσόβοτος „ μελισσόφυλλον „ μελίτεια „ μελιτταινα „ 181 μελίτταιον 151,13 μελιτζάνα 144,1 (S. 132) μελιφυλλον 151,13 μελληλά 29,14 meUigreta 218,2 μελξίνη με'λοσμος 151,29 μελουρία 130,1 μελοχη 48,1 με'λτζανα 144,1 (S. 132) με'λχ 246,44 μέμε^ε 110,3 μέμη^ε „ μεμηρέν „ μεμηρίν „ memiresin „ μενδρουτά Mysis 180,1 μενέ|ίραδον 229,7 μενεγέταίζ 218,2 μενέφραδον 229,7 μενεψά 92,1 mentastrum 151,3 mentiosa 109,14 μεον ά^αμαντικόν 129,24 μεουδα Syris 180,1 μεργίνη 76,3 μερδηκούση 151,8 μερδουκοΰς „ μερισειμοριον 151,13 μερκορέλα 29,7 μερκουρίλλα „ μερουόπυοζ Aeg. 151,9 μερσαουσάν 151,8 μερσεω Aeg. 73,2 μερσικουσίν 151,8 μερσινεη 87,1 μερσινιά 87,1 μερσινόκοκκον 58,1 μερτερυξ 174,5 με'ρτη 58,1 μερτία „ μεσικάλη μεσινόκοκκος 58,1 mesoleucon 151,18 μέσπηλα 10,3 με'σφιλον „ μετότΓίον 129,34 μέτρι,ον 227,6 μετωπιον 174,34 μέχ 186,3 μηδικάριον 174,11 14,1 μηδική „ μηδικό ν 146,1 μτίδιον „ μήδον „ μηδοΰσα 219,10, a μηκήτις μηκίτης μηκίτρας μήκων 110,1 „ ^ αφρώδης „ 29,1 μηκωνειον S. 131 μήλα ινδικά 14,1 μηλάν^η μηλέα αρμενική 6,3 „ περσική 6,2 μηλόκαρπος 210,1 μηλολόν^η μηλοτϋέπων 100,2 mene Aegypt. 219,7 μήνιον 119,2 μηρούλην 174,16 182 μ,ιάζ 63,1 μιασφώ Proph. 161,9 μιατεσσεηλε μφελεται 10,6 μ,ικιει Aeg. 161,2 μικρομάρουλον 174,49 militaria 152,1 militaris „ milium solis 142,9 μ,ι,μαίκυλον 10,8 μίν^η 227,3 minon 9,2 μ,ίνος 144,4 μίντη 151,3 μινω 9,2 μιονίδα 251,8 . μιονήτις „ mirtus 58,1 μ(σκ 17,1 μισόδουλος 151,2 μνάσιον 245,1 Μνησ^εος 203,1 174,20 μνία μόζουλα Dacis 151,10 μο'^ό^ Aeg. 110,3 μοιμοιμ Afris 78,1 μόκουλ 230,1 μολάχη 48,1 μόλεον 16,2 μολό^ουρος 229,13 μολόχα 48,1 μονόκαυλον 109,16 μονόκοκκα 229,7 μονοκλωνος 174,16 Morgellina 161,2 morsus gallinae 161,2 μορέη 192,1 μόροξος 151,18 mortine 58,1 μοσάρι,νον 4,33 μοσχατέλι 41,1 μοσχέλαιον 29,14 μόσχο βότανον μοσχοκαριδας 123,1 μοσχοκάριδον „ μοσχοκάρυδον „ μοσχοκάρφι 58,2 μοσχολάχανον μοσχοσίταριν 4,8 μουκοιλ άζράκ μοΰκουλ 230,1 muniacus 6,3 μούρ 129,48 μοΰρδιζ μουρέα 192,1 μουρέλλα μουρζώίν ξηρό ν μοΰρον 192,1 μουρτόκοκκον 58,1 μοΰρτοζ „ μουσέλαιον 29,14 μουσηλιον „ μοΰσκλα 6,3 μουσκοκάρυδον 123,1 μουσκοκάρφι 58,2 μουσπουλον 10,3 μουστεροί 174,7 μουσχος μουχαιπέ 142,14 μουχαίται „ μουχμουτίμ Aeg. 78,1 183 μπαγκα λαουρια μ,παζουραχάς 174,49 μπαζουρκουλα 229,7 μπαζωμπαζί 100,2 μπάλ „ μπάλα μαρίνα μπαμβάκι 48,1 μπανδατζη 29,8 μπαρδάνη μπαρτοΰλα Chaldaeis 4,12, e μπασάλ 229,7 μπατάμ 129,31 μπατι,άμ „ μπέ άλμπε 3, a „ ρουμπιε „ μπεΐ'λα 26,1 μπελι,λητζ 236,1 μπεπί,νέλε 129,14 μπεργάστης μπερμπένα 152,1 μπερμπέρις 125,1 μπέτ 195,1 μπετονικα 151,25, a μπιζι 4,29 μπόμβυξ 48,5 μποραντζενα μπόσκος μπουράκι,ν 142,4 μπράντζα ούρσίνα 151,2 μπροΰνα 6,3 μπρούσκος 227,6 μυακάν'^7] 227,3 μυακάν^ι,ον „ μύδουσα 142,5 μυζάρι,α 142,14 μυκης μυκον μυλέας φίλα 131,4 μυλλόφυλλον 70,1 μυλόρωτος μυλοστράκι,ον 165,1 μυξάρια 6,3 142,14 μυοκτόνον. 174,23, a μΰον 227,3 161,2 μυόπτερον 109,29 μυορτόσπληνον 191,2 μυοχορτον „ μυός ώτα „ μυριγγας 87,1 μυριγκας „ μυριόσολον 174,38 μυρι,ο'φυΧλον 70,1 μυρίχη 87,1 μυριχια μυροβάλανοζ 29,14 μυρόλωτοζ 2,5 μυρσίνη 58,1 μυρσι,νοκοκκον „ μυρτιά 167,4 μυρτίκοκκα 58,1 μυρτοπέταλον 189,2 μυσκάρυδον 123,1 μυσκεαραμυστίρ 17,1 μώλι 16,1 molix „ μώλυ „ μωλυα „ μώρα 192,1 morarii „ morea „ μώρκια „ μωρονα „ 184 μωρός μώτο 187,1 νάϊδα νακερία 4,8 νανά 151,3 nanachuc νάν^η 123,1 ναντί Aeg. 110,1 νάρ Aeg. 222,3 narancio 14,1 ναράντζι „ ναρατ Afris 174,20 nargis 221,4 νάρδος ινδική 177,1, a „ κέλτικη 177,1 „ συριακή 177,1, a ναρδόσταχος „ ναρδοστάχυον „ nardus asiana „ „ creticus „ „ rusticus 177,1 νάρκη 174,35 νάρκησος 221,4 νάρτζης „ νάρκαφ'ίοον 123,1 να σκαφτό ν „ νασσούρη 174,16 nasturcium 109,3 ναΰμα 189,2 ναφέα 195,1 ναφφάτ 41,1 neiasar 174,16 νεκτάριον νεμεκ 13,1 109,3 νεμε'σιον 151,9 νενουφαρ 115,2 Nepeta 151,3 νέπετος „ νεραντζέα 14,1 νεράντζιον „ νεραντζόζουμον „ νέριον 139,3 ηβΓΟηζβ 14,1 νεροσε'λινον 129,8 nespelbaum 10,3 νεσπολίαις „ νέσποορα „ νεστυουριά „ nession 174,35 nessoessesade Pun. 251,9 νέτζ Arab. 233,1 neuras 144,8 νεϋραφοινικοζ Proph. 174,16 νευσιον 141,2 nephelion 174,31 νεφέρα 141,2 νέφριον 129,32 νέχιδρα νηρεσμάχλεβ νηρία 139,3 νηριάδειον 118,13 νηριον 139,3 „ νηρόν 118,11 nihad Aeg. 159,1 νίδιον 139,3 177,1 nilofar 115,2 nimolum 207,1 vivo ς νιορίς 177,1 νίρις „ 139,3 νισυρις 129,33 νίτζελον 118,11 185 νιτζόκοκκον 13,3 νιτταιον 218,3 νιφεα 115,2 νιχέδωρ νοκερία 123,1 4,8 nomoiden 180,1 νόσπρασσου 151,24 νοτιανοσκέμι,ν „ νουδεον 129,8 nucaria 123,1 νουκη „ „ μοσχάτα 123,1 νους βομικα „ „ ινδικά „ „ μυριτζικά „ νοΰτζι μοσχάτε „ νούφαρα 115,2 νοΰφρα „ νοφράν 151,24 νοχελις „ νταλγουζά 204 νταρμ,ουτ 227,6 ντατη 85,1 ντατηρωμέ „ ντερκτζηνη 187,2 ντεροννά 203,1 ντερσισάν 4,3 ντερτάν ντζάους 123,1 ντζηαποαηρ 246,46 ντιναρουμά 129,37 ντουκ nycteridis i»adix 161,2 νυκτερίτις „ νυμφαία 115,2 νυχάκην 4,9 νωνεά 142,5 νωστελις 151,24 νώφρυς „ ξαν^η 192,2 ξαν^ηκαίρια 197,1 ξαν^ησάριον „ ξαν^ητρίχα 222,2 ξαν^ία 175,1 ξάν^ιον „ ξαν^οκάρυα 197,1 ξαν^^όσπερμα 192,1 ςαν^οφτανέα 151,21 xeleon Osthan. 144,9 ξερόχορτον 4,8 ξεροχόρταρον „ ξηρομυρον 151,6 xilobalsamum 13,1 ξιφίας 222,1 ξίφιον „ ςιφορύπτης 229,3 ξίφος 203,1 222,1 ξυλαλά 29.5 ξυλαλόη „ „ ινδική „ ξυλεον 144,9 ξυλέχιον „ xylobalsamum 13,1 ξυλογιγγίβερι 218,4 ξυλοκανάβη 43,1 ξυλοκαρυόφυλλον 58,2 ξυλοκασία 187,1 ξυλοκερατιά 6,3 ξυλοκέρατον „ ξυλοκιννάμωμον 187,2 ξυλόλωτον 9,5 ξυλόμακερ 139,3 186 ξύλον ικαρυας ξυλοπέταλον 9,5 ξυλοτζουνίπερι 203,1 ξυλοχάρτιον 245,1, a ξυλοχάρτον „ ξυνίδα 9,7 ξυρίχη ^ οελχολάφ 174,16 οζαλίδα 189,1 οζηλίδα 151,23 οζόγυρος 174,30 οζολάλουδον 151,8 fòóva 110,3 85,1 0^0 ν (.0 ν „ οίνάν^η 7,1 οινω Aeg. 76,3 oca 10,6 ocalib „ occa „ οκνηρός 227,6 occhi 10,6 ολίγωρος 140,1 ολιγόχλωρον 108,1 ολμα Dacis 133,2 ολυρα 246,42 ολύσατρον 129,8 ομβρέλα 174,35, a ομόνοια 118,5 ομοιονόμοιος 4,13 ομφαλόκαρπον 136,1 ομφαλός γης 73,4 ομφαρ 174,35, a 4,26 onicanthe 174,16 ονιστι,ς 140,1 όνοβρόχειλος 4,25 όνόγυρος 174,30 ονο^έρης 142,5 ονό'^ορος „ ονό'^ουρι. 48,2 ονό^ουρις „ ονοκάρδιος 174,35, a όνόκιχλες 142, 4 ονοκλεία 142,5 onocrisis „ όνομαλάχη 48,2 ονομόλοχος „ όνος ιχρεως Proph. 151,8 ονόσκορδον 229,7 151,29 ονου^ορος 142,5 ονόφυλλος „ ονόχειτλος 142,4 onochelon ονυξ 229,7 „ Γβεως 9,5 „ μυός 189,2 έξαλίς 189,1 161,2 όξευχίδα έξ(α 198,1 οξιλαπατζία 189,1 οξιφηνηκον 129,34 όξυα 198,1 οξυάκαν'^α 125,1 όξυάκαν^ος 10,1 όξύβρουλον 243,1 όξύη 198,2 οξυνίδα οςύπορον 29,1 όξύπουριν „ όξύπουρον „ οξΰπτερνον 243,1 όξυτονος 110,1 οξυφοίνικον 129,34 ι 187 οξυφορον 29,1 οοέτζ 233,1 opaca 4,25 οπερτίτις 222,3 omov 110,1 Opium spanum „ oplus 36,1 οπτερον 251,8 οπωρινον 10,5 όραμποης 187,1 orbicularis herba 161,9 ορβός 4,27 ορδειλον 129,41, a ορδυον „ ορδυλον „ ορέστειον ορ^ογύι,ον 144,8 orthon 152,1 ορίδαλλον 129,41, a oricia 11,4 ορίνη 151,3 οριτζα 246,13 orcisalitexion Aeg. 219,7 ορκοσέλι,νον 129,8 ορμ,ηνον 191,1 ορμινον 151,5 horminum 4,27 ορμιον „ ορνιος κεράνιος 118,4 οροβάξ 119,2 οροβέλιον „ οροβοάλευρον 4,27 οροζιν^ος 4,26 οροσταφίς 10,8 οροφάσουλον 4,32 ορφι,τεβεωκη Aeg. 9,5 όρχεις άρκτου OS leonis 159,6 οσ^άλη 246,44 όσικάτου 125,1 οσιρεοσταφη Proph. 174,40 οσίρώις διάδημα 83,8 οσιρις Proph. 129,33 οσιφινι,κηα 6,3 όσιφινίκία „ οσπρεον οσπριολέων 158,1 ost' anthropu 174,16 οσταφίς 41,1 οστρία' 198,4 οστρυά „ οσφιοκορώον οτουχάχαλ 174,19 ουαρδελουοΰβ 4,9 οΰάργουλος Afris 181,1 ugera 228,1 ουδηδόνιν Afris 151,21 ούεδ 174,38 ούερτιλάγω 174,35, a ούέτζ 233,1 ούζο ς 6,3 ουϋτον 233,1 174,38 ούλο'φωνος 174,35, a ουνεδον 167,2 ούνιφέρα 174,35 ουον 41,1 10,8 ura 219,7 ούρα ίχνεύμονος 181,1 „ μυός Proph. 48,1 „ σκορίου 151,21 Ουρανία 222,3 ουρίγανον 151,8 188 ούρκιόλαρ 191,2 ούσουμβίζ Gali. 227,6 ουσπε 195,1 ουσφορ 174,35, α ουτούτζ 6,2 utrum 109,32 οΰφού? 174,35, a 222,2 "οφακα 41,1 οφεως σταφυλή 100,3 .οφθαλμός Πύ^ωνος Proph. 151,1 „ Τυφωνος ,, οφιγένιον 129,32 οφιοκόρώον 140,1 οφιοκτονον „ 129,32 οφιοστάφυλον 108,1 όφρύς Διός 174,20 οχά 10,6 οχιον Aeg. 129,49 οψαγε'μ 144,2 πά7καρ7ϋθζ 174,35, a πάγκρανον 129,38, a παγόνατον 174,2 πάδος 204 πάζα 83,4 παζιά „ παιδέρως 198,2 παιονία 119,2 παιοννία „ παισαίδη „ πάκαν 83,8 παλαδοΰρ 11,1 παλαιοβδούλου βοτάνη 26,2 palalia 161,9 παλίουρον 26,2 παλι,ρεά „ palladium 26,1 pallas 26,1 palma cristi 219,7 παλοΰδιν 246,2 παλωνι,ά 119,2 παμβακίς 48,5 pampinula 129,14 παμφανης Aeg. 73,2 pandiona 151,25, a pandonia „ παν^ικέρατοζ 119,2 panion 219,7 πάνιος 174,7 πανίτ 246,2 pancala 227,6 πανόσμεον πανταβέρτ 174,35 παντάγα^ον Proph. 151,3 πάνχρωμον 152,1 παπάβαρις 110,1 παπάβερ „ παπαρίνα oLjigioi 118,4 παπαρούνα 110,1 παπαρουνόσπορον 174,49 πάππος 174,27 πάπυρος 245,1, a παράλυσις Proph. 118,13 129,46 παρατο'νσαρα 184,1 παρδαλιαγχές 174,23, a parduna 174,31 parthenion 174,16 παρ^ενούδη πα ρίνη 118,4 παρ^ταρία 151,21 191,2 παρκτέρα 191,2 παρλΰειδον 10,5 παρονυχία 73,2 189 πασι^έα 174,16 pastellum 191,4 pastellus „ παστολέμονον πατητίς 129,45 πατίκιν „ πατίμην ,. πατίτης ,. πάτωμα πατωριον 9,7 pecliculus elephantis 11,1 pecorobon 152,1 πελαγϊτις 161,2 πελασάν άγάτζη 13,1 „ το χμέ „ πελε^ρονιον 174,35 πελέκι. 29,1 129,34, 4,20 πελεκϊνος 129,34 πελιλητζ 236,1 πελο^έλλα 142,1 pelosi η a „ πελωνιτίς 44,1 πεμπινε'λε 129,14 πεμπέδουλα Gali. 9,5 πεμφ'^εφ^ά Aeg. 152,1 πεμψεμπτέ Aeg. „ πένζ 144,9 πενιδιον 246,2 πενταδάκτυΧον 9,5 πεντάδρυν 144,8 πεντάκαίνον 9,5 πέντανδρον 181,1 πενταόμοιοζ 4,13 πενταπετέζ 9,5 πενταπέτηλον 9,7 πεντάτομον 9,5 πεντάφυλλον 9,7 pentaphyon 174,15, a pentodryen 144,8 πεντόροβον 119,2 pexasis 174,16 πεπεράκιουμ. 233,1 πέπερι με'λαν 207,1 πέπλιον 29,1 πέπλος „ πέπουλε 29,14 περάκιον 233,1 περατικο'ν 230,1 περδίκια λευκά 229,7 περδικιάζ 191,2 περδίκιον „ 151,4 109,37, a περώημίνεον 134,1 περικη 85,1 περικλΰμενον 134,1 περιστερεόν 152,1 περιστερεων „ 151,4 peritaria 151,21 περνιά 25,1 περξω Aeg. 151,3 pervinca 139,1 πέρσα 151,8 persa 174,21 περσαία βοτάνη 16,2 227,6 περσέα 6,2 persea 174,21 περσεφο'νιον βασιλικο'ν 110,1 persica 174,21 περσικάρια 189,2 περσίκιον 191,2 περσίμουλο 129,8 πέρας 127,1 persooatia 174,31 190 pes leonis 174,15, a ττεσαλέμ. Aeg. 151,8 πεσπεζέ 139,3 κεΰτζζζ „ petani 16,1 πετείνόν 118,4 πετίτου 129,45 petoromon 152,1 πετραίον 161,3 πέτρινη 174,2 πετρολάττα^ον 189,1 πετρομελί πετροξυσμα χετροσελι 129,9 πετροφυές 73,1 πετωμέλη πευζ 144,9 πευ^αλίς 189,2 πευκέδανον 129,29 161,9 πευκη 204 πεχέμ 3, a πεωνία 119,2 τυήγανον 16,1 χηδάλιον 189,2 mavov 16,1 πιάς 229,7 pigamum 16,1 πιγνατοξαρις 118,10 pidea 204 π^ιον 174,2 πικνάδες 4,28 χικρά 174,38 „ Ι'ντυβα „ „ δάφνη 227,6 πικραλι'ς 174,38 222,1 3 πικραφάκη 174,48 πικρίδες 129,8, πικρισίδες 174,38 πικροδάφνη 139,3 πικροδοκοκκον 129,34 πικρο,ααρουλίδα 174,38 πικρό μ,άρουλον „ pimpinella 129,14 πινασγελούν 129,29 πινόλια 204 pixicanta 26,2 πιον 110,1 πιόνικα 119,2 πιπαντίστη 4,13 piper nigrum 207,1 πισαρις 210,2 pisi Maurisci 4,29 πίσον „ πισσάριον 4,27 πιστακιά 11,4 pistum 246,5 πίατος „ πιτύουσα 179,1 πιτυσορυσις 151,28 πιχανοκκιδάν 129,37 πλάτανος 192,10 πλατοκυμηνον 129,37 πλατυκάρπω 219,10, a πλατυκυμινο^ζ 129,37 πλατύφυλλος 198,2 πλβκιν πο'λβος 229,7 πόλγιδος 129,31 poleium Martis 17,1 poliganum 181,1 189,2 πόλιον 151,29 „ Αφροδίτης Proph. 134,1 191 politricon 251,9 πόλτος Dacis 129,31 πολυανωδυνος 129,46 πολυγόνατον 189,21174,35 πολυγονον „ χολυειδές 118,13 πολυειδος 229,7 228,2 „ ηριγγίου 109,34 πολΰκνημ,ον 151,2, a πολυκομ,πη 247, a, 1 πολύκομπον πολΰνευρον 181,1 pona Gallis 174,16 pongeracum 196,2 πονέμ. Gali. 174,16 ποντική 4,13 ποντικοκρομμ,υον 178,4 ποντικόπτης 191,2 πορδαλίστρα πορδοκανος 174,21, a πόρη 229,7 πορινον 10,5 porcacla 181,1 porrago 142,4 porrus 229,7 portagla 78,1 πορφυράν^εμ.οζ πορφυρίς 142,5 151,2 9 πορφυροΟν 174,35, a πότη ρ to ν 4,19 poterium 144,8 ποτηροκλάστρια 110,1 ποτηροπλυτης 151,21 pulicaria herba 174,7 πούλουδον 151,8 πουράκιον 142,4 puta sylvestris 16,1 πράγα 229,7 πραικόκια 6,3 πράσί,κα πράσιον 151,23 13 πράσον 229,7 „ κεφαλωτόν „ πράτεος 151,5 πρεκόκκια 6,3 πρέμινον 9,8 χριαδήλα Dacis 226,2 πριαμίσκοζ 48,5 priapiscus 219,7 πρικοσυκη 192,2 πρινάρι 198,2 πρινάριον 25,1 πρινια „ πρίνος „ 198,2 πρίντζη προβατεία 151,9 probatica 152,1 προδί,όρνα Dacis 118,10 προδρο'μ,ου βοτανον 85,1 προκόκια 6,3 προκόκκια „ προπέδουλα Dacis 9,5 πρόρος προσωπίον 174,31 προσωπίς „ προτίτην 129,45 προτοπάτης προΰμ,νον 6,3 προυναία „ προυνέα „ προΰνον „ προ'χετον 174,2 192 πρωτόγονον 73,2 πτελεά 196,1 πτερίνεον πτερό ν Γβεως Proph. 9,5 πυζάκαν^ον 26,1 πυ^ωνιον 144,9 pythonion 234,1 πυκνοκομ,ον 178,4 πυκνοΰκαμ,ον „ πυξάκαν^ον 26,1 πυξιόνυξ 210,1 πυξός πυοχάδες 142,14 πυπεροκλαυστρια 110,1 πυπερώνα 118,4 pyramea arbor 192,1 pyrgis 142,2 πύρε^ρον 174,19 πυρετρον „ πυρην 229,7 πύρινον Proph. 174,19 πυρίτηζ „ πυρίτ^ς „ πύροτρον „ πύρω^ρον „ πύρωτον „ ραβάν τιτζίνη 189,3 ραβδιον 83,8 ^αβίκ Arab. 127,1 ^άγα 41,1 ^άγας 229,7 βαδακιναία 6,2 ραδάκνη 82,1 ραδάχνη „ ίαδίκι 174,38 radiolum 251,1 radix nautica 233,1 „ Syriaca 11,6 ράζικ ρα^ιβίδα Dacis 174,4 raia 210,1 ραίδα ρ άκανθο ν 4,8 βαμ.ίκ ράμ,νοζ 26,1 ?άξ 41,1 §άπα 109,12 ραπάνι 109,34 ράπανον „ rapidion 110,6 ραπίόνιον 180,1 ραποντικη 144,9 rhaponticum 189,3 ράσδίον 142,7 ράσδον „ rasta lini 145,1 ratis 251,7 ράφανον 109,34 ^αφανις „ ρέβι-^οζ 4,26 ρεβυν^ιον „ ρέβυν^ος „ re^e 136,4 remenia Phryg. 144,9 ^ενμ,πάρμ,παρο 189,3 βέον βάρβαρον „ βεπάπι 109,12 34 βεπάνιον „ ^επανίς „ ^ετζίνη 204 βέφανος 109,34 ρεφεκλα 161,9 193 Ρητίνη 204 §101 ά?μ.ενίγός 29,14 ρίββε 98,1 riben „ ribes „ riborasta Dacis 174,31 ptyavt 151,8 ριγανον „ ρίζα ^εία 151,25, a „ περιστεράς „ „ ψευδόνυμ-οζ 177,1, a ριζάρην 136,4 ρι'ζάρι „ §ίζι 246,13 ρικέα 10,3 ριομπάρ[λπαρον 189,3 ρίον „ ρίπλα 82,1 ρίτζι 246,13 §ίχιο^ 174,2 ροά 63,1 ροβάλευρον 4,27 poßi^t 4,26 ßoßcv 4,27 βόγδια 63,1 ρογχοσσοΰρα 230,14 ^οδακινέα 6,2 ροδακινιά „ ροδάκινον „ ρόδια 63,1 ροδοδάφνη 139,3 ροδόδενδρον „ ροδοκιναία 6,2 ρόδον 9,8 ρο'ζα μ,άρινα 151,6 βοϊδεά 63,1 ^οϊσχάδιον 63,1 ^όκα 109,14 ^όκας 229,7 ρομ.ότζε 222,3 ros syriacum 11,6 rosa asinaria 9,8 „ fatuina „ „ germanica ,, ροσμάριν 58,2 ρου 11,6 βυρσαϊκοΰ „ „ βυρσοδεψικο'ν „ „ μ-αγαρικόν „ „ σκΰτεως „ „ συριακό' ς „ ρουβια 136,4 rubia minor „ rubus canis 108,1 ρούδα 16,1 ^ουδί „ ρούδια 63,1 ροΰδιν 16,1 ρου^ίν „ ρούκα 109,14 ρουμ-βίμ- 136,4 βούμ.πιαν „ ρούντζε 222,3 rhus marinus 11,6 „ Orientalis „ ρουσία 177,1, a ρουσοστάχυον „ ^ουσους 4,13 rustica 177,1 ροΰτα 16,1 ruta sylvestris „ ^ούτιν 11,6 13 194 β^ομυδία 229,7 §ύζι 246,13 ρυσία 177,1, a ρυοίνη 204 ρυτη 16,1 ρώγα 41,1 ρωδια 63,1 ρώκα 109,14 ρωξ 41,1 σααρ'^ά Aeg. 174,2 σαβέα 83,8 sabbàre Arab. 229,19 σαβηνα 203,1 σαβίνα „ σαγάπηνοζ 129,34 sagapium „ σαγάρ 174,16 σαγγουινάριαμ. 4,11 (S. 129) σαγιοκοΛον 177,1 σαγχαρώνιον 144,9 σαζαμ.περι 129,38, a σάκχαρι 246,2 σαλάχ 83,4 σαλβηα 151,5 σαλβία „ salvia transmarina 251,9 cotlÌoL Dacis 129,14, a σαλίβαρις 174,19 σάλΐξ 195,1 σαλιουλλα 177,1 saliunca „ σαλμίκα 187,1 salsicortex 198,2 salutaris 151,6 σαμ.βοΰκο 133,2 σαμέλαοον 155,1 samiulo 118,4 σαμ-ο^^ρακικη 227,6 σαμ.οΰχοζ 133,2 σαμποΰκος 177,1, a σαμχαντάλ σάμψυχον 151,8 σάμψως 129,31 .sana muda 174,28 σανάχ πουρχαί' 247, a, 1 sanguinaria 109,29 σανδάλ 186,3 218,2 σανδαράκη 203,2 σανδονίκη 174,16 σανδράους 203,2 σανετάν. 186,3 σάνιλον Aeg. 146,1 σανό 4,8 σανόν „ σανός „ σανσάφ Arab. 195,1 σανσί,φάγιες 86,1 σαντάλ 186,3 σαντάν „ σαντάτζ „ σαντζαρουλγάρ sanchr omaton 234,1 saxifraga 129,14 251,9 σαξίφραγος 86,1 σαουνιζ 4,27 σαουσέμ 229,3 σαπάνα Gali. 161,2 σαπηγανον 129,34 σαπουνίδα 161,2 σαπούρ 229,19 σαπωνίς 151,8 σαραζηχχουνεροΰν 76,5 195 σαράκινον 1CX),2 σαρακουστ 9,8 σαρδιανόν 198,5 σαρζόφαγον 86,1 σάρια 245,1 carcocolla 185, a σαρκοτρόφι 151,5 σαρκόφαγον 86,1 σαρκοφατον σαρμ.ός 4,8 σαρξίτραυον 86,1 σαρξίφραγον „ σαρξίφραγοζ „ σάρομ,α 151,23 (S. 133) σαρουχάλ^α 175,1 sarsas 195,1 σάρτζες „ σάταρ 151,8 σατερ „ σατόριον 219,7 σάτορον „ satre 151,8 σατύρ^ον 219,7 σαυρίδης 109,37, a σαυριζέν „ σαυρϊτ^ς 161,2 ^ σαυτρία 151,10 σαφαρντζηάλ 10,6 σαφ^ω Aeg. 144,9 σαφρας 222,2 σάφσαφ 195,1 σάψυχον 151,8 οέβα 133,2 σεζερουπάχ σεηκερά 174,49 σεησάμπαρ 13,1 σεησάμ.περ 13,1 σεησύμ,βαρ „ σεηταρατζάναχ 218,2 σειρικά 151,8 σειρικον 174,38 σεισέμβερ 13,1 seitaragi 218,2 σεκαηκ 118,4 σεκακούλ σελέψιον Aeg. 191,1 σεληλά 187,1 σε)ηνίον 119,2 σεληνόγονος Proph. „ σεληχα 187,1 sella „ σέλίνον 129,8 σελινορίτιον 9,2 σελίνόσπορον 1-29,8 selinophyllon 251,9 σελίχα 187,1 σελοΰκα „ σέμ. 155,1 σεμέ^ Aeg. σεμε^κενούμ, 118,4 σεμ-εον Aeg. 76,5 σεμ-ίδαλις 246,42 σεμ-νοζ Proph. 152,7 σεμ,οΰρα Aeg. 76,5 σεμπεστέναΐζ 26,2 246,44 σέμσεμ. 155,1 σενδιόνωρ Aeg. 151,21 σενουνίζ 4,27 σενουσέμ. 229,3 sentix ursina 26,1 σεντούκλην 178,1 σεντοΰκλί,ν „ 1Η* 196 σεντροΰκλην 178,1 σεράβίν 129,34 σεραπίων „ serapion 219,7 serzenicha 141,1 σερήζ 174,38 σερίς „ 49 σέριφοζ 129,37 serpentaria 234,1 serpillum majus 174,16 σέρρεί,ς 129,8 σέσελι αί^(.οπ{,κόν 129,17 „ κρητί,κόν 129,41, a „ μ.ασσαλε«τί,κόν 129,22 σεσέμπριον 109,3 σεσενεόρ Aeg. 178,1 σεσερεουπάχ σεσημβριον 109,3 σε'σκλο 83,4 σευκλόγουλα „ σεΰκλον „ σευτλιον „ σεΰτλον „ σέφα 151,8 σεφέριον σηκάλη 246,42 σησαμ.ίτης 112,1 σησα[λοεώές μ,έγα „ „ μακρόν 109,17, a σησαμ-ον 155,1 σησαμ-ότουρον „ βήχ 174,16 σ^άκίον 9,2 σιανίδα σιάψυχον 151,8 οίγγουδον 177,1 sigentiana 233,1 σιγιγγ^άλίοζ 234,1 aih 100,2 σώηρίτης 191,2 σώηριτίζ 151,21 152,1 191,2 cCbiOL 63,1 σι,δόνιον μ.ήλον 10,6 σιζάτζ 151,8 σι,^ίλέας Afris 174,40 σίκαλος 246,42 sicarminon 174,16 σικελίωτίκόν 181,1 σικηπηνητζ 129,34 αιχών)ΐζ „ • σί.κ(.νί.βητζ „ σίκις 29,8 σ^κκηρια Afris 129,31 σ^κουτινοέξ Dacis 129,5 σικταρατζχίδος 118,2 218,2 σ^κυδί,ν 100,1 σικυδίον 192,2 σικύζ „ σ^κυωνη 100,1 sii gaUicum 119,22 silem 246,44 siler montanum 129,37 σιλίγνιον 246,42 αιΚίτηζ „ σιλίχαν σιλοέρινον 129,37 sUum 129,22 silvae mater 134,1 σίλφιον 129,34 σίΧφυτον αγρί,ον „ σιμάκα Afris 110,1 σίμτζε 151,8 197 singentiana 233,1 σινηπι 109,13 u. S. 131 σίνιάβρι „ σινοβοροζ sipisection 152,1 sirium 174,16 σι,σαμ.έλαιον 155,1 σίσατζ 151,8 σίσερτος Proph. 129,5 σίσγουδον 177,1 σίσγουρδον „ σι,στραμεόρ 129,31 σίστρον 4,26 σισύμβρι,ον 109,3 σιτάριον 246,42 σι,τάρης . „ σιτάρι „ σιταρόκοκκον „ ϋΐτόαπιλοζ 246,29, a σιτράζ 218,2 σιτράτζι „ σιτρεφ „ σιχάμ Afris 129,39 σιχαρμένη 174,16 Sieben armen. „ σιχυβηνητζα 129,34 σκαλλίς σκαμμωνία 146,1 σκαμονέα „ σκαμπιοΰζα 174,2 178,4 scandix nautica 233,1 scandulacium 109,29 scariola 29,7 σκαρολάχανον .„ σκάρφη 118,10 σκαυάν^η σκελετοΰραν 174,49 σκελίς 229,7 σκηνάν^η σκήπτρον 76,5 σκιαρη Dacis 178,1 σκιβινίζα 129,34 σκι^^ίν σκίκοζ 227,6 σκίλλα 229,8 σκιλλοκρόμμυον 229,7 σκίμν^α „ σκίνδαλος σκίνδαψο σκίνδαψος σκινφη Aeg. 139,3 σκλη^ρη 199,2 σκληρών 85,1 σκλίτρο 199,2 σκνί^^ες 191,1 σκοβιημ Gallis 133,2 scolibrochon 251,9 σκολοπε'νδριον 251,8 σκολοπετρι „ σκόλυμβρος 174,27 σκολυμος „ 142,2 σκομβροβόλο Lemniis „ σκόπιον 100,1 σκόρβιον 151,29 . σκόρδιον „ σκορδοκούβα Bulgai-is σκορδολάζαρον 129,34 σκορδολάσσαρον „ σκόρδον 229,7 scorpioctonum 142,13 σκορπίουρον „ σκουβουλον 144,1 198 σκουρδούμ,α 229,7 σκυ^άριον 129,38, a σκυ^ικον ξύλον „ σκύ^ιος 4,13 σκύλα 229,8 σκυλάκι,ον 29,8 σκυλλοκρόμμυδον 174,49 σκυλόχορτον 142,2 σμιλάγγι,α 227,7 σμιλακία „ σμϊλαξ „ σμΰλαξ 202,1 σμυρνη 218,4 σμυρνοβότανον 129,9 σοβέλ Aeg. 174,35, a σοβέρ Aeg. 129,14, a σογχίτης 174,41 σόγχος 174,46 solastrum 146,3 σολομονία σολομωνια solsequium 174,38 σομάκιν 11,6 σόμι Aeg. 174,16 σομφία Aeg. 228,2 sopora 110,1 sorbae 10,8 σουβίτης Gallis 127,1 sublabium 142,2 σοΰβρον 10,8 σοΰκ 109,12 σουκάν σουκκαΐ' 174,35 σοΰκον 192,2 σουκόταχος σούλβα 10,3 σούμ Aeg. 152,7 σουμάκα 11,6 σουμάκι „ σουμβουλ 177,1, a σοΰμπουλ „ σούρβα 10,3 σουβία 10,8 σοΰρβον „ σοΰρος 198,2 surrigo 229,7 σουρτζες 195,1 οουσένε 229,3 σουσήν 229,3 σουσον Phrygibus „ σουσοΰνι. 110,1 σουτεμερίαι 122,1 σουφλω Aeg. 151,1 suiFe 151,8 σοΰχ Arab. 174,16 σοφοέφ 210,1 σόφουρον 204 σπάγουλε 136,4 σπα^οβότανον 222,1 σπα^οφοίνιξ 230,22 σπα^όχορτον 222,1 σπάντιον σπαράγγι. ^27,3 spargula 136,4 σπαρτή 4,2, a σπάρτον „ σπαχένη 129,34 σπέδουμ,νον 36,1 spelta 246,42 σπέλτον „ σπίνα αλβα 174,35 σπιρη 199 σπλάχνον σπληνίον 251,8 142,2 σπληνοδάπανον „ σπληνόχορτον σπόγγος 139,3 σπονδοκράμβη 109,12 34 σρόρδον 229,7 σταπίς 118,13 σταπυδίτζα „ στάρης 246,42 στάρι. „ σταρ 10 ν „ σταυρίδιν 151,4 σταυροβότανον 236,1 σταυρο'ριζον „ σταυρό ριξο ν „ σταφίδα 41,1 σταφίς αγρία 118,13 σταφυλϊνος στάχος 177,1, a stella 174,4 στεμφίν Aeg. 189,2 στέρίζ 76,5 στεφάνη Aeg. 151,10 „ Αλεξάνδρου 227,6 στησιον 118,13 σταάγω 4,11 (S.129) stingum 219,7 στίπα 8,3 στίραξ 165,1 (S. 133) stirsozila 141,2 στιχάς 73,4 στιχις „ στιψο στοφη 8,3 στοίβιον „ στοιβίς 8,3 stok 133,2 στουράκιον 165,1 (S.133) στουρέκι 179,1 στρατιότης 115,2 στρατιώτες „ στραχύς στρι,μός στρόβιλον 204 στρου^ία 10,6 στρου^ίον 76,3 struthium „ στρου^όμηλον 10,6 στρυρον μανεκόν 144,3 8 στρωχνός 144,2 στυβάλιον 8,3 στύμφαλα στυράκιον 165,1 στύραξ „ στυφωνία 151,1 συγκλίωψ „ σύγκρισις 100,5 σΰγχλος συκαμιναία sycaxira 192,2 συκομορέα „ συκον „ συκύς „ συλέμ 246,44 σύλιτρα 4,13 συμφαιροΰ Aeg. 229,3 σύμφυτον άλλο 142,7 „ πετραϊον 161,4 συρε'πουλον 151,9 συρικόν συρίς Aeg. 76,3 200 syris 174,49 σΰσγουδον 177,1 συσταμνα Aeg. 29,8 σύτραζ 151,8 σύχ 174,16 σφάγνον σφαίρα θαλάσσια σφαιρίτης 203,1 σφάκος 151,5 σφάραγγι. 227,3 σφενδάκη 36,1 σφένδαμ,νος „ σφεντάμη „ σχ^νόστροφοζ 191,3 schoenos 234,1 σώζουσα 174,16 σωκάτιον σώκος socum 174,16 σωραν^ίς 146,3 σώρι σωρτζους 195,1 σωσανδρον 118,13 σωτηριον 219,7 σωφοβί Aeg. 136,14 ταβάρζουδ 246,41 tabrechun 10,1 ταμαρευτη 6,3 ταμαρόντι „ τανά^^ιον 174,7 tanegi τανηκάρ τάντουμ 161,2 tarafa 129,45 taratith 127,1 τάρδειλον 129,41, a ταρδηλοτάριον 181,1 tarcon 174,16 ταροΰ 246,3 tarum 29,5 τάρπ ταρτεμπελίτης 144,6 τάρφε 129,45 ταρχόν 174,16 τάσι Italis 129,38, a tasso barbassso 159,1 σαυροκερως 70,2 ταυ ρ ου κ 239,1 ταφε'ς 58,1 τάχι 133,2 tachie „ tachir „ ταψία 129,38, a τεκενδετ 174,19 τεκενεδετ „ τελαρχέντί 230,22 τεμ,αρε'ντι 2,4 „ τεμαρχεντί „ τεμποράξ 48,1 tentaticon 219,7 τερεβεντίνη 11,4 τερέβυ^ος „ tesalago 174,2 testiculus ursi „ canis 219,1 „ vulpis „ „ socerdotis 219,7 τετράγγουρον 100,2 τετράγκα^ον tetrancanthon τεύκρι,ον 151,29 teucrion 142,2 201 τεύξινον 210,1 teuxinos „ τεΰτλον 83,1 τεύτριον 151,29 τεφε'ς 16,1 τεφε'σια „ τζαβάρ σισχχιντι 246,3 τζαβουσηρ τζανουχει Osthan. 142,5 τζαντζήριν 109,14 τζαούς 123,1 τζεγρεκία 82,1 τζεντζάβρου 218,4 τζέντζερι „ τζεντογάλη 151,5 τζεουζποΰμ 123,1 τζεσμεζέ 118,11 τζέστος τζεστουάρια 218,3 τζετρεκία 82,1 τζετζενικαία . „ τζετζενίκι,α „ τζηβητ τζηκνίδα 191,1 τζήκουδα 129,46 τζηκουρέα 174,38 τζημερις τζημοΰρια 29,8 τζηντζηφα 26,2 τζηντουαρ 218,3 τζηρίτης τζητζ 161,2 τζιγκνις 191,1 τζί,κνίδα „ τζίκουδον τζίκουτα 129,46 τζιμουριον 29,8 τζί,νάμωμον 187,2 τζίνζευρο 218,4 τζι^τζινίχιοί 78,1 τζ(.ντζίφο 26,2 τζι,τζιμβόλα 174,20 τζίτζικες 218,4 τζόφλι τζόφλιον τζοΰκλαδα 179^1 τζουκνίδα 191,1 τζουκνις „ τζουνίπερι,ν 203,1 τζοΰρη τζουτζουλένην 155,1 τήλη 4,8 τήλις „ τημελή 151,13 την 192,2 τηφωνιον Zoroast. 144,9 τίαλοζ 229,3 τιβερίας 109,37 1 τι^υμαλον 29,1 τίΧις 4,8 τιμή ρ 246,44 τιμωρός „ tìn 192,2 τιρικτά Afris 129,39 τις Aeg. 151,3 τιτζηνη 189,3 τιτζίνη „ τιτημαλλοζ 29,1 titumen 174,16 τόβίον 178,4 τοιβη „ τόμφη 246,42 202 τοξητησία 174,16 toxobolon „ topana 129,13, a τόρδειλον 129,41, a tordilion „ τορδύλιον S. 132 torminalis 219,7 torrisco 184,1 τόσι,τζον 140,1 τουλβηλά Dacis 141,2 τουνάτξ 151,13 τοΰρα 161,2 „ δουπάτω „ turbiscus 184,1 turbith 179,1 τουρη 109,34 τουρίτζ „ τούρκος Aeg. 134,1 τουρπετ Afris 179,1 τουρπίττη „ τουρσά 189,1 τουτούμαλοζ 29,1 τουτράστρα Dacis 100,1 τόχμε κάντανα 229,7 „ καχοΰ 174,49 „ κίκφις 109,14 „ σαζάτ 16,1 „ χαρπουζά 100,2 τραγίον 129,14, a τραγοκέρας „ τραγοκερωζ „ τραγόνατον 76,5 τραγοπωγων 174,40 τραγοριγανοζ 151,9 τράγος τράκτε τραντάφυλλον 9,8 τράξυνον 174,49 τραυλή 78,1 τραχον 174,16 τρεμ,αντινη 11,4 τρε'μ!.^ος „ τρί.ακοντάφυλλον 9,8 τριαντάφυλλον „ τριαντάφιλο „ τρφη 151,10 τριβόλιον τρίβολοζ 70,2 tribulus 10,1 trigonion 152,1 trigonis 151,4 trigonon 152,1 τρί,δάκτυλος 152,7 τρίκεα 10,3 τρικλαμίδα 161,9 tricoctum „ τριμφαλίτης „ trixa herba 251,9 τρίξίζ 29,8 τριόκοκα 10,3 trionum „ triorchis 219,1 τρίουλον 4,12, e τριπε'δικλον 151,23 τρι,ποκαριδης 13,1 τριπόλιον 180,1 tripofilon „ τρίφυλλον 4,12, e τρίχες κυνοκεφάλου Proph. 129,31 τριχοβότανον 251,9 4,26 trichophyes „ τριψηδην 187,2 203 τριψίδιν 187,2 τριψίδείον „ τροβιλον 204 τρόμυξον 174,49 τρόξιμον „ τρουζ 109,34 τρυγόνιον 151,4 τρυγών^ον „ τρυφεριμαννα τρυψίδην 187,2 τρωαυνη τερμ-ακ τρωγάλλια τρωγλοδύτης 13,1 τρωγοπωγων 93,1 174,40 τρωξί,μον 174,38 τυßoύς.Aeg. 234,5 τύλη 4,8 τύλι „ τυφονι,ον Zoroost. 144,9 typhonion Proph. 234,1 τωμάδα 144,1 (S. 133) ύαινόψυλον 151,9 υάκινθος 229,10 υβελος * υδνοα ύδράστι,να 191,3 ύδρηρόν 170,1 ύδρόγαλα „ ύδροκόμμυον 1,2 ύδροκυστίς ύδροπίπερον 189,2 ύοσκίαμος 144,9 ύοσκύαμος „ ύπερικόν 85,1 ύπερστρόγγυλος 48,1 ύπνιχόν 144,4 hypnoticon 144,9 ύπογλωσσί,ον 227,6 ύπόγλωσσον „ υποκυστίς 144,9 hypolysos 174,16 ύπωπιον 129,38, a ύσόπορος 43,1 υσσωπος 151,8 υσωπος „ φάβα 4,27 faba graeca 196,2 „ longa 144,9 fabulonga „ φαίδρα 202,2 φαϊλαζαχαράτ 26,1 φαΐ-νιδ 118,4 φαινίς „ φαίνουκλον 129,31 φακητήδα φάκλα 159,1 φάκος 151,5 φακός φαλαντζαμε'τ 151,2 φάλεως 140,1 falterna 210,1 φάνα 87,1 φαντζακούστ 9,5 φαντζη 109,34 φαράσι,ον 151,23 (S. 133) 229,7 φαρι,ακόν 228,1 φαρι,κόν „ φαρικοώ έηοΰ 203,1 φαρτζαγκουσι,ον φάσγανον 222,1 3 φασίν 4,32 φασι'ολος 4,32 (S. 129) 204 φασκόμηλα 151,5 φαςχομηλιά „ 240,1 φαυστιανος 41,1 fei terrae 141,2 174,35 φελλεραι „ φελλός 198,2 φελλουρία 187,2 φελός 198,2 φελτερά 141,2 phenium 118,4 φενοΰλιν 129,31 fexasis 174,16 φερι,πόνι,ον Syris 151,25, a φε'ρμπιον 29,1 φερομβρος φέρουμβρος 174,49 ferulago 129,38, a φερούλλα 129,34 φέρουσα 174,27 phersephonion 152,1 φευσασπίδί,ον 151,29 φηγός 198,1 φ^είρ 204 φ^όσι Proph. 119,2 φιαλτία „ <ριερρεί Kom. 174,35 φι^οφ^ε^ελά Dacis 251,9 ficus aegyptia 192,2 „ Pharaonis „ φίλ 195,1 φιλαλτία 119,2 φιλάνθρωπος 175,1 φιλάκουαν Aeg. 139,1 φι,λάκουον „ φιλικλά 251,1 fìliciila 251,7 φιλιπε'δυλα 7,1 philira 53,1 φι,λίτζα 195,1 φιλόλβίον 29,1 φίλομηδειον 110,3 φιλόπολις 151,23 φίλόφαρες „ φίλτζα 195,1 φί,λτροδότης 251,8 φίλυρα 53,1 φιλχα 195,1 fistik 11,4 φιτιλεά 159,1 φιττάκια 11,4 φλασκομηλιά 151,5 φλεμουνόστερα φλομονίδιον 142,7 φλούδα φλοΰστρον 63,1 φόγχαρ 221,4 φοινίκια 230,22 φοίνιξ, πόα 246,44 phoenicea herba ,. φόλβιον 29,1 φολιόρουν φονεάς 9,7 φόρβιον 29,1 151,5 φόρμιον „ fostaq 11,4 φου 177,1 u. l,a φοΰεν „ φουιακάχ 243,1 φουκάχ „ φούκκαα „ φουκχά „ φουμιτέρα 111,2 205 φουσούγρεστι,ς 174,35, a φραγκόσυκα 174,27 φραγμίτης 246,21 φράγουΧε 9,3 φράουλε „ fraxinagolus 196,2 fremium 118,4 φριγήτης 251,8 φροκαλίδα 86,1 φρυαρία φρυγία 251,8 φρυγιτις „ φρΰον φτελή 196,1 φτηλη^ „ φτηλι,ά „ φυλάκουον 139,1 φυλακτηριον 174,16 φυλλερέα 53,1 φύλλον 174,35 φυλλόφαρες 151,23 φυσαλίδες 144,2 φυτοβασίλα 174,15, a φυτόν 142,2 χαβαφέν 174,49 χάβαρ 118,13 χάββ έζζελεμ. 204 χαβεβαλέζεμ, „ χαβελαρουμ 129,31 χαβεράς χαι,ρέφυλλον χαλβάνιν 129,34 χαλιλέν 29,14 χαλινά „ χαλίρρυτον Proph. 76,3 χάλχανα 69,1 χαμ,αι,άκτη 133,2 χαμαιγεφον 174,2 χαμαώάφνη 227,6 χαμαώύοσμος 151,6 χαμαύον 92,1 χαμαίκενδρος 203,1 χαμαικε'ρασος 227,1 χαμαιλε'ων με'λας 174,35, „ λευκός 174,32 chamaelyjon 152,1 χαμαιμηλα 174,49 χαμαί,πίδί,α 129,8 χαμαίπλί,ον 109,10 χαμαιρώς 174,27 χαμαι,συ'κη χαμβλετ 29,14 χαμεβιολέτα 92,1 χαμεδάφνη 227,6 χαμ,εκεδρος 203,1 χαμ,έλαια χαμελάρ 187,2 χαμεπητης 151,28 χαμ,οβί,ολέτα 92,1 χαμόδενδρον 9,2 χαμοκυσαρον χαμπέλ 29,14 χαμπςύλ „ χαντάρ 1,2 χαντερής χαπη 204 χαπλιβεν 174,49 χαράκια 29,1 χάρβακ 118,10 charistelochia 174,16 χάρμελ 16,2 χαρμέλι 229,7 206 χαρμπαχ χαροΰβα χαροΰρας χαρχάλην 100,2 χαρχχία 192,2 χάς 151,3 χασαλλυμπάν 165,1 χασάρ 151,8 χασάχ 70,2 ■ χάσε 151,10 χασέκ 26,1 70,2 χάσκουσα 219,7 χατμ,η 48,2 χαυλέν 26,1 χεασάμπαρ 187,1 χέδρα 195,1 χέδροπα χέδροπες χείμονιατικον 100,2 χειμονικόν „ χείρ 178,1 χει,ροβότανον 78,1 χειρωνιάς 174,35 χελευ 26,1 χεληλιζ 229,7 χελώόνίον 110,3 χελώωνία „ χελίλ^'γζ 229,7 χελιλίγξ „ χέρβα 29,8 χερε'δρανος 202,2 χερζαχερά 139,3 χερουα 9,5 χετικερον 4,8 χημίς Aeg. 129,32 χηναια 69,1 χηναία 69,1 Χη^^εα _^ „ χηνος αίμα χηνω Aeg. 174,35, a χηρουα 9,5 χηρΰβ^ον χιαρσάμβερ 187,1 χιλίόφυλλον 70,1 189,2 χιμερίνη 73,1 χίφονα 29,8 χίφωνα 230,22 χλοή 4,8 χλωροκούκι 4,27 χλωτοριπά Aeg. 82,1 χοιροβοτανον 78,1 χοιρωνιον χολφίν 218,1 χολοβότανον 29,1 χολοκοκαία „ χολόκοκκα „ χολοποιόν 174,16 chondorìla 174,49, a χονδρίλλα „ χονδρός 100,3 χορά 85,1 χορασέν 13,3 χορμπεραίτ 48,1 χορόδανον 129,33 χορός Αφροδισίας 233,1 χόρτα χορταράκι χορτοκορόνη 16,2 χόρτος 4,27 χόρχορος 161,2 χουβζέλ 161,9 χούδουα Afris 207 χουδούμ Afris 189,2 χρυσοί) σφαίρα 222,2 χουλπεν 4,8 χυδρωνα 9,5 χοΰμτελι 41,3 χΰρωνα „ χουμπάτου μπάρι 48,1 χυτροτροφον 151,25, a χουρασένη 13,3 χυχωτροφον χο υ ρ ζήτα Afris χωκόρτη Aeg. χουρλαντία 76,5 ψαλίδες 41,1 churkar 109,37, a ψευδοβοΰνιον 129,13, a χουρμά Afris 16,1 ψευδομάρτυρας 177,1 χουρπή pseudomelanthium S. 132 χούρφ 109,37, a ψευδοπα^ές 4,12, e χούφανα „ ψευδοσέλινον 9,5 χους 219,7 ψαεον 181,1 χουφροις Afris 118,4 ψίλω^ρον 100,1 3 (S. 131) χρουσόμιον ψιττάκιον 11,4 χρυσάν^εμον Proph. 174,16 ψιφεδίλη 119,2 chrysanthum 174,20 ψυλλερίς 181,1 χρυσίσκηπτοον 174,32 ψυλλή^ρα 174,7 χρυσίσπερμον 73,1 ψύλλιον „ χρυσόβαλα 29,14 ψυχή 151,29 χρυσοβάλανον ψυχο'τροφον 151,25, a χρυσογονον 125,3 ψυχούαχος χρυσοελαία 26,2 ψυχρότροφον 151,25, a χρυσοκαλίς 174,21 ωκιμοεώές 170,1 174,35, a χρυσοκάν^αρον ωκιμον 151,2 χρυσόκαρπος 127,1 „ αγριον 174,49 χρυσολάχανον 83,8 ώκιμουμ. άκουάτικουμ 170,1 χρυσολολουδον 151,8 ωνί,ον 73,2 χρυσόνικος 127,1 ώχεϊ Aeg. 83,8 χρυσόξυλον 129,38, a ωχρά 4,30 χρυσοπόλη ώχρας „ χρυσόπολις ωχροζ „ χρυσόσπερμον 125,3 ωχρός „ Druck : Wilhelm Baensch. Leipzig. Drnck: Wilhelm Baensch. Leipzig. New YorK Botanical Garden Library OKI 3 L32 9βπ Langkavel, Bernhard/Botanik der spaetere 3 5185 00096 1811 -^^'-y-y -.»'^JX^A•^ a^ m<' t:-^' ■'''\ y. r ' fi' - i-r- ^ /Ì5E^^ 1»r^ 'W5:'"^5f-